Advertisement
บันเทิง

FOMO คืออะไร งานวิจัยในไทยพบอะไรเกี่ยวกับการใช้โซเชียลมีเดีย

ปรับปรุงล่าสุด:

FOMO หรือความกลัวตกกระแส ผลสำรวจ 400 คนในพิษณุโลกพบว่าคนที่เสพติดโซเชียลมากมี FOMO สูงกว่า แต่ระดับ FOMO โดยรวมยังต่ำ

FOMO คืออะไร งานวิจัยในไทยพบอะไรเกี่ยวกับการใช้โซเชียลมีเดีย

FOMO หรือ Fear of Missing Out คือความกังวลต่อเนื่องว่าคนอื่นอาจกำลังมีประสบการณ์ดีๆ ที่เราไม่ได้ร่วมอยู่ด้วย พร้อมกับความอยากเชื่อมต่อกับสิ่งที่คนอื่นทำอยู่ตลอดเวลา งานวิจัยในไทยของมหาวิทยาลัยนเรศวรที่สำรวจ 400 คนในจังหวัดพิษณุโลก พบว่าคนที่เสพติดโซเชียลมีเดียมากมีคะแนน FOMO สูงกว่า แต่ระดับ FOMO โดยรวมของกลุ่มตัวอย่างยังอยู่ในเกณฑ์ต่ำ

ความรู้สึกนี้เห็นได้ชัดบนโซเชียลมีเดีย เช่น กลัวตามเทรนด์ไม่ทัน หรือกลัวคุยกับเพื่อนไม่รู้เรื่อง บทความนี้เล่าที่มาของคำนี้ วิธีที่นักวิจัยใช้วัด สิ่งที่งานวิจัยในไทยพบ และข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนนำผลไปตีความ

งานวิจัยที่ทำให้ FOMO เป็นสิ่งที่วัดได้

นิยามของ FOMO ที่ใช้กันอยู่มาจากงานของ Przybylski, Murayama, DeHaan และ Gladwell ตีพิมพ์ในวารสาร Computers in Human Behavior เมื่อ พ.ศ. 2556 (ค.ศ. 2013) บทคัดย่อของงานนี้เริ่มจากภาพรวมว่า โซเชียลมีเดียทำให้คนรู้ได้ง่ายว่ามีกิจกรรมอะไรให้ทำบ้าง ทั้งออนไลน์และออฟไลน์ ซึ่งขยายโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์ แต่ในอีกด้านก็แสดงตัวเลือกมากกว่าที่คนจะทำได้จริงภายใต้เวลาและข้อจำกัดของตัวเอง

จากภาพนั้น ผู้วิจัยจึงศึกษาความกลัวการพลาดสิ่งต่างๆ ซึ่งนิยามไว้ว่าเป็นความกังวลต่อเนื่องว่าคนอื่นอาจมีประสบการณ์ที่คุ้มค่าโดยที่เราไม่ได้อยู่ตรงนั้น และมีความต้องการจะติดต่อกับสิ่งที่คนอื่นกำลังทำอยู่ตลอดเวลา แบบวัดที่ทีมสร้างขึ้นเรียกว่า FoMOs จึงวัดสองเรื่องนี้ คือความกังวลว่าคนอื่นได้ประสบการณ์ที่ดี และความอยากเชื่อมต่อกับสิ่งที่คนอื่นทำ

งานนี้มี 3 การศึกษา การศึกษาแรกสร้างแบบวัด FoMOs จากกลุ่มตัวอย่างนานาชาติที่หลากหลาย ผู้วิจัยระบุว่าเป็นงานแรกที่นิยามแนวคิดนี้ให้นำไปวัดได้ การศึกษาที่สองใช้กลุ่มตัวอย่างที่เป็นตัวแทนระดับประเทศ เพื่อดูว่าปัจจัยด้านประชากร แรงจูงใจ และความเป็นอยู่ที่ดีเกี่ยวข้องกับ FOMO อย่างไร ส่วนการศึกษาที่สามดูพฤติกรรมและอารมณ์ที่มาพร้อมกับ FOMO ในกลุ่มคนหนุ่มสาว บทคัดย่อยังระบุว่าผู้วิจัยอภิปรายนัยยะของแบบวัดนี้และแนวทางศึกษา FOMO ต่อไปในอนาคตด้วย

ผลวิจัย FOMO กับโซเชียลมีเดียในพิษณุโลก / 400 กลุ่มตัวอย่างในพิษณุโลก / 3.02 เสพติดโซเชียล จาก 5 / 2.50 FOMO จาก 5 / 0.529 ค่าสหสัมพันธ์
คนที่เสพติดโซเชียลมากมีแนวโน้มมี FOMO สูงกว่า แต่ระดับ FOMO โดยรวมยังต่ำ

