พ่อแม่สแกน QR Code บน iPhone ได้ด้วยการเปิดแอปกล้อง ถือเครื่องให้ QR Code อยู่ในภาพ แล้วแตะลิงก์ที่ขึ้นมาบนหน้าจอ ไม่ต้องติดตั้งแอปเพิ่ม วิธีนี้ใช้ได้ทั้งกับเมนูร้านอาหาร การเข้ากลุ่มไลน์ และการจ่ายเงิน แต่ก่อนแตะทุกครั้งต้องรู้ว่า QR Code นั้นมาจากใคร เพราะมิจฉาชีพก็ใช้ QR Code หลอกเหยื่อเช่นกัน
ทุกวันนี้ QR Code อยู่รอบตัว ตั้งแต่ร้านอาหารไปจนถึงตั๋วและแอปต่างๆ ผู้สูงอายุหลายคนยังไม่คล่อง เพราะไม่มีใครย้ำลำดับขั้นตอนให้ชัดและให้ลองทำซ้ำ คู่มือนี้เล่าขั้นตอนตามคู่มือของแอปเปิล (Apple) แล้วต่อด้วยวิธีสังเกต QR Code ที่ไม่น่าไว้ใจ และวิธีช่วยให้พ่อแม่จำได้
เปิดกล้อง iPhone สแกน QR Code สามขั้น
แอปเปิลระบุในหน้าช่วยเหลือเรื่องการสแกน QR Code ว่าแอปกล้องอ่าน QR Code ได้ในตัว ใช้เปิดเว็บไซต์ แอป ตั๋ว และเนื้อหาอื่นๆ ได้เลย พ่อแม่เปิดกล้องได้จากหน้าจอหลัก หน้าจอล็อก หรือศูนย์ควบคุม (Control Centre) และในเครื่องรุ่นที่รองรับก็ใช้ปุ่มกล้อง (Camera Control) ได้ด้วย
- เปิดแอปกล้อง
- ถือเครื่องให้ QR Code ปรากฏในช่องมองภาพ
- แตะลิงก์ที่ขึ้นมาเพื่อเปิดเนื้อหา
จำง่ายๆ ได้ว่า เปิดกล้อง หันไปที่ QR Code แล้วแตะลิงก์ ทั้งสามขั้นนี้ไม่ต้องตั้งค่าอะไรเพิ่ม ถ้าลิงก์ขึ้นแล้ว แต่ไม่แน่ใจว่าจะเปิดดีไหม ให้หยุดก่อนและอ่านหัวข้อสังเกตความปลอดภัยด้านล่าง
สแกนจากศูนย์ควบคุมด้วยปุ่ม Scan Code
นอกจากแอปกล้อง iPhone มีเครื่องมือสแกนโค้ด (Code Scanner) ในศูนย์ควบคุม วิธีใช้คือเปิดศูนย์ควบคุม แตะปุ่ม Scan Code ถือเครื่องให้ QR Code ปรากฏ แล้วแตะลิงก์เหมือนเดิม
ถ้าในศูนย์ควบคุมยังไม่มีปุ่มนี้ ให้เพิ่มเอง โดยเปิดศูนย์ควบคุม แตะค้างที่พื้นหลัง แตะ Add a Control เลือก Scan Code ในคลังปุ่ม แล้วแตะที่ใดก็ได้บนหน้าจอเพื่อกลับไปศูนย์ควบคุม ลูกหลานควรนั่งทำพร้อมกันครั้งแรก เพราะพ่อแม่จะจำได้ดีกว่าการฟังคำอธิบายอย่างเดียว
สแกนไม่ติด ลองทำอย่างไร
ถ้าสแกนไม่ติด ให้เริ่มจากขยับระยะและมุมของเครื่อง ให้เห็น QR Code ครบทั้งอันในช่องมองภาพ ไม่ไกลหรือใกล้เกินไป แล้วดูว่า QR Code ไม่ขาดหรือเบลอ
ส่วนเครื่อง Android ขั้นตอนต่างกันไปตามผู้ผลิตและรุ่น ให้เปิดคู่มือของเครื่องรุ่นนั้นประกอบตอนสอน และสอนให้ครบทีละขั้นเหมือนกัน
ก่อนแตะลิงก์ ต้องรู้ว่า QR Code มาจากใคร
วันที่ 13 มี.ค. 2566 เดลินิวส์รายงานคำเตือนของศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ 1212 ETDA ของสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ. หรือ ETDA) ว่ามิจฉาชีพใช้ QR Code เป็นช่องทางหลอกลวง เช่น พาเข้าเว็บไซต์ปลอมให้กรอกข้อมูลบัญชีธนาคาร หรือให้โอนเงินเข้าบัญชีที่ไม่ใช่ของร้านค้า
ไทยพีบีเอสรายงานเมื่อวันที่ 18 มี.ค. 2566 ตามคำเตือนของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอีเอส) ถึงตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริง มิจฉาชีพติดต่อร้านอาหารทางไลน์ สั่งข้าวกล่องจำนวนมาก แล้วส่ง QR Code ให้ร้านสแกนเพื่อแอดเพื่อน หลังสแกนเครื่องของเจ้าของร้านมีหน้าจอคล้ายติดไวรัส เจ้าของร้านพยายามโอนเงินออกจากบัญชี แต่เครื่องค้างและดับไป
สิ่งที่คำเตือนทั้งสองฉบับชี้ให้ทำมีสองข้อ
- ตรวจแหล่งที่มาของ QR Code ก่อนสแกน (ตามไทยพีบีเอส)
- ยกเลิกทันทีถ้าสแกนแล้วถูกพาไปเว็บไซต์อื่น (ตามเดลินิวส์)
ถ้าสงสัยว่าถูกหลอกแล้ว แจ้งได้ที่สายด่วน 1212 ตลอด 24 ชั่วโมง ไทยพีบีเอสรายงานเพิ่มว่าผู้เสียหายควรโทรแจ้งธนาคารทันที และแจ้งความภายใน 72 ชั่วโมง ที่สถานีตำรวจทุกแห่ง
ช่วยพ่อแม่จำขั้นตอนให้ได้จริง
การสอนครั้งเดียวมักไม่พอ ให้เขียนขั้นตอนสามขั้นสั้นๆ ใส่กระดาษแผ่นเล็ก แปะไว้ใกล้โทรศัพท์ หรือวาดรูปไอคอนกล้องกำกับ จะช่วยให้นึกออกเวลาต้องใช้เองตอนไม่มีลูกหลานอยู่ข้างๆ
อีกวิธีที่ได้ผลคือให้พ่อแม่สอนกลับ ให้ท่านลองทำให้ลูกหลานดูทีละขั้น แล้วค่อยแก้เฉพาะจุดที่พลาด อย่าแย่งจับเครื่องมาทำให้ และอย่าเร่ง เพราะคนที่ไม่รีบจะกล้าถามและจำได้ดีกว่า พร้อมกันนี้ควรสอนกฎข้อเดียวที่สำคัญที่สุดไปด้วย คือสงสัยเมื่อไรให้หยุดและโทรถามลูกหลานก่อนแตะ
ที่มา: หน้าช่วยเหลือของแอปเปิลเรื่องการสแกน QR Code ด้วย iPhone หรือ iPad, รายงานของเดลินิวส์เรื่องคำเตือนของ 1212 ETDA (13 มี.ค. 2566) และรายงานของไทยพีบีเอสเรื่องคำเตือนของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (18 มี.ค. 2566)
