ผู้หญิงที่ใช้ยา Mounjaro และกินยาคุมอยู่ ควรรู้ว่าสำนักงานยาแห่งยุโรป (European Medicines Agency: EMA) แจ้งว่ายาคุมอาจเชื่อถือได้น้อยลง และแนะนำให้เพิ่มวิธีคุมกำเนิดแบบกั้นเป็นเวลา 4 สัปดาห์หลังเริ่ม Mounjaro และ 4 สัปดาห์หลังเพิ่มขนาดยาแต่ละครั้ง หรือเปลี่ยนไปใช้วิธีคุมกำเนิดที่ไม่ใช่ยากิน เรื่องนี้ไม่ใช่การห้ามใช้ยา แต่ควรคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนปรับอะไรด้วยตัวเอง
คณะกรรมการยามนุษย์ของ EMA (Committee for Medicinal Products for Human Use: CHMP) รับรองหนังสือแจ้งบุคลากรการแพทย์เรื่องนี้ในการประชุมวันที่ 9-12 พ.ย. 2569 และ EMA เผยแพร่สรุปผลเมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2569 คำแนะนำนี้ใช้กับผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ได้และใช้ Mounjaro ส่วนระยะเวลาที่เหมาะกับตัวเอง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกร และดูเอกสารกำกับยา
ประเด็น Mounjaro ยาคุมกำเนิดชนิดกินที่ EMA แจ้ง
EMA อธิบายว่า Mounjaro (tirzepatide) เป็นยาที่ใช้ร่วมกับการควบคุมอาหารและการออกกำลังกาย เพื่อรักษาผู้ใหญ่ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 คำแนะนำเรื่องยาคุมครั้งนี้ใช้กับผู้ที่ใช้ Mounjaro ทุกกรณี ถ้าเป็นผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ได้และกินยาคุมอยู่
เรื่องที่ CHMP รับรองคือหนังสือแจ้งบุคลากรการแพทย์ ซึ่งเรียกเต็มๆ ว่า Direct Healthcare Professional Communication หรือ DHPC หนังสือนี้พูดถึงผลที่เป็นไปได้ของ Mounjaro ต่อความน่าเชื่อถือของยาคุมกำเนิดชนิดกิน พูดง่ายๆ คือ คนที่กินยาคุมควบคู่กับ Mounjaro อาจไม่ควรพึ่งยาคุมอย่างเดียว EMA จึงแนะนำให้มีวิธีป้องกันเสริมในช่วง 4 สัปดาห์หลังเริ่มยาและหลังเพิ่มขนาดยาแต่ละครั้ง หรือเลือกวิธีคุมกำเนิดที่ไม่ใช่ยากินไปเลย คำแนะนำนี้เจาะจงที่ผู้ใช้ยาคุมชนิดกิน
ตามสรุปผลประชุมของ EMA ผู้ถือทะเบียนยาจะเป็นผู้เผยแพร่ DHPC ถึงบุคลากรการแพทย์ DHPC จึงเป็นหนังสือที่ส่งถึงบุคลากรการแพทย์ ไม่ใช่ประกาศห้ามใช้ยา และไม่ใช่การเพิกถอนยา
วิธีคุมกำเนิดแบบกั้นและวิธีที่ไม่ใช่ยากินคืออะไร
วิธีคุมกำเนิดแบบกั้น คือวิธีที่ใช้สิ่งกีดขวางป้องกันไม่ให้อสุจิเข้าถึงไข่ ตัวอย่างที่คุ้นเคยที่สุดคือถุงยางอนามัย คำแนะนำของ EMA ให้ใช้วิธีกั้นเพิ่มจากยาคุมที่กินอยู่เดิม เป็นเวลา 4 สัปดาห์หลังเริ่ม tirzepatide และ 4 สัปดาห์หลังเพิ่มขนาดยาแต่ละครั้ง
ดังนั้นทั้งผู้ที่เริ่มใช้ Mounjaro ใหม่ และผู้ที่แพทย์ปรับเพิ่มขนาดยา ถ้ากินยาคุมอยู่ ก็เป็นกลุ่มที่ควรหยิบเรื่องนี้ไปคุยกับแพทย์ ตั้งแต่ก่อนเริ่มยาหรือก่อนเพิ่มขนาดยา
