มิจฉาชีพหลอกผู้สูงอายุสร้างความเสียหายสูงขึ้นมาก ความเสียหายที่ผู้อายุ 60 ปีขึ้นไปในสหรัฐฯ รายงานเพิ่มขึ้นราว 5 เท่าใน 5 ปี จากราว 600 ล้านดอลลาร์ในปี 2563 เป็นราว 3 พันล้านดอลลาร์ในปี 2568 ตามรายงาน Protecting Older Consumers 2025-2026 ที่คณะกรรมาธิการการค้าสหพันธรัฐสหรัฐฯ (Federal Trade Commission หรือ FTC) ส่งต่อสภาคองเกรสเมื่อ 19 ต.ค. 2569 โดยกรรมาธิการรับรองรายงานด้วยมติ 2-0 ตัวเลขนี้เป็นของสหรัฐฯ ไม่ใช่สถิติของไทย กลโกงที่รายงานระบุไว้ เช่น แอบอ้างหน่วยงานรัฐและหลอกรักออนไลน์ เป็นรูปแบบที่ลูกหลานควรรู้จักไว้ล่วงหน้า
ความเสียหายของผู้สูงอายุในสหรัฐฯ เพิ่มราว 5 เท่าใน 5 ปี
ความเสียหายที่ผู้สูงอายุรายงานเพิ่มขึ้นราว 5 เท่าในช่วง 5 ปี จากราว 600 ล้านดอลลาร์เป็นราว 3 พันล้านดอลลาร์ เป็นแนวโน้มของสหรัฐฯ เท่านั้น ไม่ควรนำไปเหมารวมว่าไทยเพิ่ม 5 เท่าเหมือนกัน
ความเสียหายจากการลงทุนหลอกลวงที่ผู้สูงอายุรายงานเพิ่มขึ้น 42% และเกิน 1 พันล้านดอลลาร์ในปี 2568 FTC ระบุว่าผู้บริโภครายงานว่ามิจฉาชีพมักเข้าถึงพวกเขาทางโซเชียลมีเดีย สำหรับกลุ่มอายุ 80 ปีขึ้นไป ความเสียหายมัธยฐานที่รายงานอยู่ที่ 2,000 ดอลลาร์ในปี 2568 FTC ยังประเมินว่าต้นทุนการฉ้อโกงต่อผู้สูงอายุในปี 2568 อาจสูงถึง 1.195 แสนล้านดอลลาร์ ตัวเลขนี้เป็นการประมาณการของ FTC ไม่ใช่ความเสียหายที่มีคนแจ้งจริง
รายงานยังมีข้อสังเกตอีกข้อ ผู้สูงอายุรายงานว่าสูญเงินในอัตราที่ต่ำกว่าคนอายุน้อย แต่ส่งรายงานแบบไม่เสียเงินมากกว่า ดังนั้นตัวเลขความเสียหายที่สูงขึ้นจึงควรอ่านคู่กับข้อเท็จจริงนี้ ไม่ควรสรุปว่าผู้สูงอายุถูกหลอกได้มากกว่าในทุกด้าน
มิจฉาชีพหลอกผู้สูงอายุด้วยกลโกง 5 แบบนี้มากกว่าคนอายุน้อย
FTC ระบุว่าผู้สูงอายุรายงานว่าสูญเงินกับกลโกง 5 แบบมากกว่าคนอายุน้อย ได้แก่ ช่างเทคนิคปลอม รางวัลหรือลอตเตอรี หลอกรักออนไลน์ แอบอ้างหน่วยงานรัฐ และแอบอ้างเป็นเพื่อนหรือญาติ หน้าให้คำแนะนำผู้บริโภคของ FTC อธิบายสัญญาณเตือนของแต่ละแบบไว้ดังนี้
กลโกงช่างเทคนิคปลอมมักเริ่มจากป๊อปอัปเตือนปลอมที่ดูเหมือนมาจากบริษัทดัง แล้วบอกให้โทรไปตามเบอร์ที่ระบุ หรือมีคนโทรหรือส่งข้อความมาอ้างว่าเป็นช่างคอมพิวเตอร์จากบริษัทใหญ่ จากนั้นขอเข้าควบคุมเครื่องจากระยะไกลโดยอ้างว่าจะสแกนไวรัส อ้างว่าพบโปรแกรมอันตรายแล้วเสนอลบให้โดยคิดเงิน และให้จ่ายด้วยบัตรของขวัญ โอนเงิน