ประกันสังคม บำนาญชราภาพ 180 เดือน ได้เดือนละเท่าไร ส่งไม่ครบได้อะไร

180 เดือนไม่ต้องส่งรวดเดียว คนที่เคยทำงานในระบบแล้วออกไป แล้วกลับเข้ามาส่งใหม่ภายหลัง นับเดือนส่งสมทบรวมกันได้ ตามที่ สปส. ระบุว่าส่งติดต่อกันหรือไม่ก็ได้

กรณีส่งสมทบน้อยกว่า 180 เดือน สิทธิจะเป็นบำเหน็จชราภาพ ผู้ประกันตนต้องสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน และต้องเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งใน 3 ข้อ คืออายุครบ 55 ปี เป็นผู้ทุพพลภาพ หรือเสียชีวิต กรณีเสียชีวิต ผู้มีสิทธิรับเงินคือทายาท ซึ่งต้องใช้หลักฐานเพิ่มเติมตามที่ สปส. กำหนด

วิธีคำนวณบำนาญชราภาพ พร้อมตัวอย่าง

สูตรพื้นฐานคือ 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน ตัวอย่างที่ สปส. ให้ไว้คือผู้ประกันตนที่มีค่าจ้างเฉลี่ย 13,000 บาท จะได้บำนาญเดือนละ 2,600 บาท ซึ่งเป็นตัวเลขของคนที่ส่งครบ 180 เดือนพอดี

คนที่ส่งเกิน 180 เดือนจะได้เพิ่มอีก 1.5% ของค่าจ้างเฉลี่ยทุก 12 เดือนเต็มที่ส่งเกินมา เศษที่ไม่ถึง 12 เดือนไม่นับเพิ่ม ตัวอย่างจาก สปส. คือส่งสมทบ 193 เดือน เกินมา 13 เดือน นับได้ 1 รอบ (12 เดือน) อัตราบำนาญจึงเป็น 21.5% ส่วนเดือนที่เหลืออีก 1 เดือนยังไม่นับ

อีกตัวอย่างจาก สปส. คือคนที่ส่งสมทบ 20 ปี (240 เดือน) เกินมา 60 เดือน เท่ากับ 5 รอบ เพิ่มได้ 7.5% รวมเป็น 27.5% ถ้าค่าจ้างเฉลี่ย 15,000 บาท จะได้บำนาญเดือนละ 4,125 บาท ส่วนคนที่ส่ง 25 ปี (300 เดือน) เกินมา 120 เดือน เท่ากับ 10 รอบ อัตราจะเป็น 35% (คำนวณตามสูตรเดียวกัน) และที่ค่าจ้างเฉลี่ย 15,000 บาท จะได้เดือนละ 5,250 บาท

ตัวเลขค่าจ้างเฉลี่ยในตัวอย่างเป็นเพียงตัวอย่างประกอบการคำนวณ เพดานค่าจ้างสูงสุดที่ใช้คำนวณจริงในปัจจุบัน ผู้ประกันตนควรตรวจกับ สปส. โดยตรง เพราะหน้าบริการของ สปส. ไม่ได้ระบุเพดานไว้

ส่งไม่ครบ 180 เดือนได้บำเหน็จเท่าไร

บำเหน็จชราภาพจ่ายครั้งเดียว จำนวนเงินขึ้นกับว่าส่งสมทบมากี่เดือน ถ้าส่งไม่ถึง 12 เดือน จะได้คืนเฉพาะส่วนที่ผู้ประกันตนจ่ายเอง นายจ้างไม่ได้ร่วมในส่วนนี้

ถ้าส่งตั้งแต่ 12 เดือนขึ้นไป แต่ยังไม่ถึง 180 เดือน จะได้รับเงินสมทบทั้งส่วนของผู้ประกันตนและส่วนของนายจ้างรวมกัน พร้อมผลประโยชน์ตอบแทนตามที่ สปส. ประกาศกำหนด หน้าข้อมูลของ สปส. ไม่ได้ระบุตัวเลขผลประโยชน์ตอบแทน ผู้ที่ต้องการยอดที่แน่นอนจึงควรสอบถามสำนักงานประกันสังคมตามช่องทางที่ระบุท้ายบทความ

ความต่างของสองสิทธิชัดเจนในแง่การรับเงิน บำนาญได้เป็นรายเดือน ส่วนบำเหน็จได้ก้อนเดียวแล้วจบ ผู้ที่ส่งมาแล้วใกล้ถึง 180 เดือนจึงควรนับเดือนส่งสมทบของตัวเองให้แน่ชัดก่อนตัดสินใจเรื่องการสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน เพราะส่งขาดไปเพียงไม่กี่เดือนก็เปลี่ยนจากบำนาญเป็นบำเหน็จได้

เอกสารและช่องทางยื่นขอ

ผู้ประกันตนยื่นขอรับเงินด้วยแบบคำขอ สปส. 2-01 พร้อมหลักฐานการรับเงิน ซึ่งมีสองทางเลือก ให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

• สำเนาหน้าแรกสมุดบัญชีธนาคาร
• บัญชีพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขบัตรประชาชน

ยื่นเรื่องได้ที่สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ สำนักงานประกันสังคมจังหวัดและสาขา ทางไปรษณีย์ หรือทางอีเมลตามประกาศช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2566 ของ สปส. ผู้ที่จะยื่นผ่านอีเมลหรือไปรษณีย์ควรสอบถามที่อยู่และเอกสารที่ต้องแนบกับ สปส. ก่อน

เมื่อ สปส. อนุมัติ เงินจ่ายได้หลายช่องทาง ทั้งเงินสดหรือเช็ค ธนาณัติ โอนเข้าบัญชีธนาคาร และพร้อมเพย์ บำนาญจ่ายเป็นรายเดือน ส่วนบำเหน็จจ่ายครั้งเดียว

ทายาทได้อะไรถ้าผู้รับบำนาญเสียชีวิต

ถ้าผู้รับบำนาญเสียชีวิตภายใน 60 เดือนนับจากเริ่มรับ ทายาทจะได้เงินเท่ากับบำนาญเดือนล่าสุดคูณจำนวนเดือนที่เหลือจนครบ 60 เดือน เช่น ผู้รับบำนาญเดือนละ 4,125 บาท เสียชีวิตหลังรับมา 40 เดือน เหลืออีก 20 เดือน ทายาทจะได้ 4,125 คูณ 20 เท่ากับ 82,500 บาท คำนวณตามกติกาข้างต้น

กติกาข้อนี้ปรับตั้งแต่ 29 เม.ย. 2565 ผู้ที่เคยอ่านเงื่อนไขเก่าควรตรวจกับ สปส. อีกครั้ง ข้อมูลในหน้าบริการของ สปส. ปรับปรุงล่าสุด ส.ค. 2567 เงื่อนไขอาจเปลี่ยนได้ ก่อนยื่นขอจริงควรเช็กกับสายด่วน 1506 ของกระทรวงแรงงาน หรือที่สำนักงานประกันสังคมใกล้บ้าน

ที่มา: สำนักงานประกันสังคม หน้าบริการกรณีชราภาพ กองทุนประกันสังคม