ยาความดันตัวใหม่ baxdrostat ชื่อการค้า Baxfendy ได้รับคำแนะนำให้ออกทะเบียนในสหภาพยุโรปแล้ว คณะกรรมการยาสำหรับมนุษย์ (Committee for Medicinal Products for Human Use หรือ CHMP) ของสำนักงานยาแห่งยุโรป (European Medicines Agency หรือ EMA) แนะนำยานี้ในการประชุมวันที่ 9-12 พ.ย. 2569 สำหรับความดันโลหิตสูงที่คุมได้ไม่เพียงพอ แต่นี่ยังไม่ใช่การอนุมัติ
ผู้ป่วยความดันสูงที่ใช้ยาอยู่ จึงไม่ต้องเปลี่ยนวิธีรักษาเพราะข่าวนี้ และไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยาเดิมเอง
คำแนะนำของ CHMP ยังไม่ใช่การอนุมัติ
ประกาศของ EMA ที่เผยแพร่เมื่อ 13 พ.ย. 2569 ระบุว่า CHMP แนะนำยาใหม่ 7 รายการในการประชุมเดือนพฤศจิกายน และ Baxfendy เป็นหนึ่งในนั้น CHMP เป็นคณะกรรมการที่ให้คำแนะนำ ส่วนการตัดสินสุดท้ายเป็นของคณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ดังนั้นจนกว่าคณะกรรมาธิการยุโรปจะตัดสิน จึงยังเรียกไม่ได้ว่ายุโรปอนุมัติยานี้แล้ว
ยาอีก 6 รายการที่ได้รับคำแนะนำในรอบเดียวกันมีทั้งยามะเร็งปอด 2 รายการ คือ Aumseqa (aumolertinib) และ Zybrivo (sintilimab) อินซูลินแอสพาร์ตชนิดชีววัตถุคล้ายคลึง 2 รายการ คือ Garzulys และ Donrafylix สำหรับโรคเบาหวาน และยาสามัญ 2 รายการ คือ Fondaparinux sodium Evumed และ Ruxolitinib Krka ยาทุกรายการในรอบนี้อยู่ในขั้นเดียวกัน คือได้รับความเห็นเชิงบวกจาก CHMP แล้ว
ฝั่งสหรัฐฯ ไปไกลกว่านั้น ตามรายงานข่าว องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (Food and Drug Administration หรือ FDA) อนุมัติ baxdrostat ของบริษัท AstraZeneca เมื่อ 18 พ.ค. 2569 ในฐานะยากลุ่มยับยั้งอัลโดสเตอโรนซินเทสตัวแรกสำหรับความดันสูงในผู้ใหญ่ ใช้ร่วมกับยาลดความดันอื่น ข้อมูลส่วนนี้อ้างจากรายงานข่าว ไม่ใช่หน้าประกาศของ FDA

ยาความดันตัวใหม่ต่างจากยาเดิมอย่างไร
อัลโดสเตอโรนเป็นฮอร์โมนที่ต่อมหมวกไตสร้างขึ้น ฮอร์โมนนี้ทำให้ร่างกายเก็บโซเดียมและน้ำไว้ และดันให้ความดันสูงขึ้น ตามรายงานข่าว ยารักษาแบบเดิมมักเน้นขวางที่ตัวรับของฮอร์โมน ส่วน baxdrostat ไปยับยั้งเอนไซม์อัลโดสเตอโรนซินเทส (aldosterone synthase) ที่ใช้สร้างฮอร์โมนนี้ จึงเป็นการลดที่ต้นทางการผลิต
รายงานข่าวระบุว่าในการทดลองทางคลินิก ยาลดระดับอัลโดสเตอโรนได้ชัดเจนโดยไม่กระทบระดับคอร์ติซอล และมองว่านี่แสดงถึงความจำเพาะของตัวยา
ยานี้ไม่ใช่ยาตัวแรกที่ผู้ป่วยความดันสูงจะได้รับ ใช้ร่วมกับยาลดความดันตัวอื่น สำหรับผู้ที่ความดันยังคุมไม่ได้ (uncontrolled and resistant hypertension) ผู้พัฒนายายังศึกษาการใช้ในภาวะ primary aldosteronism และกลุ่มที่เสี่ยงโรคหัวใจและไต เช่น โรคไตเรื้อรัง แต่เรื่องเหล่านี้ยังอยู่ในขั้นศึกษา