คริปโต หรือแอปจ่ายเงิน บางกรณีบอกว่าบัญชีถูกแฮ็กหรือชื่อไปเกี่ยวกับอาชญากรรม แล้วโอนสายต่อให้คนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งชวนให้ถอนเงินไปเก็บใน "ตู้นิรภัยของรัฐบาลกลาง" หรือซื้อทอง FTC ระบุว่าบริษัทเทคโนโลยีจริงจะไม่ติดต่อเรื่องปัญหาคอมพิวเตอร์ทางโทรศัพท์ อีเมล หรือข้อความ และป๊อปอัปเตือนความปลอดภัยของจริงจะไม่บอกให้โทรไปที่เบอร์ใด
กลโกงหลอกรักออนไลน์มักมีสัญญาณว่าอีกฝ่ายอ้างว่ารักเร็วมาก ชวนย้ายไปคุยนอกแพลตฟอร์ม เช่น อีเมลหรือโทรศัพท์ แชตหลายครั้งต่อวัน อ้างว่าอยู่ไกลจนพบกันไม่ได้ เช่น ทำงานต่างประเทศหรือรับราชการทหาร และรูปโปรไฟล์ที่ค้นย้อนกลับแล้วพบว่าเป็นชื่ออื่น เมื่อสนิทกันแล้วจะเริ่มขอเงินด้วยเหตุเร่งด่วนที่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าเดินทางมาหา ค่าวีซ่า หรือค่าช่วยให้พ้นปัญหา บางรายชวนลงทุนคริปโต และมักขอให้จ่ายด้วยวิธีที่ตามคืนยาก FTC ย้ำว่าอย่าส่งเงินหรือของขวัญให้คนรักที่ยังไม่เคยพบตัวจริง
กลโกงแอบอ้างหน่วยงานรัฐเริ่มจากการติดต่อที่ไม่ได้คาดคิด ทั้งโทรศัพท์ อีเมล ข้อความ หรือโซเชียลมีเดีย จากคนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ แล้วขู่ว่าถ้าไม่จ่ายเงินหรือไม่ให้ข้อมูลส่วนตัวจะเกิดเรื่องร้าย เช่น ถูกจับหรือถูกเพิกถอนใบอนุญาต พร้อมเร่งให้ทำทันทีและกำหนดวิธีจ่ายที่ตามคืนยาก ผู้ก่อเหตุอาจรู้ชื่อหรือที่อยู่ของเหยื่อ ใช้ชื่อหน่วยงานที่ฟังดูจริงแต่เป็นของปลอม และเลขโทรศัพท์ที่โชว์บนหน้าจออาจปลอมได้ FTC ระบุว่าหน่วยงานรัฐไม่ติดต่อทางช่องทางเหล่านี้เพื่อขอเงินหรือเลขบัญชีธนาคาร
กลโกงแอบอ้างเป็นญาติ มักเป็นสายโทรศัพท์ที่บอกว่าเรื่องด่วนและผู้รับสายเป็นคนเดียวที่ช่วยได้ ขอให้เก็บเป็นความลับเพื่อไม่ให้ไปถามคนอื่นในครอบครัว เล่นกับความกลัวและความห่วงใย อาจอ้างว่ามีทนาย ตำรวจ หรือหมอเข้ามาเกี่ยวข้อง และเสียงอาจเหมือนญาติจริง เพราะมิจฉาชีพใช้เอไอลอกเสียงจากคลิปสั้นๆ ได้ จากนั้นเรียกให้โอนเงินหรือบอกเลขบัตรของขวัญ
ส่วนกลโกงรางวัลหรือลอตเตอรี FTC ในข่าวประชาสัมพันธ์ให้ระวังคนที่บอกว่าได้รางวัล และระบุว่า FTC จะไม่สัญญาว่าจะให้รางวัล ส่วนหน้าแอบอ้างหน่วยงานรัฐของ FTC ยกตัวอย่างว่ามิจฉาชีพอาจบอกว่าชนะรางวัลของรัฐ แต่ต้องจ่ายภาษีหรือค่าธรรมเนียมก่อนจึงจะรับได้
