หัดระบาดสหรัฐฯ ผู้ป่วยปีนี้ 4,588 ราย เช็กวัคซีน MMR ก่อนเดินทาง

หัดระบาดสหรัฐฯ ปีนี้ ตัวเลขล่าสุดจาก CDC

CDC นับผู้ป่วยหัดที่ยืนยันแล้วในสหรัฐฯ ได้ 4,588 ราย ในจำนวนนี้ 4,570 รายรายงานจาก 47 พื้นที่ (jurisdictions) ส่วนอีก 18 รายเป็นผู้มาเยือนจากต่างประเทศ หน้าเว็บของ CDC นับเฉพาะผู้ป่วยที่ยืนยันแล้ว ไม่รวมผู้ที่เป็นเพียงผู้สงสัย

CDC รายงานว่าทั้งปี 2568 มีผู้ป่วยยืนยัน 2,289 ราย จาก 45 พื้นที่ ตัวเลขปีนี้จึงสูงกว่าทั้งปี 2568 ราวสองเท่า ส่วนปี 2567 มีผู้ป่วย 285 ราย ซึ่งช่วยให้เห็นว่าสองปีหลังสูงกว่าปี 2567 มาก

ปีนี้มีกลุ่มระบาดใหม่ 43 กลุ่ม เทียบกับ 48 กลุ่มตลอดปี 2568 และ 16 กลุ่มในปี 2567 ผู้ป่วย 4,404 ราย หรือ 96% เกี่ยวข้องกับกลุ่มระบาด ขณะที่ปี 2568 สัดส่วนนี้อยู่ที่ 90% หมายความว่าผู้ป่วยเกือบทั้งหมดถูกนับรวมอยู่ในกลุ่มก้อนการระบาด ไม่ได้กระจายเป็นรายเดี่ยว

ข้อมูลของ CDC ไม่ได้แยกรายพื้นที่ จึงยังสรุปไม่ได้ว่าพื้นที่ไหนเสี่ยงเป็นพิเศษ สิ่งที่ผู้เดินทางทำได้จริงคือดูแลสถานะวัคซีนของตัวเอง ส่วนตัวเลขผู้มาเยือนจากต่างประเทศไม่ได้บอกสัญชาติ จึงใช้ประเมินความเสี่ยงของนักท่องเที่ยวไทยไม่ได้

CDC ยังระบุผู้เสียชีวิตสะสม 3 ราย แต่หน้าเว็บไม่ได้แยกว่าเกิดในปีใด จึงไม่ควรอ่านว่าเป็นตัวเลขของปี 2569 อย่างเดียว

ตรวจประวัติวัคซีน MMR ก่อนเดินทาง

CDC แนะนำว่าผู้ที่เดินทางไปต่างประเทศควรได้รับวัคซีนครบก่อนออกเดินทาง สำหรับผู้ใหญ่ CDC แนะนำอย่างน้อย 1 เข็มที่มีบันทึกยืนยัน และผู้ใหญ่บางกลุ่มควรได้ 2 เข็ม รวมผู้เดินทางระหว่างประเทศ นักศึกษามหาวิทยาลัย บุคลากรทางการแพทย์ และผู้ใกล้ชิดผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ ถ้าต้องฉีด 2 เข็ม ต้องเว้นห่างกันอย่างน้อย 28 วัน จึงควรเริ่มเช็กก่อนวันบินหลายสัปดาห์

สำหรับเด็กเล็ก CDC ระบุว่าทารกอายุ 6 ถึง 11 เดือนที่จะเดินทางควรได้รับ MMR 1 เข็มก่อนไป แล้วรับอีก 2 เข็มหลังครบ 1 ปี ผู้ปกครองที่จะพาลูกเล็กไปสหรัฐฯ ควรเปิดสมุดวัคซีนของเด็กดูล่วงหน้า และสอบถามแพทย์ว่าลูกควรได้เข็มใดเมื่อใด

