Advertisement
เทคโนโลยี

AI ปลอมเสียงคนใกล้ตัวหลอกโอนเงิน ฟังเหมือนจริงแค่ไหนและรับมืออย่างไร

ปรับปรุงล่าสุด:

AI ปลอมเสียงคนรู้จักได้ใกล้เคียงของจริง มิจฉาชีพใช้หลอกโอนเงินแล้ว ดูวิธีสังเกตและขั้นตอนยืนยันตัวตนก่อนโอนเงิน

AI ปลอมเสียงคนใกล้ตัวหลอกโอนเงิน ฟังเหมือนจริงแค่ไหนและรับมืออย่างไร

AI ปลอมเสียง หรือเทคโนโลยีโคลนเสียง (Voice Cloning) คือโปรแกรมที่สร้างเสียงเลียนแบบคนจริงจากคลิปเสียงสั้นๆ ของคนนั้น เสียงที่ได้อาจใกล้เคียงจนผู้รับสายแยกไม่ออก สำนักงานสอบสวนกลางสหรัฐ (FBI) เตือนว่ามิจฉาชีพใช้เสียงปลอมแอบอ้างเป็นคนที่เหยื่อรู้จัก ดังนั้นเมื่อมีสายขอเงินด่วน ให้วางสายแล้วโทรกลับเบอร์ที่รู้ว่าเป็นของเขาจริง ก่อนจะโอนเงินหรือบอกรหัสใดๆ

เสียงเลียนแบบสร้างจากคลิปสั้นๆ ที่โพสต์ออนไลน์

คณะกรรมาธิการการค้าสหรัฐ (Federal Trade Commission หรือ FTC) อธิบายในคำเตือนผู้บริโภคเมื่อวันที่ 20 มี.ค. 2566 ว่าคนร้ายต้องการเพียงคลิปเสียงสั้นๆ ของคนในครอบครัวเป็นต้นแบบ คลิปเหล่านี้มักมาจากเนื้อหาที่เจ้าตัวโพสต์ไว้ออนไลน์ เมื่อป้อนเข้าโปรแกรมโคลนเสียง ผู้ที่โทรมาก็จะฟังดูเหมือนคนที่เรารักจริงๆ

เทคโนโลยีเดียวกันมีด้านที่เป็นประโยชน์ FTC ระบุในเอกสารข่าวเมื่อวันที่ 8 เม.ย. 2567 ว่าการโคลนเสียงช่วยให้ผู้ที่พูดลำบากสื่อสารด้วยเสียงของตัวเองได้ แต่เอกสารฉบับเดียวกันก็ชี้ว่าเทคโนโลยีนี้สร้างความเสี่ยงสูงต่อผู้บริโภค เพราะมิจฉาชีพใช้แอบอ้างเป็นคนอื่นแล้ว สรุปได้ว่าเครื่องมือชนิดเดียวกันใช้ได้ทั้งช่วยคนและหลอกคน ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นผู้ใช้

AI ปลอมเสียงหลอกเงินอย่างไร

รูปแบบที่ FTC ยกเป็นตัวอย่างคือสายด่วนจากญาติ คนร้ายโทรมาด้วยน้ำเสียงตื่นตระหนกเหมือนหลานหรือคนในครอบครัว อ้างว่าเจออุบัติเหตุรถชนหรือถูกขังคุก แล้วขอให้โอนเงินทันที จุดที่ควรระวังคือวิธีจ่ายเงินที่เรียกคืนยาก เช่น โอนเงิน ส่งคริปโตเคอร์เรนซี หรือซื้อบัตรของขวัญแล้วอ่านเลขบัตรและรหัสให้ FTC ระบุว่าคำขอแบบนี้เป็นสัญญาณของการหลอกลวง

เหยื่อไม่ได้มีแค่คนในครอบครัว FTC ระบุว่ามิจฉาชีพเคยใช้การโคลนเสียงแอบอ้างเป็นผู้บริหารธุรกิจเพื่อให้ได้เงินหรือข้อมูลมีค่า ส่วน FBI ออกประกาศเตือนเมื่อวันที่ 15 พ.ค. 2568 ว่ามีการใช้เสียงสังเคราะห์ในการโทรหลอกลวงเพื่อแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูง บุคคลสาธารณะ หรือคนที่เหยื่อรู้จัก สำหรับบริษัท นี่หมายความว่าสายที่เสียงเหมือนเจ้านายสั่งโอนเงินด่วนอาจไม่ใช่เจ้านายตัวจริง การสั่งโอนเงินทางโทรศัพท์จึงควรมีขั้นตอนยืนยันซ้ำเสมอ

ใช้หูจับผิดอย่างเดียวไม่พอ

FBI ยอมรับในประกาศเดียวกันว่าเสียงที่โคลนมาอาจฟังใกล้เคียงของจริงมาก จึงแนะนำให้สังเกตสัญญาณแวดล้อมประกอบ เช่น น้ำเสียงที่ผิดปกติ การเลือกใช้คำที่ไม่เหมือนที่เขาพูดตามปกติ และสายที่หน่วงผิดจังหวะ แต่สัญญาณเหล่านี้ไม่แน่นอนเสมอไป คำแนะนำหลักของ FTC จึงตรงกว่านั้นคือ อย่าเชื่อเสียง ให้โทรหาคนที่อ้างว่าติดต่อมาแล้วตรวจสอบเรื่องที่เล่าให้ชัด

