AI เปลี่ยนงานด้วยการเข้ามารับงานย่อยบางส่วนในอาชีพเดิม ไม่ได้ทำแทนทั้งอาชีพในทันที องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (International Labour Organization หรือ ILO) ประเมินว่าแรงงาน 1 ใน 4 คนทั่วโลกทำงานในอาชีพที่มีโอกาสได้รับผลจาก AI เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) อย่างน้อยบางส่วน ILO ระบุว่าผลที่เป็นไปได้มากที่สุดคือการเปลี่ยนรูปของงาน
ตัวเลขนี้มาจากดัชนีฉบับปรับปรุงที่ ILO เผยแพร่เมื่อวันที่ 20 พ.ค. 2568 ในเอกสารชื่อ Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure (ILO Working Paper 140) ดัชนีนี้วัดว่าแต่ละอาชีพมีงานย่อยที่ AI เชิงสร้างสรรค์ทำได้มากน้อยเพียงใด ILO ย้ำว่าเป็นการวัดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่การพยากรณ์จำนวนคนตกงาน
AI เปลี่ยนงานแบบไหนมากที่สุด
ตามเอกสารของ ILO งานกลุ่มธุรการ (clerical) มีระดับการได้รับผลจาก AI สูงที่สุด และ ILO ระบุว่างานธุรการยังคงอยู่ในระดับสูงสุดต่อเนื่องมาจากการประเมินครั้งก่อน นอกจากนี้ ILO พบว่าอาชีพวิชาชีพและเทคนิคบางกลุ่มที่ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมากมีระดับสูงขึ้นด้วย เพราะ AI เชิงสร้างสรรค์ทำงานเฉพาะทางได้ดีขึ้นเรื่อยๆ
คำว่าได้รับผลจาก AI ไม่เท่ากับถูกแทนที่ ILO อธิบายว่างานส่วนใหญ่ประกอบด้วยงานย่อยที่ยังต้องใช้คนทำ การเปลี่ยนรูปของงานจึงเป็นผลที่เป็นไปได้มากที่สุด หมายความว่าอาชีพเดิมอาจยังอยู่ แต่สัดส่วนงานที่คนทำเองกับงานที่ AI ช่วยทำจะเปลี่ยนไป
ดัชนีของ ILO แบ่งการได้รับผลเป็น 4 ระดับที่เพิ่มขึ้นตามลำดับ (ILO เรียกว่า gradient) ระดับที่ 4 คือระดับสูงสุด และเป็นระดับเดียวที่หน้าสรุปของ ILO ให้สัดส่วนไว้ คือ 3.3% ของการจ้างงานทั่วโลก ส่วนสัดส่วนและคำจำกัดความของระดับที่ 1 ถึง 3 หน้าสรุปไม่ได้ระบุ ผู้อ่านจึงควรเข้าใจว่าตัวเลข 1 ใน 4 รวมแรงงานหลายระดับเข้าด้วยกัน คนที่อยู่ในระดับสูงสุดมีเพียงส่วนเล็กของทั้งหมด
เมื่อแยกตามเพศ ผู้หญิง 4.7% ของการจ้างงานหญิงอยู่ในระดับสูงสุด เทียบกับผู้ชาย 2.4% ของการจ้างงานชาย

ประเทศรายได้สูงได้รับผลมากกว่า
ILO พบว่ายิ่งประเทศมีรายได้สูง สัดส่วนงานที่ได้รับผลจาก AI ก็ยิ่งมาก ในประเทศรายได้ต่ำ งานที่ได้รับผลคิดเป็น 11% ของการจ้างงานรวม ส่วนในประเทศรายได้สูงอยู่ที่ 34%
ช่องว่างระหว่างหญิงกับชายกว้างขึ้นในประเทศรายได้สูง ผู้หญิง 9.6% ของการจ้างงานหญิงอยู่ในระดับสูงสุด ขณะที่ผู้ชายอยู่ที่ 3.5% ของการจ้างงานชาย
ILO เผยแพร่ตัวเลขเป็นภาพรวมทั่วโลกและแยกตามระดับรายได้ของประเทศ ไม่ได้แยกรายประเทศ ไทยจึงยังไม่มีตัวเลขเฉพาะในเอกสารฉบับนี้ ILO ระบุว่าถ้านำดัชนีไปเชื่อมกับข้อมูลรายละเอียดระดับประเทศ (national micro data) จะคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงของงานได้แม่นยำขึ้น
ILO มองว่าดัชนีนี้เป็นรากฐานให้เกิดการหารือทางสังคม (social dialogue) ระหว่างภาครัฐ นายจ้าง และแรงงาน รวมถึงการวางมาตรการนโยบายที่ตรงจุด เพื่อบริหารช่วงเปลี่ยนผ่านของโลกการทำงาน
ตัวเลขชุดนี้มาจากไหนและอ่านอย่างไร
ดัชนีฉบับนี้ปรับปรุงจากดัชนีทั่วโลกฉบับปี 2566 ของ ILO เอง โดยนำพัฒนาการล่าสุดของเทคโนโลยี และความคุ้นเคยของผู้ใช้ที่เพิ่มขึ้นกับเครื่องมือ AI เชิงสร้างสรรค์ เข้ามาประกอบการประเมิน ILO ยังเสนอประมาณการสัดส่วนการจ้างงานระดับโลกชุดใหม่ไว้ในเอกสารเดียวกัน
ILO สร้างดัชนีจากข้อมูลหลายชั้น ได้แก่ ข้อมูลระดับงานย่อยซึ่งใช้ฐานข้อมูล 29,753 รายการจากระบบจัดประเภทอาชีพของโปแลนด์ แบบสำรวจความเห็นแรงงาน การหารือกับผู้เชี่ยวชาญนานาชาติ และผู้ช่วย AI ที่ทำนายคะแนนของงานย่อยตามเอกสารระบบจัดประเภทอาชีพ ISCO-08 ทีมวิจัยรวบรวมข้อมูลความเห็นเรื่องโอกาสที่งานจะถูกทำแบบอัตโนมัติได้ 52,558 จุด ครอบคลุมงานย่อย 2,861 รายการ
เพราะเป็นการประเมินโอกาสที่งานย่อยจะถูก AI ช่วยทำ ตัวเลข 1 ใน 4 จึงไม่ได้บอกว่าแรงงานจำนวนนี้จะตกงาน ควรอ่านเป็นภาพทิศทางว่างานกลุ่มไหนมีโอกาสเปลี่ยนมากกว่ากลุ่มอื่น โดยเฉพาะงานธุรการที่ ILO จัดว่าอยู่ในระดับสูงสุด
สำหรับคนทำงานที่อยากรู้ว่าตัวเองอยู่ตรงไหน วิธีเริ่มต้นที่เข้ากับข้อสรุปของ ILO คือแยกงานในมือเป็นงานย่อยให้ชัด ว่าส่วนไหนเป็นงานทำซ้ำตามขั้นตอน และส่วนไหนต้องมีคนตัดสินใจ เพราะ ILO ระบุว่างานส่วนใหญ่ยังมีหน้าที่ที่ต้องใช้คน การรู้สัดส่วนนี้ช่วยให้วางแผนฝึกทักษะได้ตรงกับงานของตัวเอง
ที่มา: องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) เอกสาร Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure (ILO Working Paper 140, เผยแพร่ 20 พ.ค. 2568) และหน้าสรุปผลบนเว็บไซต์ ILO