CDC ระบุหลักฐานว่ามีภูมิคุ้มกันที่ยอมรับได้ไว้ดังนี้

• เอกสารบันทึกการรับวัคซีนที่เพียงพอ
• ผลตรวจเลือดที่แสดงว่ามีภูมิคุ้มกัน
• ผลตรวจที่ยืนยันว่าเคยเป็นหัด
• เกิดก่อนปี 1957 (พ.ศ. 2500) ตามเกณฑ์ของ CDC

ถ้าหาเอกสารไม่เจอ CDC แนะนำให้ฉีดวัคซีน โดยเฉพาะก่อนเดินทางต่างประเทศ และระบุว่าการได้รับเข็มเพิ่มไม่เป็นอันตราย

ฝั่งไทย แนวทางการฉีดวัคซีนหัดและหัดเยอรมันของกรมควบคุมโรค ฉบับเดือนสิงหาคม 2568 (จัดทำสำหรับศูนย์อพยพ) ระบุว่าวัยรุ่นและผู้ใหญ่ตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไปที่ไม่มีหลักฐานการฉีดวัคซีนและไม่เคยป่วยเป็นหัด ให้ฉีด MR หรือ MMR 1 เข็ม แนวทางเดียวกันระบุว่า MR เป็นวัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ต้องตรวจการตั้งครรภ์ก่อนฉีด และถ้าฉีดไปแล้วให้หลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์อย่างน้อย 4 สัปดาห์ แนวทางนี้ใช้กับประชาชนทั่วไป ไม่ได้ออกแบบสำหรับผู้เดินทางไปสหรัฐฯ

สถานการณ์หัดในไทยและวัคซีนเด็กไทย

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค รายงานว่าระหว่าง 1 ม.ค. ถึง 2 ก.พ. 2569 ไทยมีผู้ป่วยไข้ออกผื่นหรือสงสัยหัด 78 ราย ในจำนวนนี้ 14 รายเป็นผู้ป่วยหัดที่ยืนยันด้วยห้องปฏิบัติการหรือมีประวัติเชื่อมโยงทางระบาดวิทยา คิดเป็นอัตราป่วย 0.02 ต่อแสนประชากร กรมฯ ระบุว่าแนวโน้มการรายงานผู้ป่วยน้อยกว่าช่วงเดียวกันของปี 2568 และมีผู้ป่วยประปรายในจังหวัดเชียงรายต่อเนื่อง 4 สัปดาห์ รวมถึงมีการระบาดเป็นกลุ่มก้อนในชุมชนที่เชียงราย 1 เหตุการณ์ (ผู้ป่วย 4 ราย)

รายงานฉบับเดียวกันระบุว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่อายุต่ำกว่า 5 ปี และจากผู้ป่วย 14 ราย ร้อยละ 50 ไม่เคยได้รับวัคซีนป้องกันหัดมาก่อน ร้อยละ 7.14 เคยได้รับ 1 เข็ม และร้อยละ 7.14 เคยได้รับ 2 เข็ม ที่เหลือไม่ทราบหรือไม่แน่ใจประวัติ ตัวเลขนี้ใช้ได้เฉพาะช่วงที่กรมฯ รายงาน

สำหรับเด็ก กรมควบคุมโรคแนะนำให้ได้รับวัคซีนป้องกันหัดครบ 2 เข็ม โดยฉีดเมื่ออายุ 9 เดือน และ 1 ปีครึ่ง ตามกำหนดการวัคซีนในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของกระทรวงสาธารณสุข วัคซีนที่ใช้คือวัคซีนรวมหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน (MMR) ซึ่งอยู่ในรายการวัคซีนพื้นฐานที่กระทรวงจัดบริการให้เด็กกลุ่มเป้าหมายในประเทศไทย ถ้าเด็กยังไม่เคยได้รับวัคซีนมาก่อนไม่ว่าจะอายุเท่าใด กรมฯ แนะนำให้เข้ารับวัคซีนที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน เด็กนักเรียนชั้น ป.1 ที่ได้รับไม่ครบตามเกณฑ์ก็จะได้รับวัคซีนเก็บตกตามแผนงานเดียวกัน

ผู้ใหญ่ที่ต้องการฉีดวัคซีนก่อนเดินทางควรโทรถามโรงพยาบาลหรือคลินิกเวชศาสตร์การเดินทางล่วงหน้า ว่าตัวเองควรฉีดกี่เข็ม และควรฉีดเมื่อไร