ฝั่งเครื่องมือตรวจจับ FTC จัดการประกวด Voice Cloning Challenge เพื่อหาแนวทางป้องกันการใช้เสียงโคลนในทางที่ผิด และประกาศผลตามเอกสารข่าวฉบับเดียวกัน ผู้ชนะมีสามราย รายแรกคือ AI Detect ที่ใช้ AI แยกรูปแบบเสียงของจริงออกจากเสียงสังเคราะห์ รายที่สองคือ DeFake ที่เติมความผิดเพี้ยนซึ่งหูคนฟังยากลงในตัวอย่างเสียง เพื่อให้โคลนได้แม่นยำน้อยลง และรายที่สามคือ OriginStory ที่ใช้เซนเซอร์วัดสัญญาณจากการพูดเพื่อยืนยันว่าเสียงมาจากมนุษย์ตั้งแต่ตอนบันทึก นอกจากนี้ยังมีรางวัลชมเชยแก่ Pindrop Security ซึ่งเทคโนโลยีตรวจเสียงโคลนของบริษัทจะแจ้งเตือนเสียงที่น่าจะเป็นดีปเฟกจากช่วงเสียงยาวสองวินาที

แม้มีแนวคิดเหล่านี้ FTC ก็สรุปว่าไม่มีทางแก้เพียงทางเดียวสำหรับปัญหานี้ หน่วยงานเสนอให้ห้ามการแอบอ้างตัวตนเพื่อหลอกลวงในวงกว้างขึ้น และยืนยันว่ากฎว่าด้วยการขายทางโทรศัพท์ของสหรัฐ (Telemarketing Sales Rule) ใช้กับสายหลอกลวงที่ใช้ AI ด้วย ในทางปฏิบัติ ผู้รับสายจึงต้องมีวิธีของตัวเองในการยืนยันตัวตน

สายขอเงินด่วนจากเสียงคนรู้จัก ต้องทำอะไร / วางสาย แล้วโทรกลับ / โทรหาญาติหรือเพื่อนของเขา / ขอให้บอกคำลับ / ตรวจเบอร์ อีเมล ลิงก์ และชื่อ / ไม่โอนเงินก่อนยืนยันตัวตน
ฟังเสียงแล้วรู้สึกว่าใช่ ยังไม่พอจะโอนเงิน ให้ยืนยันตัวตนก่อนทุกครั้ง

ขั้นตอนยืนยันตัวตนก่อนโอนเงิน

เมื่อมีสายหรือข้อความเสียงขอเงินจากคนที่เสียงเหมือนคนรู้จัก คำแนะนำจาก FTC และ FBI รวมกันได้เป็นขั้นตอนต่อไปนี้

  • วางสาย แล้วโทรกลับเบอร์ที่คุณมีอยู่แล้วหรือหามาจากแหล่งที่เชื่อถือได้
  • ถ้าติดต่อเจ้าตัวไม่ได้ ให้โทรหาญาติหรือเพื่อนของเขา
  • ตกลงคำลับ (secret word) กับคนในครอบครัวไว้ล่วงหน้า แล้วขอให้บอกเมื่อมีการขอเงิน
  • ตรวจเบอร์โทร อีเมล ลิงก์ และชื่อ ว่ามีความต่างเล็กน้อยจากของจริงหรือไม่
  • ไม่โอนเงิน ส่งบัตรของขวัญ หรือส่งคริปโต ให้คนที่ติดต่อกันทางโทรศัพท์หรือออนไลน์เท่านั้น จนกว่าจะยืนยันผ่านช่องทางที่รู้จัก
  • ไม่บอกรหัสยืนยันสองขั้นตอนกับใคร ไม่ว่าทางอีเมล ข้อความ หรือแอปแชต

คำลับเป็นวิธีที่ FBI แนะนำไว้โดยตรง ข้อดีคือใช้ได้แม้เสียงที่ได้ยินจะเหมือนจริงแค่ไหน เพราะคนร้ายที่มีแค่คลิปเสียงจากโซเชียลย่อมไม่รู้คำที่ครอบครัวตกลงกันไว้เป็นการส่วนตัว ควรให้ทุกคนในบ้านจำคำนี้ได้ และไม่นำไปโพสต์ลงออนไลน์

FBI ยังแนะนำให้เปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอนในบัญชีที่ใช้ได้ และไม่คลิกลิงก์หรือเปิดไฟล์แนบจากผู้ส่งที่ยืนยันตัวตนไม่ได้ เพราะเสียงปลอมมักเป็นแค่ด่านแรกที่ทำให้เหยื่อวางใจ ก่อนจะนำไปสู่การขอรหัสหรือให้กดลิงก์ในขั้นต่อไป

หลักที่ใช้ได้กับทุกสายคือ ฟังเสียงแล้วรู้สึกว่าใช่ ยังไม่พอจะเป็นเหตุให้โอนเงิน ให้วางสาย โทรกลับเบอร์เดิมที่เก็บไว้ และยืนยันก่อนเสมอ

ที่มา: คณะกรรมาธิการการค้าสหรัฐ (FTC) คำเตือนผู้บริโภคเรื่องการใช้ AI ในกลโกงสายด่วนครอบครัว และเอกสารข่าวประกาศผู้ชนะ Voice Cloning Challenge, สำนักงานสอบสวนกลางสหรัฐ (FBI) ประกาศเตือนศูนย์รับแจ้งอาชญากรรมไซเบอร์ IC3 เลขที่ I-051525-PSA

บทความที่เกี่ยวข้อง