Advertisement
สุขภาพ

ผลกระทบโควิด-19 ต่อสังคมไทย เด็ก สุขภาพจิตวัยรุ่น และการหาหมอออนไลน์หลังโรคระบาด

ปรับปรุงล่าสุด:

ผลกระทบโควิด-19 ต่อสังคมไทยยังเห็นในเด็ก สุขภาพจิตวัยรุ่น และการหาหมอออนไลน์ สรุปจากข้อมูล UNICEF และ สปสช.

ผลกระทบโควิด-19 ต่อสังคมไทย เด็ก สุขภาพจิตวัยรุ่น และการหาหมอออนไลน์หลังโรคระบาด

ผลกระทบโควิด-19 ต่อสังคมไทยไม่ได้จบลงตามประกาศขององค์การอนามัยโลก (WHO) เมื่อ 5 พ.ค. 2566 ที่ระบุว่าโควิด-19 ไม่เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศอีกต่อไป เด็กที่ขาดเรียนช่วงล็อกดาวน์ วัยรุ่นที่เครียดและกังวล และผู้ป่วยที่เริ่มหาหมอผ่านแอป ยังเป็นเรื่องใกล้ตัวของผู้ปกครอง คนทำงาน และผู้ใช้สิทธิรักษาพยาบาล

WHO ระบุในแถลงการณ์ฉบับเดียวกันว่าการยุติสถานะฉุกเฉินไม่ได้แปลว่าภัยหมดไป คณะกรรมการฉุกเฉินแนะนำให้เปลี่ยนไปจัดการโรคในระยะยาว และระบุว่าไวรัส SARS-CoV-2 "จะยังคงแพร่กระจายและกลายพันธุ์ต่อไป" บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากหน่วยงานต้นทางใน 3 เรื่องหลัก คือ เด็ก สุขภาพจิตของวัยรุ่น และบริการแพทย์ทางไกลในสิทธิบัตรทอง

ผลกระทบโควิด-19 ต่อสังคมไทยในเด็กที่เรียนผ่านจอและขาดโอกาสเข้าโรงเรียน

การปิดโรงเรียนในปี 2563 กระทบเด็กอายุ 3-17 ปีเกือบ 9 ล้านคน ตามรายงานของกองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNICEF) ประเทศไทย ส่วนศูนย์เด็กเล็กที่ปิดทำให้เด็กอายุ 36-59 เดือนได้รับผลถึงร้อยละ 86.3 เด็กเล็กส่วนใหญ่ในวัยนี้จึงพลาดช่วงเวลาที่ควรได้เล่นและเรียนรู้กับเพื่อนในห้องเรียนจริง

เมื่อโรงเรียนย้ายไปเรียนออนไลน์ ความพร้อมของแต่ละบ้านไม่เท่ากัน UNICEF ระบุว่าในปี 2564 มีนักเรียน 271,792 คนที่ไม่มีคอมพิวเตอร์ใช้ และ 2,733 คนอยู่ในบ้านที่ไม่มีไฟฟ้า จังหวัดที่เด็กหาอุปกรณ์เรียนออนไลน์ได้ยากที่สุดคือ ตาก นครราชสีมา นราธิวาส ปัตตานี และยะลา

เรื่องเงินก็มีผล รายงานเดียวกันพบว่าในปี 2564 เด็กอายุ 6-17 ปีจากครอบครัวรายได้น้อยเข้าเรียนเพียงร้อยละ 86 เหตุผลที่ครอบครัวให้คือไม่มีเงินจ่ายค่าใช้จ่ายด้านการเรียน และกังวลว่าจะติดโควิด-19 UNICEF ยังรายงานว่าในปี 2563 มีผู้ตกลงไปอยู่ใต้เส้นความยากจนเพิ่มราว 400,000 คน และความยากจนของเด็กอายุ 6-14 ปีเพิ่มจากร้อยละ 9.8 เป็นร้อยละ 11.1

ความสูญเสียในครอบครัวก็เป็นอีกด้านที่ไม่ควรมองข้าม UNICEF ระบุว่าช่วงเดือน ก.ค.-ธ.ค. 2564 มีเด็ก 441 คนที่สูญเสียพ่อหรือแม่อย่างน้อยหนึ่งคนจากโควิด-19 ตัวเลขเด็กทั้งหมดในหัวข้อนี้เป็นของปี 2563-2565 ผู้อ่านจึงควรอ่านเป็นภาพของช่วงโรคระบาด ไม่ใช่ภาพของปัจจุบัน

วัยรุ่นเครียดและกังวลตั้งแต่ช่วงเริ่มระบาด

UNICEF รายงานว่าวัยรุ่นไทยในช่วงเริ่มระบาดวิตกกังวลเรื่องฐานะการเงินของครอบครัวร้อยละ 85 กังวลเรื่องสุขภาพจิตของตัวเองร้อยละ 75 และกังวลเรื่องการเรียนร้อยละ 66 ตัวเลขนี้บอกว่าความเครียดของวัยรุ่นไม่ได้มาจากโรคเพียงอย่างเดียว แต่มาจากเรื่องเงินในบ้านและอนาคตการเรียนด้วย

