ร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคมฉบับใหม่ได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) แล้ว แต่ยังไม่ใช่กฎหมายและยังไม่มีผลบังคับใช้ ครม. ประชุมนอกสถานที่ที่จังหวัดอุดรธานี เมื่อวันที่ 3 พ.ย. 2569 และมีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ตามที่กระทรวงแรงงาน (Ministry of Labour) เสนอ ร่างนี้เพิ่มอายุสูงสุดของลูกจ้างผู้ประกันตน ม.33 จาก 60 ปีเป็นไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ และปรับสิทธิด้านคลอดบุตร ทุพพลภาพ และชราภาพ ผู้ประกันตนมาตรา 33 และนายจ้างจึงจะเห็นกติกาที่เปลี่ยนไปหลายข้อ แต่ยังไม่ใช่ตอนนี้ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร แถลงเรื่องนี้ อ้างตามรายงานของ The Standard กรุงเทพธุรกิจ และฐานเศรษฐกิจ
สิทธิใหม่ที่เล่าต่อไปนี้ใช้ไม่ได้ในตอนนี้ ผู้ประกันตนยังอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 ที่ใช้อยู่
เพดานอายุ ม.33 เป็น 65 ปี ไม่ใช่การเลื่อนอายุรับบำนาญ
จุดที่เข้าใจผิดกันง่ายที่สุดคือเรื่องอายุ 65 ปี ตัวเลขนี้คือเพดานอายุสูงสุดของลูกจ้างที่เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 เดิมเพดานอยู่ที่ 60 ปี ร่างใหม่เพิ่มเป็นไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ ตัวเลข 65 ปีไม่ใช่อายุที่เริ่มรับบำนาญ
อายุที่เกี่ยวกับบำนาญชราภาพในร่างยังเป็น 55 ปี ร่างเปิดให้ผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน เลือกรับบำเหน็จชราภาพเป็นเงินก้อน หรือรับบำนาญชราภาพเป็นรายเดือนได้ เมื่ออายุครบ 55 ปี หรือเมื่อความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง สองเรื่องนี้จึงเป็นคนละตัวเลข เพดานอายุผู้ประกันตนบอกว่าใครอยู่ในระบบ ม.33 ได้ ส่วน 55 ปีบอกจังหวะที่เลือกรับเงินชราภาพได้
สิทธิที่ร่างใหม่ปรับ เมื่อเทียบกับของเดิม
เรื่องทุพพลภาพที่ไม่ได้เกิดจากการทำงาน กฎหมายเดิมให้เงินทดแทนการขาดรายได้ 50% ของค่าจ้าง ร่างใหม่ปรับเป็นไม่เกิน 70% ของค่าจ้าง ตามที่รองโฆษกแถลงคือไม่เกิน 70% จึงเป็นเพดาน ยังไม่มีการอธิบายว่าอัตราจริงของแต่ละกรณีจะกำหนดอย่างไร
เรื่องบุตร ร่างให้ผู้ประกันตนได้รับเงินสงเคราะห์บุตรต่อเนื่องอีก 6 เดือนหลังออกจากงาน ส่วนการคลอดบุตร ร่างปรับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน สองเรื่องนี้ยังไม่มีการเปิดเผยว่ากฎหมายเดิมให้เท่าใดหรือร่างใหม่ปรับเป็นตัวเลขเท่าใด จึงยังบอกไม่ได้ว่าจะได้เพิ่มเท่าไร
เหตุผลที่รัฐให้ไว้คือ พ.ร.บ.ประกันสังคม พ.ศ. 2533 ใช้บังคับมานาน มีบทบัญญัติบางข้อไม่เหมาะสมและไม่สอดคล้องกับสภาพปัจจุบัน ร่างใหม่จึงมุ่งปรับกฎหมายให้รองรับสังคมสูงวัยและเพิ่มความคุ้มครองให้ผู้ประกันตน
เงินชราภาพบางส่วน ผู้รับบำนาญ และผลต่อนายจ้าง
ร่างเปิดทางให้ผู้ที่ส่งเงินสมทบไม่น้อยกว่า 60 เดือน ขอรับเงินชราภาพบางส่วนก่อนอายุ 55 ปีได้ใน 2 กรณี กรณีแรกคือเกิดภัยพิบัติร้ายแรงที่กระทบความเป็นอยู่ของผู้ประกันตน กรณีที่สองคือนำเงินชราภาพบางส่วนไปเป็นหลักประกันเงินกู้กับสถาบันการเงินที่ทำความตกลงกับสำนักงานประกันสังคม (Social Security Office) วงเงินต้องไม่เกิน 30% ของเงินชราภาพ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างขั้นสูง ยังไม่มีการระบุวงเงินเป็นบาท
ผู้รับบำนาญชราภาพที่ออกจากงานสมัครเป็นผู้ประกันตนต่อได้ตามร่าง รัฐสมทบ 1 ส่วน ผู้ประกันตนสมทบ 2 ส่วน คุ้มครองกรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และตาย
ฝั่งนายจ้าง ร่างปรับบทลงโทษในบางกรณี เช่น การไม่ยื่นแบบรายการภายในกำหนด จากโทษทางอาญาเป็นการปรับเป็นพินัยตามพระราชบัญญัติการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 เหตุผลที่แถลงคือเพื่อความเหมาะสมและเป็นธรรม นายจ้างยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายประกันสังคมเช่นเดิม เปลี่ยนเฉพาะรูปแบบโทษในกรณีที่ร่างระบุ
ความคืบหน้าและประเด็นที่ยังไม่ชัด
ขณะนี้ร่างผ่านความเห็นชอบของ ครม. เท่านั้น ขั้นต่อไปคือส่งให้คณะกรรมการประสานงานสภาผู้แทนราษฎร (ปสส.) พิจารณา ก่อนเสนอเข้าสภาผู้แทนราษฎร ร่างยังไม่ผ่านสภา จึงยังไม่เป็นกฎหมายและยังไม่มีผลบังคับใช้ ระหว่างนี้ผู้ประกันตนและนายจ้างใช้กฎเดิมตามปกติ
ครม. ยังรับทราบแผนจัดทำกฎหมายลำดับรองรวม 18 ฉบับ ซึ่งต้องทำให้เสร็จภายใน 60 วันหลังกฎหมายมีผลบังคับใช้ รายละเอียดปลีกย่อยของสิทธิจึงอาจถูกกำหนดในกฎหมายลำดับรองอีกชั้นหนึ่ง
ยังไม่มีการเปิดเผยอัตราเงินสมทบสำหรับผู้ประกันตนอายุ 60 ถึง 65 ปี วงเงินกู้หรือถอนเงินชราภาพเป็นบาท และตัวเลขเงินสงเคราะห์คลอดบุตรที่ปรับ ผู้ที่ต้องวางแผนเรื่องงานหรือเงินออมตามอายุควรติดตามประกาศของสำนักงานประกันสังคมและความคืบหน้าของร่างเมื่อเข้าสู่สภา
ที่มา: คำแถลงของรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่องมติ ครม. อ้างตามรายงานของ The Standard กรุงเทพธุรกิจ และฐานเศรษฐกิจ
