ปวดหลังส่วนล่างเป็นปัญหาที่คนทำงานจำนวนมากเจอ องค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) รายงานว่าในปี 2020 ทั่วโลกมีผู้ปวดหลังส่วนล่างทุกชนิดรวม 619 ล้านคน ทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง และประเมินว่าจะเพิ่มเป็น 843 ล้านคนในปี 2050 สำหรับคนที่นั่งทำงานนานหรือต้องออกแรงหนักในงาน พฤติกรรมประจำวันหลายอย่างที่ปรับได้มีผลต่อความเสี่ยงของอาการนี้
ตัวเลขปวดหลังทั่วโลกบอกอะไร
ตัวเลขที่เพิ่มขึ้นถึง 843 ล้านคนในปี 2050 มาจากจำนวนประชากรที่มากขึ้นและสังคมที่สูงวัยขึ้นเป็นหลัก ไม่ได้มาจากคนทำงานรุ่นใหม่เพียงกลุ่มเดียว จำนวนผู้ป่วยสูงสุดอยู่ที่ช่วงอายุ 50-55 ปี อัตราการปวดเพิ่มขึ้นตามอายุจนถึงราว 80 ปี และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย
ตัวเลขชุดนี้เป็นภาพรวมทั่วโลก ไม่ได้แยกเฉพาะวัยทำงาน และตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลจากหน่วยงานไทยที่ระบุว่าวัยทำงานไทยปวดหลังเรื้อรังเพิ่มขึ้นเท่าใด หรือเริ่มปวดตั้งแต่อายุเท่าไร สิ่งที่ยืนยันได้คือ ปวดหลังเป็นปัญหาระดับโลกที่เกี่ยวพันกับทั้งอายุและวิถีชีวิต

ปวดหลังเรื้อรังวัยทำงาน ปัจจัยเสี่ยงที่ปรับได้
อาการปวดหลังส่วนล่างราว 90% เป็นชนิดที่ไม่ได้มีสาเหตุเฉพาะเจาะจง ปัจจัยเสี่ยงของกลุ่มนี้คือ การออกกำลังกายหรือขยับร่างกายน้อย การสูบบุหรี่ ภาวะอ้วน และความเครียดทางกายสูงจากการทำงาน ปัจจัยเหล่านี้ตรงกับชีวิตคนทำงานหลายคน เช่น นั่งเกือบทั้งวันโดยแทบไม่ได้ออกกำลังกาย หรือทำงานที่ต้องยก แบก ก้มซ้ำๆ
ในด้านการดูแลตัวเอง WHO แนะนำให้ขยับร่างกายอย่างสม่ำเสมอ ดูแลสุขภาพใจ รักษาน้ำหนักให้เหมาะสม เลิกสูบบุหรี่ นอนหลับให้พอ ยังคงทำงานและทำกิจกรรมทางสังคมต่อไป และปรับสภาพการทำงานให้เหมาะกับร่างกาย (ergonomic adjustments) ในงานที่ต้องออกแรง การลดแรงกดหรือแรงเครียดที่ร่างกายต้องรับขณะทำงานก็เป็นแนวทางหนึ่งของการรักษา
ส่วนยาแก้ปวด WHO เห็นว่าไม่ควรเป็นการรักษาอันดับแรก และควรใช้ร่วมกับวิธีอื่น เช่น กายภาพบำบัดและการปรับพฤติกรรม ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้ยา
ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเริ่มปวดหลัง
บริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษ (National Health Service: NHS) แนะนำให้ขยับตัวและทำกิจวัตรประจำวันต่อไปเท่าที่ทำได้ การเดิน ว่ายน้ำ โยคะ และพิลาทีส อาจช่วยได้ ส่วนการนอนพักบนเตียงนานๆ ไม่แนะนำ ถ้าปวดมาก ให้ใช้ถุงเย็นห่อผ้าประคบเพื่อลดปวดและบวม หรือใช้ถุงร้อนห่อผ้าประคบเมื่อกล้ามเนื้อตึงหรือเกร็ง
การยืดกล้ามเนื้อหลังและออกกำลังกายเบาๆ ทำได้ แต่ถ้าทำแล้วปวดมากขึ้นให้หยุดและไปพบแพทย์ สำหรับอาการปวดเฉียบพลันที่เป็นไม่ถึง 6 สัปดาห์ WHO ระบุว่าส่วนใหญ่หายได้เอง ส่วนยากลุ่มต้านการอักเสบไม่เหมาะกับทุกคน ควรถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนซื้อยามาใช้เอง
ควรไปพบแพทย์ถ้าปวดหลังไม่ดีขึ้นหลังดูแลเองที่บ้านเป็นเวลาหลายสัปดาห์ หรือมีอาการต่อไปนี้
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
- มีก้อนหรืออาการบวมที่หลัง
- ปวดตอนกลางคืนหรือตอนพัก
- ปวดบริเวณระหว่างหัวไหล่
- ปวดรุนแรงเฉียบพลัน หรือปวดแย่ลงเร็ว
NHS แยกอาการที่ต้องรีบไปห้องฉุกเฉินทันทีไว้ต่างหาก ได้แก่ ปวด ชา อ่อนแรง หรือเสียวซ่าที่ขาทั้งสองข้าง ชาบริเวณอวัยวะเพศหรือทวารหนัก ควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ เจ็บหน้าอก หรือปวดหลังหลังประสบอุบัติเหตุรุนแรง รายการนี้มาจากระบบสาธารณสุขของอังกฤษ ถ้าเจออาการเหล่านี้ในไทย ให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด
แนวทางใหม่ของ WHO ที่ต้องรอ
WHO กำลังจัดทำแนวทางการดูแลอาการปวดหลังเรื้อรังชนิดปฐมภูมิในผู้ใหญ่ โดยจะให้คำแนะนำที่อิงหลักฐานเกี่ยวกับการดูแลแบบไม่ผ่าตัดในระบบบริการระดับปฐมภูมิและชุมชน ขณะนี้แนวทางดังกล่าวยังอยู่ระหว่างจัดทำและยังไม่ระบุกำหนดเผยแพร่
ระหว่างรอ หลักการที่ทั้งสององค์กรเน้นตรงกันคือ ขยับร่างกายอย่าให้อยู่นิ่งนานเกินไป ปรับสภาพการทำงานให้เหมาะกับร่างกาย และดูแลสุขภาพโดยรวม การเปลี่ยนเก้าอี้ ลุกยืดเส้นวันละหลายครั้ง และหาเวลาออกกำลังกาย เป็นการลงมือที่ตรงกับปัจจัยเสี่ยงที่ WHO ระบุไว้
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา โดยเฉพาะหากปวดนานหรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย
ที่มา: องค์การอนามัยโลก (WHO) เอกสารข้อมูลเรื่อง Low back pain และบริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษ (NHS) หน้าข้อมูลเรื่อง Back pain