รายงานเดียวกันระบุว่าเด็กผู้หญิง วัยรุ่นตอนปลาย และวัยรุ่นที่ใช้สารเสพติด เสี่ยงรู้สึกสิ้นหวังหรือวิตกกังวลช่วงล็อกดาวน์มากกว่ากลุ่มอื่น ผู้ปกครองและครูจึงควรสังเกตกลุ่มนี้เป็นพิเศษ ถ้าลูกหลานเก็บตัว หงุดหงิดง่ายขึ้น หรือพูดถึงอนาคตในแง่ร้าย ควรชวนคุยและพาไปพบผู้เชี่ยวชาญ

ผู้ที่เครียดหนักหรือคิดทำร้ายตัวเองโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิตได้ ไม่ต้องรอให้อาการหนักก่อนขอความช่วยเหลือ

หาหมอออนไลน์ด้วยบัตรทอง ใช้ได้แค่ไหน / 30 บาทต่อครั้ง / 2 ครั้งต่อคนต่อเดือน
ผู้ถือสิทธิบัตรทองจ่ายครั้งละ 30 บาท และใช้สิทธิได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อเดือน

หาหมอออนไลน์ใช้สิทธิบัตรทองได้แค่ไหน

ช่วง 1 เม.ย. 2566 แอป Saluber MD เปิดให้ใช้ในโครงการ OP Telemedicine ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ซึ่งให้แพทย์รักษาผู้ป่วยนอกสิทธิบัตรทองผ่านแอป 42 กลุ่มโรคและอาการ แล้วส่งยาไปที่บ้านหรือร้านยาใกล้บ้าน โครงการเริ่มนำร่องในกรุงเทพมหานครก่อน และมีแผนขยายไปจังหวัดอื่น

ก่อนหน้านั้น แอป Good Doctor, Clicknic และ Totale Telemed ร่วมกับ สปสช. มาตั้งแต่ปี 2565 ช่วง ม.ค.-มี.ค. 2566 ทั้งสามแอปมีผู้ใช้สะสม 1,096 คน แสดงว่าตอนนั้นบริการยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น

ต่อมา สปสช. กำหนดว่าตั้งแต่ 1 ก.ย. 2568 ผู้ถือสิทธิบัตรทองรักษาอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยได้ที่ร้านยาคุณภาพ คลินิกพยาบาล คลินิกเวชกรรม และบริการแพทย์ทางไกล ทั้งหาหมอออนไลน์ผ่านแอปและตู้ห่วงใย ค่าบริการครั้งละ 30 บาท ใช้สิทธิรวมกันทุกแห่งได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อคนต่อเดือน

  • ใช้บัตรประชาชนของตัวเองยืนยันตัวตน ให้คนอื่นใช้แทนไม่ได้
  • ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหรือใช้สิทธิครบแล้ว กลับไปที่หน่วยบริการประจำตัวที่ลงทะเบียนไว้ได้ ไม่เสียค่าใช้จ่ายและไม่จำกัดครั้ง
  • ตรวจรายชื่อร้านยาและคลินิกที่ร่วมโครงการได้ที่ wdrugapi.nhso.go.th/public/

เงื่อนไขเฉพาะของแอปแต่ละแห่งอาจเปลี่ยนได้ ควรตรวจกับ สปสช. ก่อนใช้งาน

สิ่งที่ผู้ปกครองและผู้ใช้สิทธิทำได้ตอนนี้

ผู้ปกครองสังเกตได้ว่าลูกที่เคยเรียนออนไลน์ช่วงโควิดตามเพื่อนทันหรือไม่ ถ้าพบว่าอ่านเขียนหรือคิดเลขช้ากว่าที่ควร ปรึกษาครูประจำชั้นได้เลย เพราะข้อมูลของ UNICEF ชี้ว่าเด็กจากบ้านที่ขาดอุปกรณ์และรายได้น้อยเสียโอกาสเรียนมากกว่าคนอื่น

ผู้ที่ป่วยเล็กน้อยและอยากประหยัดเวลา ตรวจรายชื่อหน่วยบริการที่ร่วมโครงการก่อนไป ส่วนผู้ที่ต้องรักษาต่อเนื่องหรือมียาประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา

ที่มา: องค์การอนามัยโลก (WHO) แถลงการณ์การประชุมคณะกรรมการฉุกเฉินครั้งที่ 15 เมื่อ 5 พ.ค. 2566, UNICEF ประเทศไทย บทความ Five impacts of COVID-19 on children in Thailand 22 ก.ค. 2565, สปสช. (อ้างตามรายงานของ Thai PBS และ PPTV เรื่องเงื่อนไขบัตรทองตั้งแต่ 1 ก.ย. 2568), มติชน 1 เม.ย. 2566 เรื่องโครงการ OP Telemedicine, ไทยรัฐ 3 ต.ค. 2565 เรื่องสายด่วนสุขภาพจิต 1323

บทความที่เกี่ยวข้อง