โรคคอตีบ ผู้ป่วยสงสัย 61 ราย ตาย 8 ราย เช็กวัคซีนลูกอย่างไร

อ่านตัวเลข 61 ราย ตาย 8 ราย ให้ถูกต้อง

ผู้ป่วย 61 รายที่กรมควบคุมโรครายงานเป็นผู้ป่วยสงสัยโรคคอตีบ ไม่ใช่ผู้ป่วยที่ยืนยันด้วยการตรวจทางห้องปฏิบัติการทั้งหมด ผู้ป่วยเป็นชายต่อหญิง 1.14 ต่อ 1 อายุน้อยที่สุด 8 เดือน มากที่สุด 82 ปี อายุมัธยฐาน (อายุตรงกลางเมื่อเรียงผู้ป่วยทุกคนจากน้อยไปมาก) อยู่ที่ 18 ปี กลุ่มที่ป่วยมากที่สุดคือเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 4 ปี

ผู้ป่วยกระจายอยู่ในหลายจังหวัด แต่พบกระจุกตัวในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้และ 4 อำเภอของจังหวัดสงขลา รวม 21 ราย หรือราว 1 ใน 3 ของผู้ป่วยทั้งหมด เสียชีวิต 5 ราย ในกลุ่มนี้ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการยืนยัน 3 ราย จังหวัดนราธิวาสพบผู้ป่วยสูงสุด 10 ราย

ตัวเลขที่คนมักสะดุดตาคือผู้เสียชีวิต 8 ราย จากผู้ป่วย 61 ราย กรมคิดเป็นอัตราป่วยตายร้อยละ 13 ตัวเลขนี้คำนวณจากผู้ป่วยสงสัยจำนวนไม่มาก ถ้ามีผู้ป่วยหรือผู้เสียชีวิตเพิ่มอีกไม่กี่ราย ร้อยละก็ขยับได้ทันที จึงไม่ควรเอาไปเทียบตรงๆ กับตัวเลขร้อยละ 5-10 ที่กรมใช้บอกอัตราป่วยตายในรายที่อาการรุนแรง เพราะเป็นตัวเลขคนละฐานกัน

อาการของโรคคอตีบ และเมื่อไรต้องไปพบแพทย์

โรคคอตีบเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ระยะฟักตัวประมาณ 2-5 วัน เชื้อติดต่อผ่านการไอ จาม หรือสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ อาการสำคัญคือไข้ เจ็บคอ กลืนลำบาก และมักพบแผ่นฝ้าสีขาวปนเทาติดแน่นอยู่ในลำคอ

ถ้าอาการรุนแรง แผ่นฝ้าในลำคออาจทำให้ทางเดินหายใจอุดกั้น หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและระบบประสาทจนเสียชีวิตได้ กรมควบคุมโรคจึงย้ำว่าการรักษาตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดความรุนแรงและการเสียชีวิต แม้โรคนี้พบบ่อยในเด็ก แต่ผู้ใหญ่ก็ป่วยได้ ผู้ป่วยรายที่อายุมากที่สุดในรอบนี้คือ 82 ปี

ถ้าตัวเองหรือคนในบ้านมีอาการสงสัย กรมแนะนำให้สวมหน้ากากอนามัยเพื่อลดการแพร่เชื้อ แล้วรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว เมื่อถึงสถานพยาบาลให้บอกแพทย์ว่าเคยสัมผัสผู้ป่วยหรือไม่ และเคยได้รับวัคซีนอะไรมาแล้วบ้าง เพราะข้อมูลสองอย่างนี้ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและวินิจฉัยได้เหมาะสม

ระหว่างทางไปและระหว่างรอพบแพทย์ ให้ล้างมือสม่ำเสมอ และไม่ใช้แก้วน้ำหรือของใช้ส่วนตัวร่วมกับคนอื่น ซึ่งเป็นคำแนะนำทั่วไปของกรมสำหรับประชาชนทุกคน

วัคซีนคอตีบ เด็กต้องฉีดกี่เข็ม ถ้าตกหล่นทำอย่างไร

กรมควบคุมโรคระบุว่าโรคคอตีบป้องกันได้ด้วยวัคซีน เด็กควรได้รับวัคซีนครบ 5 เข็ม ที่อายุ 2, 4 และ 6 เดือน จากนั้นรับเข็มกระตุ้นที่อายุ 18 เดือน และ 4 ปี วัคซีนที่ใช้เป็นวัคซีนรวม ฉีดตามเกณฑ์อายุของเด็ก หลังจากนั้นเด็กยังต้องรับวัคซีนกระตุ้นตามเกณฑ์ในวัยเรียนอีกครั้ง

ผู้ใหญ่ก็ควรได้รับวัคซีนคอตีบและบาดทะยัก (dT) กระตุ้นเช่นกัน ถ้าไม่แน่ใจว่าฉีดครั้งสุดท้ายเมื่อไร ควรสอบถามเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้านว่าควรรับเข็มกระตุ้นหรือยัง

ถ้าเด็กได้รับวัคซีนไม่ครบหรือผู้ปกครองไม่แน่ใจ ให้นำสมุดวัคซีนไปปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้านเพื่อรับวัคซีนชดเชย การตรวจสมุดวัคซีนตั้งแต่ตอนนี้ดีกว่ารอจนมีผู้ป่วยในชุมชน สิ่งที่ควรเช็กในสมุดวัคซีนมีดังนี้

• เข็มที่ฉีดตอนอายุ 2, 4 และ 6 เดือน ครบทั้งสามครั้งหรือไม่
• เข็มกระตุ้นที่อายุ 18 เดือน
• เข็มกระตุ้นที่อายุ 4 ปี
• วัคซีนกระตุ้นตามเกณฑ์ในวัยเรียน
• ถ้ามีเข็มไหนขาดหรืออ่านไม่ชัด ให้นำสมุดไปปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้าน

จุดฉีดวัคซีนชดเชยและค่าใช้จ่ายของแต่ละพื้นที่ ควรสอบถามเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้านโดยตรง

ความคืบหน้าล่าสุดและมาตรการของกรมควบคุมโรค

กรมควบคุมโรคเฝ้าระวังโรคคอตีบทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง และยกระดับมาตรการในพื้นที่เสี่ยง โดยประสานหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ให้เร่งค้นหาผู้ป่วย สอบสวนโรค และติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด พร้อมเตรียมความพร้อมด้านการรักษา รวมถึงยาต้านพิษคอตีบ เพื่อลดการเสียชีวิต

กรมยังร่วมมือกับฝ่ายปกครอง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา และผู้นำชุมชน เพื่อค้นหาเด็กที่ตกหล่นจากการรับวัคซีน และสนับสนุนการจัดบริการวัคซีนเชิงรุก โดยเฉพาะในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ผู้ที่ต้องการสอบถามเพิ่มเติมโทรสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 ได้ ส่วนการรักษาหรือการฉีดวัคซีนของแต่ละคน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา

ที่มา: ประกาศกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข 11 พ.ย. 2569 และสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422