Advertisement
เทคโนโลยี

การเรียนรู้ด้วย AI คืออะไร ปรับบทเรียนรายคนอย่างไร และต้องระวังอะไรในห้องเรียน

ปรับปรุงล่าสุด:

การเรียนรู้ด้วย AI คือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ปรับบทเรียนให้เหมาะกับผู้เรียนแต่ละคน ดูตัวอย่างจากแอปจริง บทบาทของครู และข้อควรระวังตามแนวทางยูเนสโก

การเรียนรู้ด้วย AI คืออะไร ปรับบทเรียนรายคนอย่างไร และต้องระวังอะไรในห้องเรียน

การเรียนรู้ด้วย AI (AI-Powered Learning) คือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) ช่วยปรับบทเรียนและวิธีสอนให้เหมาะกับผู้เรียนแต่ละคน แทนที่ทุกคนในห้องจะเรียนเหมือนกันหมด สำหรับนักเรียน ผู้ปกครอง และครู เรื่องนี้หมายถึงมีผู้ช่วยที่ถามได้ทุกเวลา แต่ก็มีเรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและเงื่อนไขของแต่ละแอปที่ต้องดูควบคู่กันไป

ยูเนสโก (UNESCO) เผยแพร่แนวทางการใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (generative AI) ในการศึกษาและการวิจัยเมื่อ 7 ก.ย. 2566 และเรียกว่าเป็นแนวทางระดับโลกฉบับแรกในเรื่องนี้ หน้าเผยแพร่ของยูเนสโกปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 16 ม.ค. 2569 เนื้อหาด้านล่างอธิบายว่าเครื่องมือเหล่านี้ทำงานอย่างไรในแอปที่ใช้กันจริง ครูได้ประโยชน์อะไร และแนวทางสากลเตือนเรื่องใดไว้

แอปที่ใช้การเรียนรู้ด้วย AI ปรับบทเรียนให้ผู้เรียนรายคน

Khanmigo ของ Khan Academy เป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด เว็บไซต์ระบุว่าเป็นผู้ช่วยสอนที่พร้อมตอบตลอดเวลา และออกแบบให้ผู้เรียนคิดวิเคราะห์และแก้โจทย์เอง โดยไม่ให้คำตอบตรงๆ ในคำถามที่พบบ่อยของเว็บไซต์ Khanmigo ระบุว่าช่วยผู้เรียนตั้งแต่ระดับประถมจนถึงระดับวิทยาลัย (college) และช่วยได้เกือบทุกวิชา เช่น คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ การเขียนโค้ด ประวัติศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ ผู้ปกครองพิมพ์คำถามการบ้านเข้าไปแล้วได้คำแนะนำที่พาเด็กหาคำตอบเองได้

เงื่อนไขการใช้งานสะท้อนเรื่องความปลอดภัยของเด็กด้วย ผู้เรียนอายุต่ำกว่า 18 ปีต้องให้ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลสมัครเพื่อให้เข้าถึงบริการ ผู้ปกครองที่สมัครแบบเสียเงินต้องอายุ 18 ปีขึ้นไป อาศัยในสหรัฐฯ และมีที่อยู่สำหรับเรียกเก็บเงินในสหรัฐฯ หลังสมัครแล้วเปิดสิทธิให้บุตรที่อายุต่ำกว่า 18 ปีได้สูงสุด 10 คน ผู้อ่านที่สนใจจึงต้องเช็กเงื่อนไขของแต่ละบริการก่อนว่าใช้ได้จากไทยหรือไม่

อีกตัวอย่างคือ Duolingo แอปเรียนภาษา บริษัทระบุในบล็อกของตนว่าใช้ AI ช่วยส่งมอบบทเรียนภาษาที่ปรับให้เหมาะกับผู้เรียนแต่ละคนอย่างมาก ฟีเจอร์ที่บล็อกกล่าวถึงอยู่ใน Duolingo Max ซึ่งเป็นแพ็กเกจสมัครสมาชิกเสียเงินระดับที่สูงกว่า Super Duolingo ได้แก่ การทบทวนเนื้อหาที่ปรับตามผู้เรียนผ่าน Practice Hub และ Roleplay ที่ให้ฝึกบทสนทนาในสถานการณ์จริงกับตัวละครในแอป

