Advertisement
ไลฟ์สไตล์

ใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียด วิธีรับมือ FOMO และการเปรียบเทียบตัวเอง

ปรับปรุงล่าสุด:

ใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียดได้ ถ้ารู้ทัน FOMO จัดเวลา คัดเนื้อหา และไม่ให้จอแย่งเวลานอนกับการขยับตัว ตามงานวิจัยและข้อแนะนำของ APA

ใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียด วิธีรับมือ FOMO และการเปรียบเทียบตัวเอง

การใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียด เริ่มจากรู้ก่อนว่าอะไรทำให้เหนื่อย หลายคนเปิดแอปแล้วรู้สึกว่าไม่ทันคนอื่น ไม่ดีพอ หรือพลาดอะไรบางอย่างไป ความรู้สึกนี้มีชื่อเรียกว่า FOMO (Fear of Missing Out) คือความกังวลว่าคนอื่นกำลังมีประสบการณ์ดีๆ ที่เราไม่ได้อยู่ในนั้น งานวิจัยที่รวบรวมไว้พบว่า FOMO เกี่ยวข้องกับความวิตกกังวลและอาการซึมเศร้า แต่ก็มีวิธีใช้ที่ช่วยลดแรงกดดันได้

ข้อแนะนำด้านสุขภาพของสมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (American Psychological Association: APA) ที่ใช้อ้างอิงในเรื่องนี้เขียนสำหรับวัยรุ่นเป็นหลัก แต่หลักคิดหลายข้อใช้กับผู้ใหญ่ได้เช่นกัน เนื้อหาทั้งหมดไม่ใช่คำแนะนำรักษาเฉพาะบุคคล

งานวิจัยบอกอะไรเรื่อง FOMO กับสุขภาพใจ

งานทบทวนวิจัยของ ดร.เอลไฮ (Jon D. Elhai) และคณะ ตีพิมพ์ใน Brazilian Journal of Psychiatry เมื่อปี 2564 อธิบาย FOMO ว่ามี 2 ส่วน ส่วนแรกคือความรู้สึกหวั่นใจว่าคนอื่นกำลังได้รับสิ่งดีๆ ที่เราพลาดไป ส่วนที่สองคือความอยากเชื่อมต่อกับเครือข่ายสังคมตลอดเวลา ซึ่งมักออกมาเป็นการเปิดดูโซเชียลและแชตซ้ำๆ เพื่อคลายความกังวล

งานชิ้นนี้รายงานว่า FOMO สัมพันธ์กับความวิตกกังวลในระดับปานกลางถึงสูง และกับอาการซึมเศร้าในระดับเบาถึงปานกลาง ตัวอย่างหนึ่งคือการศึกษานักศึกษามหาวิทยาลัยจีน 1,034 คน ที่พบความสัมพันธ์กับความวิตกกังวลและอาการซึมเศร้า นอกจากนี้ FOMO ยังเกี่ยวกับการใช้สมาร์ตโฟนจนควบคุมไม่ได้ และมีความสัมพันธ์เชิงลบกับความพึงพอใจในชีวิต

ควรอ่านผลนี้อย่างระวัง เพราะเป็นงานทบทวนวรรณกรรมที่อาศัยแบบสอบถามที่ผู้ตอบรายงานเอง และส่วนใหญ่เป็นการสำรวจ ณ จุดเวลาเดียว ผู้เขียนงานระบุว่ายังไม่ชัดว่า FOMO ทำให้เกิดความทุกข์ใจ หรือคนที่ทุกข์ใจอยู่แล้วเกิด FOMO ง่ายขึ้น หรือเป็นทั้งสองทาง ดังนั้นสิ่งที่พูดได้คือสองเรื่องนี้เกิดควบคู่กัน ไม่ได้แปลว่าโซเชียลมีเดียเป็นต้นเหตุของโรค

โพสต์ของคนอื่นคือมุมที่เลือกแล้ว อย่าเอามาเทียบกับชีวิตจริง

คนมักโพสต์ช่วงที่ดีที่สุดของตัวเอง เช่น วันเที่ยว งานที่สำเร็จ หรือรูปที่ถ่ายมาอย่างดี เราแทบไม่เห็นวันที่เขาเหนื่อยหรือเรื่องที่ไม่เป็นไปตามแผน การเอาภาพที่เลือกมาแล้วไปเทียบกับชีวิตจริงทั้งวันของเราจึงไม่ยุติธรรมกับตัวเอง

ข้อแนะนำของ APA ที่เผยแพร่เมื่อ พ.ค. 2566 ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ โดยแนะให้จำกัดการใช้โซเชียลเพื่อเปรียบเทียบตัวเอง โดยเฉพาะเรื่องรูปลักษณ์ ข้อแนะนำอ้างงานวิจัยว่าการเปรียบเทียบรูปร่างหน้าตาและการจดจ่อกับฟีดแบ็กรูปของตัวเอง สัมพันธ์กับภาพลักษณ์ร่างกายที่แย่ลง พฤติกรรมการกินผิดปกติ และอาการซึมเศร้า โดยเฉพาะในเด็กผู้หญิง

