Advertisement
สุขภาพ

โปลิโอ อาการสำคัญและวัคซีนลูก หลังเป็นโรคติดต่ออันตราย

Read this story in English

โปลิโอ อาการสำคัญตามมติคณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ และวิธีเช็กวัคซีนของลูก พร้อมมาตรการคุมพิษสุนัขบ้าที่ปี 2569 มีผู้เสียชีวิต 13 ราย

โปลิโอ อาการสำคัญและวัคซีนลูก หลังเป็นโรคติดต่ออันตราย

โปลิโอ อาการสำคัญและชื่อโรคได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมให้กำหนดเป็นโรคติดต่ออันตราย ผู้ปกครองที่มีลูกเล็กจึงควรเปิดสมุดสุขภาพเด็กดูว่าลูกได้วัคซีนโปลิโอครบหรือยัง คณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2569 มีมติเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2569 ให้กำหนดชื่อและอาการสำคัญของโรคโปลิโอเป็นโรคติดต่ออันตราย ตาม พ.ร.บ.โรคติดต่อ พ.ศ. 2558 ที่ประชุมเดียวกันยังมอบหมายหน่วยงานรัฐรับมือโรคพิษสุนัขบ้า หลังกระทรวงสาธารณสุขรายงานว่าปี 2569 มีผู้เสียชีวิต 13 ราย

ตอนนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว

ที่ประชุมซึ่งมีนายแพทย์สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธาน เห็นชอบเรื่องโปลิโอในการประชุมครั้งนี้ มติกำหนดชื่อและอาการสำคัญของโรค ส่วนรายละเอียดว่าสถานพยาบาลและประชาชนต้องปฏิบัติอย่างไรเพิ่มเติม ต้องรอประกาศจากกระทรวงสาธารณสุข

ที่ประชุมยังเห็นชอบร่างประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การจัดตั้งด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศเพิ่มเติม 2 แห่ง คือสนามบินตราดและสนามบินนครศรีธรรมราช เรื่องนี้ยังเป็นเพียงร่าง ยังไม่มีผลบังคับ ด่านทั้งสองแห่งจึงยังไม่ถือว่าเปิดใช้งาน

โปลิโอ อาการสำคัญตามมติ

กระทรวงสาธารณสุขระบุว่า ไทยปลอดโปลิโอสายพันธุ์ธรรมชาติ (WPV) มาตั้งแต่ปี 2540 แต่ยังมีความเสี่ยงสูงจากการนำเข้าเชื้อสายพันธุ์วัคซีนกลายพันธุ์ (cVDPV) จากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ลาวและเมียนมา ส่วนที่ประชุมเห็นชอบกำหนดชื่อและอาการสำคัญของโรคโปลิโอเป็นโรคติดต่ออันตราย

อาการสำคัญของโรคโปลิโอตามมติมีดังนี้ ผู้ป่วยอาจมีไข้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ อาเจียน คอแข็ง หรือปวดกล้ามเนื้อ บางรายมีกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรืออัมพาตของกล้ามเนื้อแบบอ่อนปวกเปียกเฉียบพลัน อาการนี้อาจนำไปสู่ความพิการถาวร ในรายที่รุนแรงอาจมีภาวะระบบทางเดินหายใจล้มเหลวและเสียชีวิตได้

ผู้ติดเชื้อบางคนอาจไม่มีอาการเลย ดังนั้นการดูอาการอย่างเดียวจึงบอกไม่ได้ว่าใครติดเชื้อหรือไม่ มติยังกำหนดว่าผู้ป่วยต้องมีผลตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการพบเชื้อไวรัสโปลิโอสายพันธุ์ก่อโรคตามธรรมชาติหรือสายพันธุ์วัคซีนกลายพันธุ์ การวินิจฉัยจึงเป็นหน้าที่ของแพทย์และห้องปฏิบัติการ ไม่ใช่การเดาจากอาการเอง

เช็กวัคซีนโปลิโอของลูก ทำอย่างไร / เปิดสมุดสุขภาพเด็ก / ถ่ายภาพหน้าบันทึกไว้ / สอบถามหน่วยบริการ / ถ้าสมุดสุขภาพหาย
เปิดสมุดสุขภาพเด็กดูบันทึกวัคซีน แล้วถามหน่วยบริการที่ลูกเคยรับวัคซีน

