สารหนูแม่น้ำสายเป็นเรื่องที่คนในพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย ต้องติดตามต่อเนื่อง หลังกรมควบคุมโรคลงพื้นที่เก็บตัวอย่างปัสสาวะจากประชาชนกลุ่มเสี่ยง 400 คน เมื่อวันที่ 14 ต.ค. 2569 เพื่อตรวจหาสารหนู ข่าวที่กรมเผยแพร่วันที่ 15 ต.ค. 2569 ระบุว่าพบสารหนูในน้ำผิวดินของแม่น้ำสายเกินเกณฑ์ ผู้ที่อาศัยหรือใช้น้ำริมแม่น้ำสายจึงควรรู้ว่าหน่วยงานรัฐตรวจอะไรไปแล้ว อะไรยังรอผล และมีช่องทางไหนให้สอบถาม
ข่าวของกรมไม่ได้ระบุค่าสารหนูที่วัดได้ในน้ำ และยังไม่ประกาศผลตรวจปัสสาวะ
กรมควบคุมโรคลงพื้นที่แม่สายตรวจอะไรบ้าง
กรมควบคุมโรคเก็บตัวอย่างปัสสาวะของประชาชนกลุ่มเสี่ยง 400 คน เพื่อตรวจหาสารหนู ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) แม่สาย และ รพ.สต.เกาะช้าง แบ่งเป็นตัวอย่างจาก ต.เกาะช้าง 233 ราย และ ต.แม่สาย 167 ราย
คณะที่ลงพื้นที่มีรองอธิบดีกรมควบคุมโรคเป็นหัวหน้าทีม ทำงานร่วมกับสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย (อบจ.เชียงราย) งานที่ทำในครั้งนี้มี 3 ส่วนหลัก ส่วนแรกคือประเมินความเสี่ยง โดยซักประวัติการรับสัมผัสสารหนูและพฤติกรรมเสี่ยงของแต่ละคน ส่วนที่สองคือตรวจทางห้องปฏิบัติการ และส่วนที่สามคือสื่อสารความเสี่ยงพร้อมให้ความรู้เรื่องการป้องกันตนเอง
ในพื้นที่ มีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ช่วยดำเนินการ ส่วน อบจ.เชียงรายร่วมอยู่ในคณะทำงานเดียวกับกรม การตรวจครั้งนี้จึงเป็นงานที่หน่วยงานระดับประเทศ จังหวัด และท้องถิ่นทำร่วมกัน
ตัวเลข 400 คนคือจำนวนผู้เข้ารับการคัดกรองในรอบนี้ ไม่ใช่จำนวนผู้ที่พบสารหนูในร่างกาย กรมควบคุมโรคยังไม่ได้ประกาศผลตรวจ ผู้อ่านจึงไม่ควรนำตัวเลขนี้ไปตีความว่ามีผู้ได้รับสารหนูเกินระดับปลอดภัยกี่คน
ตอนนี้ผลตรวจสารหนูแม่น้ำสายไปถึงขั้นไหนแล้ว
จนถึงข่าวที่เผยแพร่วันที่ 15 ต.ค. 2569 กรมควบคุมโรคยังไม่ประกาศผลตรวจปัสสาวะทั้ง 400 ราย และข่าวไม่ได้ระบุว่าจะแจ้งผลเมื่อใด ข่าวยังไม่ให้ค่าสารหนูที่วัดได้ในน้ำผิวดินแม่น้ำสาย บอกเพียงว่าสูงเกินเกณฑ์ ตอนนี้จึงยังไม่ทราบว่าเกินไปมากเท่าใด
กรมมีแผนเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจากสารหนูอย่างน้อย 5 ปี ตามแผนปี 2568 ถึง 2572 พื้นที่ที่ระบุในข่าวคือแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำโขง ระยะเวลา 5 ปีบอกว่าเรื่องนี้ไม่ได้จบในรอบเดียว คนในพื้นที่อาจได้รับข้อมูลใหม่ทยอยออกมาเป็นระยะ
ข่าวยังระบุว่ากรมหารือกับโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ครอบคลุมเรื่องการรักษา การส่งต่อผู้ป่วย และการสอบสวนโรค หมายความว่าฝ่ายสาธารณสุขเตรียมระบบรองรับไว้แล้วหากพบผู้ที่ต้องได้รับการดูแลต่อ แต่ข่าวไม่ได้บอกว่ามีผู้ต้องรักษาหรือไม่
คนริมแม่น้ำสายควรทำอะไรระหว่างนี้
กรมควบคุมโรคให้คำแนะนำประชาชนไว้ 3 เรื่อง ได้แก่
- ติดตามข้อมูลคุณภาพน้ำ และผลตรวจระดับสารหนูในพืช ผัก และสัตว์น้ำ
- ปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานในพื้นที่
- ไปพบแพทย์ทันทีหากมีอาการผิดปกติ หรือสงสัยว่าได้รับสารหนู
หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม โทรสอบถามสายด่วนกรมควบคุมโรคที่เบอร์ 1422 ได้
เรื่องผลตรวจในพืช ผัก และสัตว์น้ำ ข่าวระบุไว้เป็นข้อแนะนำให้ติดตามคู่กับข้อมูลคุณภาพน้ำ ตอนนี้ยังไม่มีการประกาศผลตรวจเหล่านี้ จึงยังไม่มีข้อมูลว่าผลเป็นอย่างไร
กรมยังไม่ได้บอกว่าอาการผิดปกติเป็นแบบใด และยังไม่ได้ให้วิธีดูแลตัวเองรายบุคคลหรือเกณฑ์ว่าน้ำระดับไหนดื่มได้ ระหว่างนี้จึงไม่ควรเดาเองหรือทำตามคำแนะนำที่แชร์ต่อกันในโซเชียล ให้รอคำแนะนำจากหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ และปรึกษาแพทย์เมื่อกังวลเรื่องสุขภาพ
การติดตามข่าวจากกรมควบคุมโรคและหน่วยงานท้องถิ่นเป็นประโยชน์ เพราะผลน้ำ ผลพืชผัก สัตว์น้ำ และผลตรวจปัสสาวะ ยังต้องรอประกาศอย่างเป็นทางการ
คำถามที่พบบ่อย
กรมควบคุมโรคตรวจสารหนูในคนที่ไหน กี่ราย
ตรวจจากปัสสาวะของประชาชนกลุ่มเสี่ยง 400 ราย เมื่อ 14 ต.ค. 2569 เป็นชาว ต.เกาะช้าง 233 ราย และ ต.แม่สาย 167 ราย ที่ รพ.สต.เกาะช้างและ รพ.สต.แม่สาย
ผลตรวจปัสสาวะออกแล้วหรือยัง
ยังไม่ออก ข่าวของกรมควบคุมโรคที่เผยแพร่วันที่ 15 ต.ค. 2569 ยังไม่ประกาศผล และไม่ได้ระบุกำหนดแจ้งผล
ถ้ากังวลว่าได้รับสารหนู ติดต่อที่ไหนได้
โทรสายด่วนกรมควบคุมโรคที่ 1422 ได้ และหากมีอาการผิดปกติหรือสงสัยว่าได้รับสารหนู กรมแนะนำให้ไปพบแพทย์ทันที
ที่มา: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ข่าวเผยแพร่วันที่ 15 ต.ค. 2569