อีกทางเลือกที่ EMA ระบุคือเปลี่ยนไปใช้วิธีคุมกำเนิดที่ไม่ใช่ยากิน คำนี้ครอบคลุมวิธีที่ไม่ได้ผ่านการกินยาทางปาก แต่รายละเอียดว่าวิธีไหนเหมาะกับใคร เป็นเรื่องที่แพทย์ต้องประเมินเป็นรายบุคคล เพราะแต่ละคนมีประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว และยาอื่นที่ใช้อยู่ต่างกัน บทความนี้จึงไม่แนะนำวิธีคุมกำเนิดเฉพาะราย
สิ่งที่ผู้ใช้ยาทำได้ทันทีโดยไม่เสี่ยง คือจดชื่อยาทุกตัวที่ใช้อยู่ ทั้งยาคุมกำเนิดและ Mounjaro รวมถึงวันที่เริ่มใช้และวันที่ปรับขนาดยา แล้วนำไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู จากนั้นถามว่าระยะเวลาที่เหมาะกับตัวเองควรเป็นเท่าไร และควรเปลี่ยนไปใช้วิธีที่ไม่ใช่ยากินหรือไม่ การเตรียมข้อมูลไว้ล่วงหน้าช่วยให้การคุยสั้นลงและตรงประเด็นขึ้น

ข้อมูลที่ยังจำกัด และนี่ไม่ใช่การเพิกถอนยา
EMA ระบุในสรุปผลประชุมว่า ข้อมูลผลของ tirzepatide ต่อเภสัชจลนศาสตร์และประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดชนิดกิน ยังมีจำกัด เภสัชจลนศาสตร์ หมายถึงการที่ร่างกายดูดซึม กระจาย และกำจัดยาออกไปอย่างไร เมื่อข้อมูลยังไม่มาก คำแนะนำจึงเป็นแนวทางระมัดระวังไว้ก่อน ไม่ได้บอกว่ายาคุมใช้ไม่ได้ผลแน่นอน
สรุปผลประชุมของ EMA ไม่ได้ระบุรายละเอียดเรื่องกลไกหรือตัวเลข ผู้อ่านจึงยังไม่ควรสรุปเองว่ายาคุมได้ผลลดลงมากแค่ไหน หรือเกิดจากสาเหตุอะไร และไม่ควรเอาตัวเลขจากที่อื่นมาเทียบเอง
ที่ควรแยกให้ชัดคือ เรื่องนี้ไม่ใช่การเพิกถอนทะเบียนยา และไม่ใช่การห้ามใช้ยา DHPC เป็นหนังสือแจ้งข้อมูลและคำแนะนำให้บุคลากรการแพทย์ ผู้ที่ใช้ Mounjaro ทุกกรณีไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง เพราะอาจกระทบการรักษา และผู้ที่กินยาคุมอยู่ก็ไม่ควรหยุดยาคุมเองเช่นกัน เพราะจะทำให้ไม่มีการคุมกำเนิดเลย
ในไทยตอนนี้อยู่ตรงไหน และควรทำอย่างไร
ข้อสรุปนี้เป็นของ EMA ซึ่งดูแลเรื่องยาในสหภาพยุโรป ขณะนี้ยังไม่พบประกาศของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เรื่องนี้ ผู้ใช้ยาในไทยจึงยังไม่ควรคิดว่ามีคำสั่งใหม่จากหน่วยงานไทย แต่ก็ไม่ควรมองข้ามคำแนะนำจากยุโรป
วิธีที่เหมาะสมที่สุดคือเปิดเอกสารกำกับยาที่มากับกล่อง Mounjaro อ่านส่วนที่พูดถึงยาคุมกำเนิด แล้วสอบถามแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่ว่าควรปรับแผนคุมกำเนิดหรือไม่
ควรติดตามต่อว่า อย. จะแจ้งข้อมูลเพิ่มหรือไม่ ก่อนหน้านั้นให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา และอย่าปรับยาเองโดยเด็ดขาด
ที่มา: สำนักงานยาแห่งยุโรป (EMA) สรุปผลการประชุมคณะกรรมการยามนุษย์ (CHMP) 9-12 พ.ย. 2569 เผยแพร่ 13 พ.ย. 2569







