Advertisement
สุขภาพ

ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ ต่างจากเดิมอย่างไร ตรวจรายชื่ออำเภอที่ไหน

ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ ใน 76 จังหวัด เตรียมนำร่องจ่ายงบสูงสุด 500 บาทต่อคนให้หน่วยบริการ พร้อมตัวอย่างรายชื่ออำเภอและสิ่งที่ต้องรู้

ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ ต่างจากเดิมอย่างไร ตรวจรายชื่ออำเภอที่ไหน

ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ ใน 76 จังหวัด คือการนำร่องเปลี่ยนวิธีจ่ายงบให้โรงพยาบาลและ รพ.สต. ใกล้บ้าน โดยจ่ายสูงสุด 500 บาทต่อคนให้เครือข่ายหน่วยบริการ เงินก้อนนี้ไม่ได้จ่ายเข้ากระเป๋าประชาชน และยังไม่ใช่การเพิ่มสิทธิรักษาโดยอัตโนมัติ ที่ประชุมคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บอร์ด สปสช.) ครั้งที่ 11/2569 เมื่อวันที่ 4 พ.ย. 2569 รับทราบความก้าวหน้าการบริหารงบปฐมภูมิปี 2570 โดยงบส่วนหนึ่งผูกกับผลลัพธ์สุขภาพ

ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ เปลี่ยนวิธีจ่ายงบให้หน่วยบริการ

กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช. หรือ National Health Security Office) เดินหน้าระบบสุขภาพปฐมภูมิตาม พ.ร.บ. ระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562 ด้วยการจัดสรรงบปฐมภูมิ (Primary Care Fund) ให้พื้นที่เป้าหมาย 76 จังหวัด 108 อำเภอ ครอบคลุมโรงพยาบาล 108 แห่ง และ รพ.สต. ราว 1,700 กว่าแห่ง มีประชากรในพื้นที่ราว 10.6 ล้านคน

จุดที่ต่างจากเดิมคือวิธีวัดผลงาน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขกล่าวว่า เป้าหมายคือเลิกวัดเพียงจำนวนผู้เข้ามารับการรักษา แล้วหันไปเน้นผลสัมฤทธิ์เชิงคุณค่าและผลลัพธ์สุขภาพ (Value-based Care) พร้อมเพิ่มความคล่องตัวให้คนทำงานในพื้นที่ และปรับเพิ่มค่าตอบแทนทีมบุคลากรทางการแพทย์

ตามรายงาน ระบบนี้ครอบคลุมทุกสิทธิสุขภาพในพื้นที่ ไม่จำกัดเฉพาะบัตรทอง บอร์ด สปสช. ยังรับทราบกรอบพัฒนาระบบปฐมภูมิระยะ 3 ปี (2570-2572) การเตรียมความพร้อมพื้นที่นำร่อง การพัฒนาระบบข้อมูลดิจิทัล และการตั้งกลไกกำกับติดตามระดับจังหวัด

งบสูงสุด 500 บาทต่อคนและส่วนที่จ่ายตามผลลัพธ์

ตามร่างประกาศที่บอร์ดรับทราบ รูปแบบจ่ายค่าบริการคือสูงสุด 500 บาทต่อคน ตัวเลขนี้เป็นเพดาน จึงไม่ได้แปลว่าทุกหน่วยบริการจะได้เต็มจำนวน และเป็นเงินที่จ่ายให้หน่วยบริการหรือเครือข่าย ไม่ใช่เงินที่ประชาชนจะได้รับเอง งบรายหัวคือการกำหนดเงินเป็นจำนวนต่อคนในพื้นที่

เงินก้อนนี้แบ่งเป็นหลายส่วน ส่วนที่ผูกกับผลลัพธ์บริการแบบเน้นคุณค่า (Value-based Primary Care) จ่ายไม่เกิน 150 บาท คำว่า "จ่ายตามผลลัพธ์" หมายถึงเงินส่วนนี้จะผูกกับผลสัมฤทธิ์และผลลัพธ์สุขภาพที่ สธ. ตั้งเป้าไว้ ส่วนที่เหลือจ่ายตามหลักเกณฑ์อื่นที่ร่างประกาศกำหนด

ตอนนี้ยังเป็นร่างประกาศ สัดส่วนการแบ่งจ่ายรายส่วนจะชัดเจนเมื่อมีประกาศฉบับสุดท้าย ตัวเลขที่ปรากฏในร่างประกาศขณะนี้คือเพดานสูงสุด 500 บาทต่อคน และส่วนที่ผูกกับผลลัพธ์ไม่เกิน 150 บาท

บทบาทอาสาพยาบาลชุมชนในระบบใหม่

รายละเอียดการนัดหมายและการส่งต่อในแต่ละอำเภอต้องดูจากหน่วยบริการนั้นๆ เมื่อเริ่มดำเนินการ ขณะนี้ยังไม่มีการประกาศสิทธิประโยชน์ใหม่ของผู้ป่วย

ส่วนที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขกล่าวถึงชัดที่สุดคือ "อาสาพยาบาลชุมชน" ที่ทำงานแบบเต็มเวลา (Full-time) ต่างจากอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่ทำงานแบบ Part-time อาสาพยาบาลชุมชนลงพื้นที่เชิงรุกร่วมกับโรงพยาบาล แพทย์ และพยาบาล เพื่อบรรลุตัวชี้วัดร่วมกัน

รัฐมนตรีฯ กล่าวว่ากลุ่มที่อาสาพยาบาลชุมชนดูแลคือผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) หญิงตั้งครรภ์และเด็กเล็ก และผู้ป่วยจิตเวช เรื่องการรักษาเฉพาะบุคคล ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษาเสมอ

108 อำเภอ พื้นที่นำร่องใน 76 จังหวัด ยังไม่ใช่การขยายทั้งประเทศ / ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอ ควรรู้อะไรบ้าง / งบสูงสุด 500 บาทต่อคน เป็นเพดาน / ส่วนจ่ายตามผลลัพธ์ไม่เกิน 150 บาท / ครอบคลุมทุกสิทธิสุขภาพในพื้นที่ / ตรวจรายชื่ออำเภอฉบับเต็ม / วันเริ่มยังไม่แน่นอน
ระบบปฐมภูมิ 108 อำเภอเป็นการนำร่อง ยังรอประกาศฉบับสุดท้ายจากทางการ

ตัวอย่างรายชื่ออำเภอและสิ่งที่ยังรอประกาศ

ที่ประชุมคณะอนุกรรมการประสานการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิแบบมีส่วนร่วม ครั้งที่ 1/2569 เมื่อวันที่ 3 พ.ย. 2569 เสนอรายชื่อพื้นที่เป้าหมาย 108 อำเภอ จัดตามเขตสุขภาพ 12 เขต ตัวอย่างเช่น เขตสุขภาพที่ 1 มี อ.พร้าว และ อ.แม่วาง จ.เชียงใหม่ กับ อ.เวียงชัย จ.เชียงราย เขตสุขภาพที่ 4 มี อ.บางกรวย จ.นนทบุรี และ อ.พระพุทธบาท จ.สระบุรี

เขตสุขภาพที่ 6 มี อ.เมืองระยอง จ.ระยอง อ.บางละมุง จ.ชลบุรี และ อ.คลองใหญ่ จ.ตราด เขตสุขภาพที่ 9 มี อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา เขตสุขภาพที่ 11 มี อ.เมืองภูเก็ต จ.ภูเก็ต และ อ.เมืองกระบี่ จ.กระบี่ เขตสุขภาพที่ 12 มี อ.เทพา และ อ.นาทวี จ.สงขลา

รายการข้างต้นเป็นเพียงตัวอย่างบางส่วน ไม่ใช่รายชื่อครบ 108 อำเภอ ผู้ที่อยากรู้ว่าอำเภอของตัวเองอยู่ในโครงการหรือไม่ ควรตรวจรายชื่อฉบับเต็มกับ สปสช. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ของจังหวัดนั้น เพราะรายชื่อที่เผยแพร่ครั้งแรกอาจมีการปรับหรือแก้ไขภายหลัง

ขณะนี้รูปแบบจ่ายค่าบริการยังอยู่ในขั้นร่างประกาศที่บอร์ด สปสช. รับทราบ ยังไม่ใช่ประกาศฉบับสุดท้าย มีรายงานว่าระบบจะเริ่มต้นเดือนธันวาคม แต่ยังรอประกาศอย่างเป็นทางการ จึงยังไม่ควรถือเป็นวันเริ่มแน่นอน

เรื่องที่ต้องรอข้อมูลทางการเพิ่มมี 4 เรื่อง คือ วันเริ่มใช้จริง สัดส่วนการแบ่งจ่ายรายส่วนของงบ 500 บาท จำนวน รพ.สต. ที่เข้าร่วมแน่ชัด และรายชื่ออำเภอฉบับเต็มที่ยืนยันแล้ว นี่คือการเปลี่ยนวิธีจ่ายงบและวิธีจัดบริการในพื้นที่นำร่อง ยังไม่ใช่การขยายทั้งประเทศ

ที่มา: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กระทรวงสาธารณสุข (สธ.)

บทความที่เกี่ยวข้อง