ผลทดลอง BaxHTN ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง
ผลทดลองที่รายงานมาจากการทดลองระยะที่ 3 ชื่อ BaxHTN เป็นการทดลองแบบสุ่ม ปกปิดสองฝ่าย ทำหลายสถาบัน มีผู้เข้าร่วม 796 คน เป็นผู้ที่ความดันยังคุมไม่ได้ (uncontrolled and resistant hypertension)
ที่ 12 สัปดาห์ ผู้ที่ได้ยาขนาด 2 มก. มีความดันตัวบนลดลง 15.7 mmHg ส่วนผู้ที่ได้ขนาด 1 มก. ลดลง 14.5 mmHg ตัวเลขที่ควรใช้เทียบคือตัวเลขหลังหักยาหลอก ซึ่งอยู่ที่ 9.8 mmHg สำหรับขนาด 2 มก. และ 8.7 mmHg สำหรับขนาด 1 มก. คำว่าหลังหักยาหลอก หมายถึงนำผลที่ลดได้มาลบด้วยการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มที่ได้ยาหลอก จึงใกล้เคียงผลของตัวยาเองมากกว่า
ตัวเลขเหล่านี้ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง 3 จุด จุดแรก เป็นค่าเฉลี่ยของกลุ่ม ไม่ได้บอกว่าผู้ป่วยแต่ละคนจะลดลงเท่านี้ จุดที่สอง ติดตามผลเพียง 12 สัปดาห์ ยังไม่ใช่ผลระยะยาวต่อการเกิดโรคหัวใจหรือโรคหลอดเลือดสมอง จุดที่สาม ตัวเลขมาจากรายงานข่าวเรื่องผลทดลอง ประกาศของ EMA ไม่ได้ลงรายละเอียดผลทดลอง
ด้านผลข้างเคียง รายงานข่าวระบุว่าส่วนใหญ่ไม่รุนแรง แต่ต้องเฝ้าระวังระดับโพแทสเซียมในเลือดสูง โซเดียมต่ำ และความดันต่ำ ส่วนรายละเอียดความปลอดภัยอื่นต้องรอเอกสารประเมินอย่างเป็นทางการ จึงยังสรุปเกินกว่านี้ไม่ได้
ความคืบหน้าของยาในไทยและสิ่งที่ต้องติดตาม
ยังไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้ว่าสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ขึ้นทะเบียน baxdrostat แล้ว และยังไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้เรื่องสิทธิการรักษาหรือกำหนดเวลาที่ยานี้จะมาถึงไทย ผู้ป่วยจึงยังไม่มีช่องทางที่ยืนยันได้ว่าขอยานี้ได้ในไทย
เส้นทางของยาใหม่จากต่างประเทศเริ่มจากการอนุมัติหรือแนะนำในต่างประเทศ ตามด้วยการขึ้นทะเบียนกับ อย. และการพิจารณาสิทธิการรักษา ยานี้อยู่ในขั้นที่ CHMP แนะนำแล้วในยุโรป และตามรายงานข่าวได้รับอนุมัติในสหรัฐฯ
ผู้ป่วยความดันสูงที่ยังคุมไม่ได้ควรทำสิ่งเดียวกับที่ทำอยู่ คือกินยาตามที่แพทย์สั่ง วัดความดันตามคำแนะนำ และบอกแพทย์ถ้าความดันยังสูงต่อเนื่อง ข่าวนี้ไม่ใช่เหตุให้หยุด เปลี่ยน หรือปรับขนาดยาเอง
สิ่งที่ต้องติดตามต่อมี 2 เรื่อง คือการตัดสินของคณะกรรมาธิการยุโรปต่อ Baxfendy และประกาศของหน่วยงานไทยเรื่องการขึ้นทะเบียน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษาความดันโลหิตสูงทุกครั้ง
ที่มา: ประกาศสรุปการประชุม CHMP 9-12 พ.ย. 2569 ของสำนักงานยาแห่งยุโรป (EMA) เผยแพร่ 13 พ.ย. 2569 และรายงานข่าวเรื่องการอนุมัติของ FDA กับผลทดลอง BaxHTN







