Advertisement
สุขภาพ

ยาลดน้ำหนัก ตามัว FDA สั่งเพิ่มคำเตือนยากลุ่ม GLP-1 ทุกตัว

Read this story in English

ยาลดน้ำหนัก ตามัวเฉียบพลันข้างเดียว FDA สั่งยากลุ่ม GLP-1 ทุกตัวเพิ่มคำเตือนโรค NAION ระบุเป็นความเสี่ยงที่อาจเกิด หลักฐานยังจำกัด

ยาลดน้ำหนัก ตามัว FDA สั่งเพิ่มคำเตือนยากลุ่ม GLP-1 ทุกตัว

ยาลดน้ำหนัก ตามัวเฉียบพลันข้างเดียว กลายเป็นคำเตือนบนฉลากยาแล้ว เมื่อองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ออกประกาศความปลอดภัยยาเมื่อวันที่ 9 พ.ย. 2569 สั่งให้ผู้ถือทะเบียนยากลุ่ม GLP-1 ทุกตัว เช่น Ozempic, Wegovy, Mounjaro และ Zepbound เพิ่มคำเตือนเรื่อง โรคเส้นประสาทตาขาดเลือดชนิดไม่อักเสบ (NAION) ซึ่งเป็นภาวะหายากที่ทำให้ตามัวเฉียบพลันได้ FDA เรียกสิ่งนี้ว่าความเสี่ยงที่อาจเพิ่มขึ้น ไม่ได้สรุปว่ายาเป็นสาเหตุ

ประกาศนี้เป็นเรื่องการแก้ข้อมูลในฉลากยา ไม่ใช่การสั่งถอนยา และไม่ได้บอกให้ผู้ป่วยหยุดใช้ยา

NAION ทำให้ตามัวเฉียบพลันข้างเดียวโดยไม่เจ็บ

FDA อธิบายว่า NAION เป็นภาวะหายาก อาการคือการมองเห็นลดลงอย่างรวดเร็วในตาข้างเดียว และไม่มีอาการเจ็บ ในบางราย การมองเห็นที่สูญเสียไปอาจไม่กลับคืนมา คือเป็นการสูญเสียถาวร ชื่อเต็มของโรคในภาษาอังกฤษคือ non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy

ลักษณะที่ต้องสังเกตตามที่ FDA ระบุคือเกิดขึ้นเร็ว ไม่เจ็บ และเกิดกับตาข้างเดียว ผู้ที่ใช้ยากลุ่มนี้แล้วเกิดอาการแบบนี้ ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว เพราะเป็นอาการที่ประเมินเองที่บ้านไม่ได้

FDA ระบุว่ารายงานผู้ป่วย NAION พบในยากลุ่มนี้ทุกตัวที่วางขายอยู่ในตลาด ข้อมูลนี้เป็นเหตุให้คำสั่งครอบคลุมทั้งกลุ่ม ไม่ใช่เฉพาะเซมากลูไทด์ (semaglutide) ที่เคยมีงานวิจัยเรื่องนี้ออกมาก่อน

ยาที่อยู่ในรายการของ FDA

ยากลุ่ม GLP-1 RA (glucagon-like peptide-1 receptor agonist) เป็นยาที่เลียนแบบฮอร์โมนธรรมชาติที่ลำไส้หลั่งออกมา ฮอร์โมนนี้ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดหลังมื้ออาหาร และออกฤทธิ์ในส่วนของสมองที่ควบคุมความอยากอาหาร FDA ระบุว่ายากลุ่มนี้ใช้กันแพร่หลายในการรักษาเบาหวานชนิดที่ 2 และลดน้ำหนักส่วนเกิน รวมถึงรักษาน้ำหนักที่ลดได้ให้คงอยู่

ยาในรายการของ FDA ครอบคลุมสารออกฤทธิ์ semaglutide ที่มีชื่อการค้า Ozempic, Rybelsus และ Wegovy, tirzepatide ที่มี Mounjaro และ Zepbound, liraglutide ที่มี Victoza และ Saxenda, dulaglutide ที่มี Trulicity และ exenatide ที่มี Byetta รวมถึงยาผสมอย่าง Xultophy (liraglutide ร่วมกับ insulin degludec) และ Soliqua (lixisenatide ร่วมกับ insulin glargine) นอกจากนี้ยังมี Foundayo (orforglipron) ยาใหม่ที่ได้รับอนุมัติในปี 2569

Byetta ถูกถอนใบสมัครขึ้นทะเบียนยาโดยสมัครใจด้วยเหตุผลที่ไม่เกี่ยวกับความปลอดภัยหรือประสิทธิผล เพราะไม่มีการจำหน่ายแล้ว ปัจจุบันเหลือเฉพาะยา exenatide สามัญ ส่วน tirzepatide ออกฤทธิ์ทั้งที่ตัวรับ GLP-1 และตัวรับ GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide) แต่ FDA จัดอยู่ในรายการเดียวกัน

FDA ยังระบุว่ายาบางตัวในกลุ่มมีข้อบ่งใช้อื่นสำหรับผู้ใหญ่ เช่น ลดความเสี่ยงเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดรุนแรงในผู้ที่มีโรคหัวใจอยู่แล้ว ลดความเสี่ยงที่ไตเสื่อมลงในผู้ป่วยเบาหวานที่เป็นโรคไตเรื้อรัง รักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับระดับปานกลางถึงรุนแรงในผู้ที่เป็นโรคอ้วน และรักษา MASH ซึ่งเป็นโรคตับที่มีพังผืดระดับปานกลางถึงมาก คำเตือนใหม่จึงเกี่ยวกับผู้ใช้ยาหลายกลุ่ม ไม่เฉพาะคนที่ใช้เพื่อลดน้ำหนัก

ยาลดน้ำหนักกับอาการตามัวเฉียบพลัน FDA พบอะไร

FDA สั่งให้เพิ่มข้อมูลนี้ในหัวข้อ Warnings and Precautions (คำเตือนและข้อควรระวัง) ของฉลากยา ซึ่งเป็นหัวข้อที่แพทย์และเภสัชกรใช้อ่านประกอบการสั่งยา การเพิ่มข้อความในหัวข้อนี้ต่างจากการใส่กรอบคำเตือนสีดำ (boxed warning) ซึ่งเป็นระดับที่เข้มกว่า และประกาศนี้ไม่ได้ใช้ระดับนั้น

ข้อมูลที่ FDA เปิดเผยระบุว่า ตัวเลขที่ใช้มาจากการวิเคราะห์รวมผลของการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุม (randomized controlled trials) 126 การทดลอง มีผู้ป่วยรวม 134,253 คน ซึ่งเป็นหลักฐานระดับที่เชื่อถือได้มากกว่างานสังเกตย้อนหลัง แต่พบเหตุการณ์ NAION ที่น่าจะใช่เพียง 15 เหตุการณ์ แบ่งเป็น 10 รายในกลุ่มที่ได้ยา GLP-1 และ 5 รายในกลุ่มยาหลอก อัตราอยู่ที่ 6.4 ต่อ 100,000 คน-ปีในกลุ่มที่ได้ยา เทียบกับ 3.8 ต่อ 100,000 คน-ปีในกลุ่มเปรียบเทียบ คำว่า คน-ปี คือวิธีนับที่รวมจำนวนคนกับระยะเวลาที่ติดตาม ตัวเลขทั้งสองจึงเป็นอัตราหลักหน่วยต่อแสนคนต่อปี และเมื่อเหตุการณ์มีเพียง 15 ราย ก็ต้องอ่านผลด้วยความระมัดระวัง

ข้อมูลโลกจริงจากระบบ Sentinel ของ FDA ให้ภาพที่ไม่ตรงกันทั้งหมด เมื่อเทียบกับยากลุ่ม SGLT-2 ความต่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ แต่เมื่อเทียบกับยากลุ่ม DPP-4 พบความเสี่ยงสูงกว่า โดยอัตราส่วนความเสี่ยง (HR) อยู่ที่ 1.43 ส่วนข้อมูลจากการทดลองในสัตว์ยังไม่พบกลไกที่อธิบายได้ว่ายากลุ่มนี้ทำให้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างไร ผลในสัตว์จึงยังไม่ช่วยยืนยันความเชื่อมโยง

FDA เริ่มทบทวนเรื่องนี้หลังมีงานวิจัยแบบย้อนหลังตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Ophthalmology เมื่อเดือน ส.ค. 2567 ซึ่งรายงานความสัมพันธ์ระหว่าง semaglutide กับ NAION ในผู้ป่วยกลุ่มหนึ่งของสถาบันวิชาการแห่งเดียว งานประเภทนี้บอกได้ว่าพบสองอย่างอยู่ด้วยกัน แต่ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าอย่างหนึ่งเป็นสาเหตุของอีกอย่าง ภาพรวมจึงเป็นความเสี่ยงที่อาจเพิ่มขึ้นและยังไม่ใช่ข้อสรุปเชิงสาเหตุ ไม่ควรอ่านว่ายากลุ่มนี้ทำให้ตาบอด

ใช้ยากลุ่ม GLP-1 อยู่ ต้องทำอะไรบ้าง / อย่าหยุดหรือปรับยาเอง / รู้จักอาการที่ต้องระวัง / พบแพทย์โดยเร็วถ้ามีอาการ / ถามแพทย์หรือเภสัชกร
FDA สั่งเพิ่มคำเตือน NAION ผู้ใช้ยาไม่ควรหยุดยาเอง แต่ต้องรู้จักอาการ

ผู้ใช้ยาควรทำอะไร และสถานะในไทย

สิ่งแรกที่ควรทำคืออย่าหยุดยาเอง หรือเปลี่ยนขนาดยาเอง เพราะยากลุ่มนี้ใช้ควบคุมน้ำตาลในเลือดหรือโรคที่เกี่ยวกับน้ำหนักและหัวใจ การหยุดโดยไม่ปรึกษาแพทย์อาจทำให้การรักษาที่ตั้งใจไว้เสียไป ผู้ที่กังวลควรนัดคุยกับแพทย์ที่ดูแลอยู่ โดยบอกประวัติโรคตาที่เคยเป็น และยาอื่นที่ใช้ร่วมกัน เพื่อให้แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคล

สิ่งที่สองคือรู้จักอาการ หากสังเกตว่าตาข้างใดข้างหนึ่งมัวหรือมองไม่เห็นบางส่วนอย่างฉับพลันโดยไม่เจ็บ ให้ปรึกษาแพทย์โดยเร็ว อย่ารอดูว่าจะหายเอง และควรบอกด้วยว่าใช้ยากลุ่ม GLP-1 อยู่

ส่วนสถานะในไทย ข้อมูลว่ายาตัวไหนขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และ อย. จะปรับเอกสารกำกับยาตามหรือไม่ ยังไม่มีประกาศที่ยืนยันได้ในตอนนี้ ผู้ใช้ยาจึงควรถามแพทย์หรือเภสัชกรให้ตรวจเอกสารกำกับยาของยาที่ตัวเองใช้อยู่ว่ามีข้อมูลเรื่อง NAION หรือไม่

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย ผู้ใช้ยาควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนการรักษา

ที่มา: ประกาศ Drug Safety Communication ของ FDA (U.S. Food and Drug Administration) ลงวันที่ 9 พ.ย. 2569 และหน้ารวม Drug Safety Communications ของ FDA

บทความที่เกี่ยวข้อง