APA ยังเสนอให้ฝึกทักษะรู้เท่าทันสื่อ เช่น ตั้งคำถามว่าเนื้อหานั้นถูกต้องและเป็นภาพแทนของความจริงหรือไม่ เข้าใจว่าภาพและเนื้อหาถูกตกแต่งได้ และไม่คิดเกินจริงว่าคนอื่นมีชีวิตอย่างที่เห็นในโพสต์ ทักษะเหล่านี้ช่วยให้เราหยุดถามตัวเองได้ทันเวลาว่าความรู้สึกไม่พอที่เกิดขึ้นมาจากชีวิตเราจริง หรือมาจากภาพที่เห็นในฟีด

8 ชั่วโมง นอนอย่างน้อยต่อคืนสำหรับวัยรุ่น ตามงานวิจัยที่ APA อ้าง / ใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียด ทำอะไรได้บ้าง / จัดเวลาใช้ให้เป็นรอบ / คัดเนื้อหาที่เห็น / ไม่เทียบตัวเองกับโพสต์คนอื่น / ไม่ให้จอแย่งเวลาขยับตัว / ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น
APA แนะให้ใช้โซเชียลอย่างมีสติ ไม่ให้แย่งเวลานอนและเวลาขยับร่างกาย

ใช้โซเชียลมีเดียไม่ให้เครียด เริ่มจากจัดเวลา คัดเนื้อหา และเก็บเวลานอน

ไม่จำเป็นต้องเลิกใช้โซเชียล แต่ควรเป็นฝ่ายกำหนดว่าจะใช้เมื่อไร ข้อแนะนำของ APA ไม่ได้ระบุจำนวนชั่วโมงตายตัว แต่วางหลักว่าการใช้ต้องไม่ไปแย่งเวลานอนและเวลาขยับร่างกาย ตัวอย่างการจัดเวลาที่ทำได้จริงคือกำหนดช่วงเช้าและเย็นเป็นรอบเช็กรอบเดียว แล้ววางมือถือไปทำอย่างอื่น ตัวเลขนาทีให้ปรับตามชีวิตของแต่ละคน

เรื่องการนอนมีตัวเลขชัด APA อ้างงานวิจัยที่แนะนำให้วัยรุ่นนอนอย่างน้อย 8 ชั่วโมงต่อคืน และระบุว่าการใช้เทคโนโลยีภายใน 1 ชั่วโมงก่อนนอน โดยเฉพาะโซเชียลมีเดีย สัมพันธ์กับการนอนที่ถูกรบกวน ใครที่ไถฟีดบนเตียงทุกคืนอาจลองเลื่อนเวลาวางมือถือให้เร็วขึ้น

การคัดเนื้อหาก็สำคัญ ควรติดตามบัญชีที่ให้ความรู้หรือทำให้รู้สึกดีขึ้น และเลิกติดตามบัญชีที่ทำให้รู้สึกแย่ซ้ำๆ APA อ้างงานวิจัยว่าวัยรุ่นที่เจอการเลือกปฏิบัติและคำเกลียดชังออนไลน์ มีอาการวิตกกังวลและซึมเศร้าเพิ่มขึ้น แม้คำนึงถึงประสบการณ์แบบเดียวกันนอกโลกออนไลน์แล้ว การกดรายงาน ปิดเสียง หรือเลิกติดตามจึงเป็นการดูแลใจ ไม่ใช่การหนีปัญหา

เติมชีวิตนอกจอให้มากพอ

การเดินเล่น อ่านหนังสือ ชงกาแฟ หรือคุยกับคนข้างๆ ไม่ได้เป็นแค่ทางหนีจากโซเชียล APA ระบุว่าการออกกำลังกายสำคัญต่อทั้งสุขภาพกายและใจ โดยอ้างว่าสัมพันธ์กับอัตราซึมเศร้าที่ต่ำลง และเตือนว่าการใช้โซเชียลไม่ควรตัดโอกาสพบปะผู้คนจริงๆ หรือทำให้เราเลี่ยงการเจอหน้ากัน

ในอีกด้าน APA ก็ไม่ได้มองโซเชียลมีเดียเป็นสิ่งไม่ดีโดยตัวมันเอง ข้อแนะนำระบุว่าผลของโซเชียลขึ้นกับสิ่งที่เราทำและเห็นบนนั้น รวมถึงจุดแข็งและจุดอ่อนที่แต่ละคนมีอยู่เดิม และการใช้ในทางที่สร้างการสนับสนุนทางสังคมและความใกล้ชิดกับเพื่อนช่วยเรื่องสุขภาพจิตได้ ข้อสรุปจึงอยู่ที่การใช้อย่างมีสติ ไม่ใช่การเลิกใช้

ถ้าสังเกตว่าอยากหยุดแล้วหยุดไม่ได้ ใช้จนกระทบงานหรือความสัมพันธ์ หรือรู้สึกวิตกกังวลและเศร้าต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์ นักจิตวิทยา หรือบุคลากรสาธารณสุขก่อนที่จะกระทบชีวิตประจำวันมากขึ้น

ที่มา: American Psychological Association, Health Advisory on Social Media Use in Adolescence (พ.ค. 2566) และ Elhai, Yang, Montag, Fear of missing out (FOMO): overview, theoretical underpinnings, and literature review on relations with severity of negative affectivity and problematic technology use, Brazilian Journal of Psychiatry

บทความที่เกี่ยวข้อง