ข้อจำกัดที่ผู้อ่านไทยควรรู้คือ Roleplay เปิดให้เฉพาะผู้เรียนที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาหลักและเรียนภาษาสเปน ฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี หรือโปรตุเกสเท่านั้น ส่วนผู้เรียนภาษาญี่ปุ่น เกาหลี หรือจีนได้ฟีเจอร์ Video Call อย่างเดียว บล็อกของบริษัทเขียนไว้ว่า Max มีให้บริการใน 188 ประเทศทั้งระบบ iOS และ Android แต่บล็อกไม่ได้ระบุราคา

ตัวเลขที่ควรรู้ก่อนใช้แอปเรียนรู้ด้วย AI / 18 เกณฑ์อายุผู้เรียน / 10 จำนวนบุตรสูงสุด / 188 ประเทศที่มี Duolingo Max
เงื่อนไขอายุและจำนวนผู้ใช้ของแอปเรียนรู้ด้วย AI ที่ควรเช็กก่อนสมัคร

ครูใช้เครื่องมือ AI ช่วยงานอะไรได้บ้าง

ฝั่งครู Khanmigo ระบุว่ามีเครื่องมือช่วยงานเตรียมการสอน เช่น แผนการสอน ข้อสอบหรือคำถามท้ายบท เกณฑ์การให้คะแนน (rubric) และแบบสะท้อนผลท้ายคาบ (exit ticket) ครูอายุ 18 ปีขึ้นไปสมัครใช้งานได้ฟรี แต่คำถามที่พบบ่อยของเว็บไซต์มีข้อความเรื่องประเทศที่รองรับไม่ตรงกัน ครูในไทยจึงควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดในหน้าบริการก่อนสมัคร

จุดที่ควรเข้าใจคือเครื่องมือเหล่านี้ช่วยลดงานเตรียมเอกสาร ไม่ได้แทนการตัดสินใจของครู ครูยังเป็นผู้เลือกว่าจะใช้แผนการสอนหรือข้อสอบที่ AI ร่างให้อย่างไร และต้องตรวจเนื้อหาก่อนนำไปใช้กับนักเรียน ส่วนกติกาการใช้ AI ในห้องเรียนของไทยขึ้นกับนโยบายของแต่ละโรงเรียนและต้นสังกัด ผู้ปกครองและครูควรสอบถามจากโรงเรียนโดยตรง

แนวทางยูเนสโกเตือนเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลและอายุผู้ใช้

แนวทางของยูเนสโกเสนอให้ภาครัฐกำกับดูแลโดยยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ข้อเสนอสำคัญมี 2 เรื่อง คือให้บังคับใช้การคุ้มครองความเป็นส่วนตัวของข้อมูล (data privacy) และให้กำหนดอายุขั้นต่ำสำหรับการสนทนากับแพลตฟอร์ม generative AI โดยลำพัง

เหตุผลที่ยูเนสโกให้ไว้คือประเทศส่วนใหญ่ยังไม่มีกฎคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้เครื่องมือ generative AI ยูเนสโกจึงเน้นว่าสถาบันการศึกษาต้องประเมินระบบ AI ทั้งด้านจริยธรรมและด้านการเรียนการสอนก่อนนำมาใช้

สำหรับผู้ปกครองและครู ข้อสรุปที่ใช้ได้ทันทีคือ ก่อนให้เด็กใช้แอปที่มี AI ควรอ่านเงื่อนไขเรื่องอายุและการจัดการข้อมูลของแอปนั้น เหมือนที่ Khanmigo กำหนดให้ผู้ปกครองเป็นคนสมัครให้เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี และควรให้ AI เป็นตัวช่วยฝึกคิด ไม่ใช่ตัวให้คำตอบสำเร็จรูป ซึ่งตรงกับแนวคิดที่ Khanmigo วางไว้ในการออกแบบ

ที่มา: ยูเนสโก (UNESCO) แนวทางการใช้ generative AI ในการศึกษาและการวิจัย, Khan Academy (Khanmigo), Duolingo

บทความที่เกี่ยวข้อง