ทุนจีน 375,900 ดอลลาร์รีไซเคิลแบตเตอรี่ EV โซลาร์เซลล์ ครม. อนุมัติให้ทำอะไรจริง

ทุนจีน 2 โครงการ วงเงิน 375,900 ดอลลาร์

ครม. เห็นชอบร่างความตกลงว่าด้วยความร่วมมือในโครงการภายใต้กองทุนพิเศษกรอบความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง ประจำปี ค.ศ. 2025 ระหว่างกระทรวงอุตสาหกรรมกับสถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำประเทศไทย และอนุมัติให้ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรมหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงนาม เงินที่ไทยจะได้รับจากฝ่ายจีนรวม 375,900 ดอลลาร์สหรัฐ สำหรับ 2 โครงการ แต่ละโครงการใช้เวลา 18 เดือน

โครงการแรกคือการพัฒนาศักยภาพอุตสาหกรรมรีไซเคิลเพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียนและอุตสาหกรรมสีเขียวในกลุ่มประเทศแม่โขง-ล้านช้างและจีน ดำเนินการโดยสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม วงเงิน 132,900 ดอลลาร์สหรัฐ หรือไม่เกิน 983,500 หยวน วัตถุประสงค์ของโครงการนี้คือสำรวจและเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการและรีไซเคิลแบตเตอรี่รถยนต์ แผงโซลาร์เซลล์ และขยะอิเล็กทรอนิกส์ พร้อมพัฒนากรอบกำกับดูแลและแนวทางเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้อง

โครงการที่สองคือ Pathway to Net Zero สำหรับอุตสาหกรรมกลุ่ม CLMVT ซึ่งหมายถึงกัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา เวียดนาม และไทย ดำเนินการโดยสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ วงเงิน 243,000 ดอลลาร์สหรัฐ หรือไม่เกิน 1,798,200 หยวน โครงการนี้ไม่เกี่ยวกับการจัดการขยะโดยตรง

รองโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีระบุว่า โครงการจะช่วยให้ภาคอุตสาหกรรมไทยเตรียมรับการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมคาร์บอนต่ำ การสร้างองค์ความรู้ด้านรีไซเคิลและระบบกำกับดูแลจะช่วยให้นำวัสดุกลับมาใช้ได้มากขึ้นและลดปริมาณของเสีย ทั้งยังสอดคล้องกับแนวทาง BCG Economy Model ของไทย

ข้อสังเกตของ สส. ต่อรีไซเคิลแบตเตอรี่ EV และสิ่งที่ยังไม่เปิดเผย

เมื่อวันที่ 1 พ.ย. 2569 นฤมาศ เปี่ยมบัณฑิต สส.ชลบุรี พรรคประชาชน กล่าวว่าไม่ได้ปฏิเสธความสำคัญของการรีไซเคิล และไทยต้องมีระบบรองรับที่มีประสิทธิภาพ แต่ สส.ผู้นี้เห็นว่าการพัฒนาอุตสาหกรรมรีไซเคิลระดับภูมิภาคโดยไม่มีหลักประกันทางนโยบายว่าวัตถุดิบต้องมาจากภายในประเทศเท่านั้น อาจเปิดช่องให้ไทยกลายเป็นปลายทางขยะอันตรายจากต่างประเทศ

นฤมาศยังตั้งคำถามเรื่องความพร้อมของระบบตรวจสอบ โดยอ้างตัวเลขว่าในปีงบประมาณ 2569 กรมศุลกากรจับของเสียอันตรายและขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้ 10.29 ล้านกิโลกรัม และส่งกลับประเทศต้นทางได้ 5.29 ล้านกิโลกรัม ตัวเลขเหล่านี้เป็นตัวเลขตามที่ สส. อ้าง ยังไม่ได้ตรวจกับเอกสารของกรมศุลกากร สส.ผู้นี้เรียกร้องให้รัฐบาลชี้แจงเรื่องนี้ต่อสาธารณะ

วัตถุประสงค์ของโครงการแรกคือสำรวจ เสริมศักยภาพ และพัฒนากรอบกำกับดูแล ส่วนข้อกังวลของ สส. เป็นข้อสังเกตเชิงนโยบายว่าโครงการอาจนำไปสู่อะไรในอนาคต ซึ่งยังไม่มีเอกสารหรือหลักฐานที่ยืนยันทั้งว่าจะเกิดขึ้นและว่าจะไม่เกิดขึ้น

ยังไม่มีการเปิดเผยว่ากรอบกำกับดูแลที่จะพัฒนาจะครอบคลุมเรื่องแหล่งที่มาของวัตถุดิบหรือไม่ ผลสำรวจจะเผยแพร่เมื่อใด และใครจะเป็นผู้ตรวจสอบผลงานของโครงการ

ทำไมรีไซเคิลแบตเตอรี่ EV และแผงโซลาร์เซลล์ต้องมีกติกา

เหตุผลแรกคือปริมาณ รองโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีระบุว่า ของเสียจากแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า แผงโซลาร์เซลล์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของเทคโนโลยีพลังงานสะอาด รัฐบาลจึงให้เหตุผลว่าต้องสร้างความรู้และระบบกำกับดูแลด้านรีไซเคิลไว้ล่วงหน้า นฤมาศก็ระบุว่าขยะจากแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าและแผงโซลาร์เซลล์ภายในประเทศกำลังเพิ่มขึ้นเช่นกัน

เหตุผลที่สองคือส่วนประกอบของวัสดุเหล่านี้ นฤมาศอธิบายว่าแบตเตอรี่และแผงโซลาร์เซลล์มีโลหะหนักและสารเคมีอันตรายเป็นส่วนประกอบ โดยเฉพาะความเสี่ยงโลหะหนักในพื้นที่ใกล้ท่าเรือแหลมฉบัง ทั้งสองเหตุผลนี้ทำให้เรื่องกติกาในการเก็บ ขนส่ง และรีไซเคิลเป็นประเด็นที่ต้องมีคำตอบชัดก่อนที่ปริมาณของเสียจะเพิ่มขึ้นอีก

ช่องทางแจ้งกากอุตสาหกรรมน่าสงสัย

ผู้ที่พบโกดังหรือโรงงานที่น่าสงสัยว่าเก็บกากอุตสาหกรรม แจ้งกรมโรงงานอุตสาหกรรมได้ทางสายด่วน 1564 หรือทางไลน์ในชื่อ "แจ้งอุต" (ไลน์ไอดี @TraffyFondue) ซึ่งกระทรวงอุตสาหกรรมเปิดตัวเมื่อ 30 ม.ค. 2568 ผู้แจ้งติดตามสถานะเรื่องได้ ที่ทำการของกรมอยู่ที่ 75/6 ถนนพระรามที่ 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400 หมายเลขและช่องทางอาจปรับเปลี่ยนได้ จึงควรเช็กข้อมูลล่าสุดที่เว็บไซต์ diw.go.th ก่อนแจ้ง

เมื่อจะแจ้ง ควรเตรียมข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่ตามต่อได้ เช่น ที่ตั้งของโกดังหรือโรงงาน ชื่อกิจการถ้าเห็นป้าย ลักษณะของสิ่งที่พบ เช่น ถังสารเคมี ซากแบตเตอรี่ หรือกองขยะอิเล็กทรอนิกส์ วันและเวลาที่พบ และรูปถ่ายจากจุดที่ปลอดภัย ไม่ควรเข้าไปใกล้หรือสัมผัสวัสดุเอง เพราะสารบางชนิดเป็นอันตราย

ที่มา: มติคณะรัฐมนตรี 27 ต.ค. 2569 ตามที่รองโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีเปิดเผย, คำแถลงของ นฤมาศ เปี่ยมบัณฑิต สส.ชลบุรี พรรคประชาชน เมื่อ 1 พ.ย. 2569, ข้อมูลช่องทางติดต่อและช่องทางแจ้งเรื่องของกรมโรงงานอุตสาหกรรม