งานวิจัยในไทยพบว่าใช้โซเชียลมากแต่ FOMO ยังต่ำ

พิษนุ อภิสมาจารโยธิน (Pisnu Aphisamacharayothin) จากคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร สำรวจกลุ่มตัวอย่าง 400 คนในอำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก โดยใช้วิธีสุ่มหลายขั้นตอนในการเลือกผู้ตอบ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ผลตีพิมพ์ในวารสารสังคมพัฒนศาสตร์ ฉบับวันที่ 28 ธ.ค. 2568 งานนี้เป็นการสำรวจแบบตัดขวาง คือเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ได้ติดตามคนกลุ่มเดิมไปเรื่อยๆ

ผู้ตอบส่วนใหญ่ (78.8%) อายุ 20-22 ปี และเป็นผู้หญิง 48.0% กลุ่มตัวอย่าง 39.3% ใช้โซเชียลมีเดียวันละ 4-6 ชั่วโมง แพลตฟอร์มที่ใช้มากที่สุดคือ Instagram (47.3%)

ผลวัดการเสพติดโซเชียลมีเดียมีค่าเฉลี่ย 3.02 จาก 5 ซึ่งผู้วิจัยจัดอยู่ในระดับปานกลาง ส่วน FOMO มีค่าเฉลี่ย 2.50 จาก 5 อยู่ในระดับน้อย พูดง่ายๆ คือกลุ่มนี้ใช้โซเชียลมีเดียหนักพอสมควร แต่ความกังวลว่าจะพลาดสิ่งที่คนอื่นทำยังไม่สูง ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของสองเรื่องนี้คือ 0.66 และ 0.74 ตามลำดับ ค่านี้บอกว่าคำตอบของแต่ละคนกระจายห่างจากค่าเฉลี่ยมากแค่ไหน ยิ่งตัวเลขน้อย คำตอบของคนส่วนใหญ่ยิ่งใกล้ค่าเฉลี่ย

เมื่อดูว่าตัวแปรไหนเกี่ยวข้องกัน ผู้วิจัยพบว่าเพศและอายุไม่เกี่ยวข้องกับ FOMO แต่การเสพติดโซเชียลมีเดียมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับ FOMO อย่างมีนัยสำคัญ โดยค่าสหสัมพันธ์ (ตัวเลขที่บอกว่าสองเรื่องขยับไปทางเดียวกันมากแค่ไหน) อยู่ที่ 0.529 ในภาษาง่ายๆ คือคนที่เสพติดโซเชียลมากมีแนวโน้มได้คะแนน FOMO สูงตามไปด้วย

อ่านผลวิจัยนี้อย่างไรไม่ให้เกินจริง

ข้อแรกคือเรื่องเหตุและผล การสำรวจแบบนี้เห็นได้ว่าสองสิ่งไปด้วยกัน แต่พิสูจน์ไม่ได้ว่าอย่างไหนเป็นเหตุของอีกอย่าง ผลวิจัยจึงยังบอกไม่ได้ว่าการเสพติดโซเชียลทำให้เกิด FOMO หรือคนที่มี FOMO อยู่แล้วหันไปใช้โซเชียลมากขึ้น

ข้อที่สองคือกลุ่มตัวอย่าง งานนี้ศึกษาเฉพาะคนในอำเภอเมืองพิษณุโลก และผู้ตอบส่วนใหญ่อายุ 20-22 ปี ผลจึงสะท้อนคนวัยนี้ในพื้นที่นี้เป็นหลัก ยังสรุปแทนคนไทยทั้งประเทศหรือคนทุกช่วงวัยไม่ได้ ส่วนงานปี พ.ศ. 2556 ที่ให้นิยามของ FOMO ก็ใช้กลุ่มตัวอย่างและแบบวัดคนละชุดกัน จึงเทียบตัวเลขตรงๆ กับงานในไทยไม่ได้

ผู้วิจัยสรุปว่า การส่งเสริมให้วัยรุ่นใช้สื่อออนไลน์อย่างมีสติ อาจช่วยลดการเสพติดโซเชียลมีเดีย และลดความวิตกกังวลจากการกลัวตกกระแสได้ ผลวิจัยนี้เป็นภาพรวมของกลุ่มตัวอย่าง ไม่ใช่การวินิจฉัยรายบุคคล ถ้าความกังวลหรือการใช้โซเชียลมีเดียเริ่มกระทบชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา

ที่มา: Przybylski และคณะ, Computers in Human Behavior (พ.ศ. 2556) ผ่านหน้าบทคัดย่อของมหาวิทยาลัยเอสเซกซ์ (University of Essex) และบทความวิจัยของมหาวิทยาลัยนเรศวรในวารสารสังคมพัฒนศาสตร์

บทความที่เกี่ยวข้อง