FTC เตือนตรงกันในกลโกงเหล่านี้ว่ามิจฉาชีพมักเร่งให้จ่ายเงินด้วยวิธีที่ตามคืนยาก เช่น โอนเงิน บัตรของขวัญ คริปโต หรือแอปจ่ายเงิน FTC ระบุว่าหน่วยงานจะไม่เรียกเงิน ไม่ขู่ ไม่สั่งให้โอนเงิน และไม่สัญญาว่าจะให้รางวัล ถ้าใครทำแบบนี้ให้สงสัยไว้ก่อน
ลูกหลานควรคุยกับพ่อแม่ปู่ย่าก่อนเกิดเรื่อง
ลูกหลานควรคุยกับพ่อแม่ปู่ย่าก่อนเกิดเรื่อง โดยเล่าสัญญาณข้างต้นให้ฟังเป็นเรื่องธรรมดา ไม่ใช่การตำหนิว่าตกเป็นเหยื่อง่าย ตกลงกันไว้ว่าถ้ามีใครขอเงินหรือเร่งให้โอน ให้วางสายแล้วโทรถามลูกหลานก่อน
กรณีมีคนอ้างว่าเป็นญาติและขอเงิน FTC แนะนำให้ไม่ส่งเงินทันที วางสายหรือบอกว่าจะโทรกลับ แล้วติดต่อญาติคนนั้นโดยตรงด้วยเบอร์ที่แน่ใจว่าถูกต้อง หากวางสายไม่ได้ ให้ถามคำถามที่มีแต่ตัวจริงเท่านั้นที่ตอบได้ และให้โทรหาสมาชิกครอบครัวหรือเพื่อนอีกคนด้วย แม้ผู้โทรจะสั่งให้เก็บเป็นความลับก็ตาม เพราะคนเหล่านี้ช่วยตรวจได้ว่าเรื่องจริงหรือไม่
ลูกหลานควรดูด้วยว่าพ่อแม่ปู่ย่าคุยกับคนแปลกหน้าทางโซเชียลมีเดียหรือไม่ เพราะ FTC ระบุว่าในกลโกงลงทุน ผู้บริโภครายงานว่ามิจฉาชีพมักเข้าถึงพวกเขาทางช่องทางนี้ ถ้าเจอคนชวนลงทุนหรือคนที่เพิ่งรู้จักทางออนไลน์ขอเงิน ให้ชวนมาปรึกษากันก่อน
ถูกหลอกแล้วต้องทำอะไรทันที
ถ้าโอนเงินไปแล้ว ให้โทร 1441 ซึ่งเป็นสายด่วนของศูนย์ปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ (Anti-Online Scam Operation Center หรือ AOC) เพื่อแจ้งความกับตำรวจ และให้สถาบันการเงินของบัญชีปลายทางระงับการใช้บัญชี ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แนะนำในข่าวเมื่อ 28 เม.ย. 2568 ธปท. ระบุว่าการแจ้งให้เร็วช่วยเพิ่มโอกาสอายัดเงินได้ทัน
ถ้าเป็นไปได้ให้ลูกหลานช่วยโทรหรือนั่งอยู่ด้วย
ในสหรัฐฯ FTC ให้ผู้เสียหายรายงานที่ ReportFraud.ftc.gov หากสงสัยว่ากำลังคุยกับมิจฉาชีพแต่ยังไม่ได้โอนเงิน ให้หยุดคุย วางสาย และไม่ทำตามที่ถูกเร่ง
ที่มา: คณะกรรมาธิการการค้าสหพันธรัฐสหรัฐฯ (FTC) ข่าวประชาสัมพันธ์และรายงาน Protecting Older Consumers 2025-2026 ออกเมื่อ 19 ต.ค. 2569 หน้าให้คำแนะนำผู้บริโภคของ FTC (Consumer Advice) เรื่องกลโกงช่างเทคนิคปลอม หลอกรักออนไลน์ แอบอ้างหน่วยงานรัฐ และกลโกงแอบอ้างเป็นญาติ และข่าวของธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องมาตรฐานภาคธนาคารตาม พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เมื่อ 28 เม.ย. 2568