ลูกฉีดวัคซีนโปลิโอครบหรือยัง เช็กอย่างไร

จำนวนเข็มและอายุที่ต้องฉีดวัคซีนโปลิโอให้ยึดตารางวัคซีนล่าสุดของกรมควบคุมโรคหรือกระทรวงสาธารณสุข ไม่ควรนับเองจากความจำ วิธีเช็กที่ง่ายที่สุดคือดูบันทึกในสมุดสุขภาพเด็ก แล้วสอบถามหน่วยบริการสาธารณสุขที่ลูกรับวัคซีนอยู่

  • เปิดสมุดสุขภาพเด็ก ดูหน้าบันทึกการได้รับวัคซีน
  • ถ่ายภาพหน้าบันทึกไว้ เผื่อสมุดหายหรือต้องใช้ตอนไปสถานพยาบาลอื่น
  • สอบถามศูนย์บริการสาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หรือโรงพยาบาลที่ลูกเคยรับวัคซีน
  • ถ้าสมุดสุขภาพหาย ให้ถามหน่วยบริการว่าเรียกดูประวัติได้หรือไม่

ถ้าพลาดนัดหรือไม่แน่ใจว่าลูกได้วัคซีนครบหรือไม่ ให้พาลูกไปหน่วยบริการและบอกแพทย์หรือพยาบาลตามตรง เจ้าหน้าที่จะบอกได้ว่าต้องฉีดเข็มไหนต่อ และควรฉีดเมื่อไร ผู้ปกครองไม่ต้องตัดสินใจเรื่องนี้เอง

ครอบครัวที่เดินทางข้ามชายแดนบ่อย หรือแรงงานข้ามชาติที่มีลูกเล็ก ควรสอบถามหน่วยบริการในพื้นที่ด้วยว่าลูกมีประวัติวัคซีนอยู่ในระบบหรือยัง เพราะประเทศเพื่อนบ้านที่กระทรวงสาธารณสุขระบุถึง คือลาวและเมียนมา เป็นต้นทางของความเสี่ยงเรื่องเชื้อสายพันธุ์วัคซีนกลายพันธุ์

พิษสุนัขบ้า 13 ราย กับงานของหน่วยงานรัฐ

กระทรวงสาธารณสุขรายงานว่า ปี 2569 มีผู้เสียชีวิตด้วยโรคพิษสุนัขบ้า 13 ราย ที่ประชุมพบปัญหาว่าผู้เสียชีวิตถูกสัตว์กัดหรือข่วน และไม่ได้รับวัคซีนหลังสัมผัสโรค สัตว์ที่เป็นต้นเหตุส่วนใหญ่เป็นลูกสุนัขหรือสุนัขจรจัดที่ไม่มีเจ้าของและไม่มีประวัติฉีดวัคซีน

ที่ประชุมมอบหมายงานตามหน่วยงาน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและโรงพยาบาลต้องจัดช่องทางให้ผู้สัมผัสสัตว์เสี่ยงได้รับการวินิจฉัย การรักษา และวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเข็มแรกอย่างรวดเร็ว กรมปศุสัตว์เพิ่มการเฝ้าระวังโรคในสัตว์ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นสำรวจประชากรสัตว์ ฉีดวัคซีนให้สัตว์ และจัดการปัญหาสัตว์จร

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เฝ้าระวังโรคในรอยต่อระหว่างป่ากับชุมชน ส่วนกรมประชาสัมพันธ์สื่อสารความเสี่ยงให้ประชาชนรู้

สำหรับผู้อ่านทั่วไป การถูกสัตว์กัดหรือข่วนไม่ควรมองเป็นเรื่องเล็ก แม้แผลจะดูไม่ใหญ่ ควรไปโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและพิจารณาวัคซีนหลังสัมผัสโรคโดยเร็ว เพราะปัญหาที่ที่ประชุมพบคือผู้เสียชีวิตไม่ได้รับวัคซีนหลังสัมผัสโรค การรักษาและการฉีดวัคซีนเป็นเรื่องที่แพทย์ต้องประเมินเป็นรายบุคคล ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษาทุกครั้ง

ที่มา: กระทรวงสาธารณสุข และกรมควบคุมโรค เรื่องมติคณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2569

บทความที่เกี่ยวข้อง