อาการหัดและวิธีสังเกตก่อนพบแพทย์

CDC ระบุว่าอาการมักเริ่มหลังสัมผัสเชื้อ 7 ถึง 14 วัน เริ่มด้วยไข้สูง ไอ น้ำมูกไหล และตาแดงน้ำตาไหล บางรายมีจุดขาวเล็กๆ ในปาก (Koplik spots) หลังเริ่มป่วย 2 ถึง 3 วัน จากนั้นผื่นจะขึ้นหลังอาการแรก 3 ถึง 5 วัน เริ่มจากตุ่มแบนสีแดงบริเวณใบหน้าตรงแนวไรผม แล้วลามลงคอ ลำตัว แขน ขา และเท้า กรมควบคุมโรคอธิบายลำดับคล้ายกันว่า ผู้ป่วยมีไข้สูงประมาณ 3 ถึง 4 วันก่อนผื่นขึ้น และผื่นเป็นลักษณะนูนแดงติดกันเป็นปื้นๆ

จุดที่ช่วยสังเกตได้คือลำดับของอาการ ไข้สูงกับตาแดงมาก่อน จุดขาวในปากอาจตามมา แล้วผื่นจึงขึ้นจากใบหน้าลงสู่ลำตัว แต่ไข้ออกผื่นมีได้หลายสาเหตุ ผู้ป่วยแยกหัดจากไข้ออกผื่นอื่นเองไม่ได้ ต้องให้แพทย์วินิจฉัย กรมควบคุมโรคระบุว่าการยืนยันใช้การตรวจเลือดหรือตรวจสารพันธุกรรมจากตัวอย่างในลำคอหรือโพรงจมูก

กรมควบคุมโรคระบุว่าหัดฟักตัว 7 ถึง 21 วัน เฉลี่ยประมาณ 14 วันจากวันสัมผัสโรคจนถึงผื่นขึ้น และผู้ป่วยแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ 4 วันก่อนผื่นขึ้นจนถึง 4 วันหลังผื่นขึ้น ผู้ที่กลับจากสหรัฐฯ แล้วมีไข้ออกผื่นในช่วงนี้ควรรีบไปพบแพทย์ แจ้งว่าเพิ่งเดินทางมา และโทรแจ้งสถานพยาบาลล่วงหน้าตามที่ CDC แนะนำ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ป้องกันการแพร่เชื้อ หากเป็นหัด กรมฯ แนะนำให้สวมหน้ากากอนามัยและหยุดงานหรือหยุดเรียนอย่างน้อย 4 วันหลังผื่นขึ้นวันแรก

ภาวะแทรกซ้อนเป็นเหตุผลที่ไม่ควรมองหัดเป็นโรคเล็กน้อย CDC ระบุว่าหูอักเสบพบประมาณ 1 ใน 10 ของเด็กที่เป็นหัด ท้องร่วงพบน้อยกว่า 1 ใน 10 ของผู้ป่วย เด็กที่เป็นหัดมากถึง 1 ใน 20 คนเกิดปอดอักเสบ และเด็กประมาณ 1 ใน 1,000 คนเกิดสมองอักเสบ กรมควบคุมโรคระบุว่าปอดอักเสบและสมองอักเสบเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก CDC ยังระบุว่าเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้ใหญ่อายุเกิน 20 ปี หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากกว่ากลุ่มอื่น

ข้อมูลในข่าวนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล ก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา หรือก่อนตัดสินใจฉีดวัคซีน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ที่มา: ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) หน้าสถิติและงานวิจัยโรคหัด หน้าอาการและภาวะแทรกซ้อนของโรคหัด และหน้าวัคซีนโรคหัด กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค รายงานสถานการณ์โรคหัดประเทศไทย กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค แนวทางการฉีดวัคซีนหัดและหัดเยอรมัน ฉบับปี พ.ศ. 2568 และกำหนดการให้วัคซีนตามแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของกระทรวงสาธารณสุข