Advertisement
เทคโนโลยี

DEFA อาเซียนลงนามแล้ว ผู้ขายออนไลน์ไทยควรสำรวจอะไรก่อน

DEFA อาเซียนลงนามที่มะนิลาแล้ว วางกติกาการค้าดิจิทัลและชำระเงินข้ามประเทศ ผู้ขายออนไลน์และ SME ไทยควรรู้ว่าอะไรชัดแล้วและอะไรยังต้องรอ

DEFA อาเซียนลงนามแล้ว ผู้ขายออนไลน์ไทยควรสำรวจอะไรก่อน

DEFA อาเซียนหรือความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (Digital Economy Framework Agreement) ลงนามแล้วที่กรุงมะนิลาเมื่อ 14 พ.ย. 2569 หลังเจรจามาตั้งแต่เดือน ก.ย. 2566 ความตกลงนี้วางกติกากลางเรื่องการค้าดิจิทัล การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการส่งข้อมูลข้ามพรมแดน จึงเกี่ยวกับผู้ขายออนไลน์และ SME ไทยที่ขายหรือรับชำระเงินข้ามประเทศในอาเซียน แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้ในทันที

DEFA อาเซียนลงนามที่มะนิลา ครอบคลุมห้าด้านหลัก

ผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียนลงนาม DEFA ในช่วงการประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียนที่มะนิลา ไทยเป็นฝ่ายผลักดัน DEFA มาก่อนการลงนาม จึงเป็นเรื่องที่ไทยมีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นเจรจา

เส้นทางของ DEFA เริ่มจากโต๊ะเจรจาเมื่อเดือน ก.ย. 2566 ใช้เวลาราวสามปีจนถึงวันลงนามที่มะนิลา หลังจากนั้น ประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ของฟิลิปปินส์ส่งมอบเอกสารที่ลงนามแล้วให้เลขาธิการอาเซียนเมื่อ 15 พ.ย. 2569 ขั้นที่ผู้อ่านควรติดตามต่อจากนี้คือวันมีผลบังคับใช้

DEFA เป็นความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลฉบับแรกของอาเซียนที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย วางกติกากลางห้าด้าน คือการค้าดิจิทัล การไหลของข้อมูลข้ามพรมแดน การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ห้าด้านนี้อยู่ใกล้งานประจำของผู้ขายข้ามประเทศ เช่น การขายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์ การส่งข้อมูลลูกค้าข้ามประเทศ การรับเงินจากผู้ซื้อ และความปลอดภัยของระบบที่ร้านใช้ ทั้งหมดนี้เป็นหัวข้อใหญ่ ส่วนรายละเอียดรายมาตรายังไม่มีการเผยแพร่

DEFA มาแทนความตกลงอีคอมเมิร์ซอาเซียนปี 2562 ผู้ขายที่เคยอิงกติกาอีคอมเมิร์ซอาเซียนฉบับเดิมจึงควรติดตามว่าเรื่องที่ใช้ในงานประจำ เช่น การรับชำระเงินและการส่งข้อมูล ถูกกำหนดไว้อย่างไรในฉบับใหม่ เมื่อยังไม่เห็นตัวบท ก็ยังบอกไม่ได้ว่าข้อกำหนดแต่ละเรื่องจะกระทบธุรกิจแบบใดอย่างไร

วันมีผลบังคับใช้ยังมีรายงานไม่ตรงกัน

เรื่องที่ผู้ขายอยากรู้ที่สุดคือ DEFA เริ่มใช้เมื่อไร ตอนนี้ข้อมูลยังไม่ตรงกัน METI สิงคโปร์ระบุว่าความตกลงจะมีผลบังคับใช้ 180 วันหลังลงนาม ส่วนกระทรวงพาณิชย์ของไทยระบุเป้าหมายว่าจะเร่งให้มีผลบังคับใช้ภายในกลางปี 2570

ผู้ประกอบการจึงไม่ควรยึดวันใดวันหนึ่งเป็นกำหนดตายตัวในการวางแผน รายละเอียดขั้นตอนของไทยหลังลงนามยังไม่มีการเผยแพร่ ควรรอประกาศจากกระทรวงพาณิชย์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แล้วค่อยปรับแผนตามวันที่ยืนยันแล้ว

โครงการแรกที่เกี่ยวกับผู้ขายออนไลน์

รองนายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ Gan Kim Yong กล่าวว่าโครงการแรกภายใต้ความตกลงอาจรวมระบบชำระเงินดิจิทัล ตัวตนดิจิทัลสำหรับธุรกิจ และเอกสารการค้าอิเล็กทรอนิกส์ และอาเซียนตั้งเป้าเริ่มโครงการแรกในต้นปี 2570 คำว่า "อาจรวม" เป็นถ้อยคำของผู้กล่าว ยังไม่ใช่ข้อผูกพันที่ตกลงกันเป็นรายการ

เขากล่าวว่าโครงการเหล่านี้ช่วยลดงานเอกสาร เพิ่มความเร็ว และลดต้นทุน สำหรับผู้ขายออนไลน์ นี่คือเป้าหมายที่ผู้นำกล่าวไว้ ยังไม่ใช่สัญญาว่าการชำระเงินหรือต้นทุนจะถูกลงแน่นอน

ชื่อโครงการทั้งสามชี้ไปที่งานที่ผู้ขายข้ามประเทศเจออยู่แล้ว คือการรับเงินจากลูกค้าต่างประเทศ การเตรียมเอกสารตอนส่งสินค้า และการยืนยันตัวตนของธุรกิจ ถ้าโครงการเดินหน้าตามที่กล่าวไว้ ผู้ขายรายเล็กจะต้องดูว่าเข้าร่วมได้ในรูปแบบใด ซึ่งยังไม่มีรายละเอียด

180 วัน METI สิงคโปร์ระบุว่ามีผลหลังลงนาม ส่วนไทยตั้งเป้าภายในกลางปี 2570 / DEFA อาเซียน ผู้ขายออนไลน์ควรสำรวจอะไร / ช่องทางรับชำระเงินจากลูกค้า / เอกสารตอนส่งสินค้าข้ามประเทศ / ข้อมูลลูกค้าจากต่างประเทศ
DEFA ยังไม่มีวันมีผลบังคับใช้ที่ตรงกัน ผู้ขายสำรวจงานประจำที่ข้ามประเทศไว้ก่อนได้

สิ่งที่ควรสำรวจก่อนและสิ่งที่ควรรอดู

ถึงตอนนี้ สิ่งที่ยืนยันแล้วมีสามเรื่อง คือการลงนามที่มะนิลา ขอบเขตห้าด้านของความตกลง และการที่ DEFA มาแทนความตกลงอีคอมเมิร์ซอาเซียนปี 2562 ส่วนสิ่งที่ยังไม่ชัดคือวันมีผลบังคับใช้ ตัวบทรายมาตรา ขั้นตอนของไทยหลังลงนาม และรายละเอียดของโครงการแรก การแยกสองกลุ่มนี้ให้ออกจะช่วยให้ผู้ขายวางแผนโดยไม่ตัดสินใจเกินข้อมูลที่มี

สิ่งที่ผู้ประกอบการทำได้ตอนนี้คือสำรวจงานประจำของตัวเองว่ามีส่วนไหนข้ามประเทศ เพื่อให้ประเมินได้เร็วเมื่อมีตัวบทหรือประกาศของหน่วยงานไทยออกมา ลองไล่รายการต่อไปนี้

  • ช่องทางรับชำระเงินจากลูกค้าในอาเซียน
  • เอกสารที่ต้องส่งทุกครั้งที่ส่งสินค้าข้ามประเทศ
  • ข้อมูลลูกค้าที่เก็บไว้จากต่างประเทศ

สิ่งที่ยังไม่ต้องรีบคือการลงทุนปรับระบบเพื่อรองรับ DEFA เนื่องจากข้อกำหนดรายมาตราที่ผู้ประกอบการไทยต้องปฏิบัติยังไม่มีการเผยแพร่ และวันมีผลบังคับใช้ยังไม่ตรงกัน ผู้ประกอบการควรรอรายละเอียดข้อกำหนดจากหน่วยงานไทย และติดตามประกาศของกระทรวงพาณิชย์ รวมถึงความคืบหน้าของโครงการแรกในต้นปี 2570 ว่าจะเปิดให้ผู้ขายรายเล็กเข้าร่วมในรูปแบบใด

ที่มา: อาเซียน METI สิงคโปร์ รองนายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ และกระทรวงพาณิชย์ไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง