ผู้สูงอายุกับเทคโนโลยี ใช้อินเทอร์เน็ต 71% ต่ำสุดทุกวัย แต่ช่องว่างแคบลง

ถ้าเทียบกับกลุ่ม 25-39 ปีที่ใช้ร้อยละ 99.0 ผู้สูงอายุห่างอยู่ราว 28 จุด และเมื่อเทียบกับวัย 40-59 ปี ซึ่งเป็นวัยที่อยู่ติดกัน ห่างราว 26 จุด ผู้สูงอายุจึงเป็นกลุ่มเดียวที่ตัวเลขต่ำกว่าร้อยละ 90 ในการสำรวจรอบนี้

ตัวเลขของผู้สูงอายุกำลังขยับขึ้น ในการสำรวจช่วง ก.ค.-ก.ย. 2567 ผู้สูงอายุใช้อินเทอร์เน็ตร้อยละ 63.1 ขณะที่กลุ่ม 40-59 ปีอยู่ที่ร้อยละ 94.9 เมื่อเทียบกับรอบปี 2568 ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น 7.9 จุด วัย 40-59 ปีเพิ่มขึ้น 1.8 จุด ช่องว่างระหว่างสองกลุ่มจึงแคบลงจากราว 32 จุดเหลือราว 26 จุด

รายงานฉบับเดียวกันยังแยกตามระดับการศึกษา ผู้ที่ไม่มีการศึกษาและมีการศึกษาต่ำกว่าประถมศึกษาใช้อินเทอร์เน็ตร้อยละ 74.2 ต่ำสุดในกลุ่มการศึกษา ส่วนผู้จบอุดมศึกษาใช้ร้อยละ 99.6 ตัวเลขชุดนี้นับตั้งแต่อายุ 6 ปีขึ้นไป ไม่ได้แยกเฉพาะผู้สูงอายุ จึงใช้อ่านเทียบกับตัวเลขตามอายุไม่ได้โดยตรง

ด่านที่ผู้สูงอายุทำคะแนนต่ำสุดคือความปลอดภัย

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ. หรือ ETDA) ร่วมกับมหาวิทยาลัยขอนแก่นอบรมผู้สูงอายุนำร่อง 216 คน และเผยแพร่ผลเมื่อ 10 ก.ย. 2564 คะแนนความเป็นพลเมืองดิจิทัลเฉลี่ยของผู้สูงอายุก่อนอบรมอยู่ที่ 47.99% และหลังอบรมเพิ่มเป็น 73.75%

ก่อนอบรม ด้านที่ผู้สูงอายุได้คะแนนต่ำสุดคือความปลอดภัยดิจิทัล 46.80% หมายถึงการหลีกเลี่ยง ป้องกัน และรับมือความเสี่ยงบนโลกออนไลน์ หลังอบรม ด้านนี้ยังเป็นด้านที่คะแนนเฉลี่ยต่ำสุด เมื่อรวมทั้งกลุ่มเยาวชนและผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการ ผลนี้มาจากการอบรมนำร่องกลุ่มเล็ก จึงบอกได้เฉพาะแนวโน้มของผู้เข้าร่วม ไม่ใช่ภาพรวมของผู้สูงอายุทั้งประเทศ

หลักสูตรฟรีสำหรับวัยเก๋า

ETDA ทำหลักสูตรออนไลน์ชื่อ Digital Citizen วัยเก๋า ฉลาดรู้เน็ต โดยหลักสูตรฉบับผู้สูงอายุเผยแพร่บนแพลตฟอร์ม ADTE ของ ETDA เมื่อ ธ.ค. 2564 ตามข่าวของ ETDA เรียนได้ฟรี คู่มือ สื่อการเรียน และบทเรียนออนไลน์ใช้และแบ่งปันต่อได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ผู้ที่สนใจควรเปิดเว็บไซต์ ETDA ตรวจสถานะหลักสูตรอีกครั้งก่อนเริ่มเรียน

หลักสูตรแบ่งเนื้อหาเป็น 5 ด้าน คือ อัตลักษณ์ดิจิทัล (การสร้างตัวตนที่ดีและสุภาพบนโลกออนไลน์) การใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม (จัดการเวลา อุปกรณ์ และอารมณ์) ความปลอดภัยดิจิทัล การรู้เท่าทันดิจิทัล (ประเมินว่าข้อมูลไหนเชื่อถือได้) และการสื่อสารดิจิทัล (สื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพและดูแลร่องรอยของตัวเองบนโลกออนไลน์)

อีกช่องทางหนึ่งคืองานที่กรมกิจการผู้สูงอายุจัดเมื่อ 29 เม.ย. 2568 ที่ จ.นครพนม ในชื่อ สร้างภูมิคนไทย รู้ทันปัญหาออนไลน์ มีผู้สูงอายุและผู้ที่อายุ 50 ปีขึ้นไปเข้าร่วมประมาณ 200 คน หัวหน้าศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ (1212 ETDA) ร่วมกล่าวรายงาน งานนี้มุ่งให้รู้ทันภัยออนไลน์ เข้าใจสิทธิทางดิจิทัล และรู้แนวทางป้องกัน

ต้องติดตามอะไรต่อ

รายงานรอบถัดไปของ สสช. จะบอกว่าร้อยละของผู้สูงอายุที่ใช้อินเทอร์เน็ตยังขยับขึ้นต่อจาก 71.0 หรือไม่ และช่องว่างกับวัย 40-59 ปีแคบลงอีกแค่ไหน เพราะรอบที่ผ่านมาผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น 7.9 จุดในหนึ่งปี ส่วนวัย 40-59 ปีเพิ่มเพียง 1.8 จุด

การสำรวจรอบ ก.ค.-ก.ย. 2568 สัมภาษณ์ประชากรอายุ 6 ปีขึ้นไปและหัวหน้าครัวเรือนจากครัวเรือนตัวอย่าง 86,880 ครัวเรือน ตัวเลขที่ได้เป็นผลสำรวจจากกลุ่มตัวอย่าง ควรอ่านเป็นภาพรวมของแนวโน้ม ส่วนผลของหลักสูตรและกิจกรรมอบรมยังต้องรอข้อมูลที่ติดตามผลในวงกว้างกว่านี้

ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ รายงานการสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568 (ไตรมาส 3) และ พ.ศ. 2567 (ไตรมาส 3), สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA), กรมกิจการผู้สูงอายุ