ร่างประกาศแพลตฟอร์มของ กขค. ให้ร้านค้าเลือกขนส่งเองได้ แต่ยังไม่คุมค่า GP

ร่างประกาศแพลตฟอร์มของ กขค. ยังอยู่ในขั้นรับฟังความเห็น

ชื่อเต็มของเอกสารคือร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง การกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าในระบบนิเวศแพลตฟอร์มหลายด้าน สำนักงาน กขค. เปิดรับฟังความเห็นตั้งแต่ 4 พ.ย. ถึง 3 ธ.ค. 2569 ผู้ขายและผู้ซื้อที่สนใจส่งความเห็นได้ผ่านช่องทางของสำนักงาน กขค.

ตอนนี้ร่างนี้ยังไม่ใช่ประกาศที่มีผลบังคับใช้ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีย้ำว่าไม่ได้แปลว่าแพลตฟอร์มทุกรายต้องปฏิบัติตามข้อเสนอในร่างทันที ข้อมูลที่แถลงยังไม่ระบุว่าแพลตฟอร์มรายใดอยู่ในข่ายของร่าง ผู้ขายจึงยังตอบไม่ได้ว่าร้านของตนบนแพลตฟอร์มไหนจะได้รับผลโดยตรง

ร้านค้าเลือกขนส่งเองได้ แต่ต้องผ่านมาตรฐานความปลอดภัย

ตามร่าง ร้านค้าใช้บริการขนส่งของตนเองหรือผู้ให้บริการภายนอกแพลตฟอร์มได้ ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยและการติดตามสถานะสินค้า เงื่อนไขข้อนี้ทำให้สิทธิเลือกขนส่งมีกรอบกำกับ ร้านที่อยากใช้ขนส่งนอกแพลตฟอร์มต้องดูว่าขนส่งรายนั้นผ่านมาตรฐานความปลอดภัย และติดตามสถานะสินค้าได้หรือไม่

อีกข้อที่ร้านค้าควรรู้คือ ร่างเสนอห้ามแพลตฟอร์มผูกการใช้ขนส่งของตนเอง บริษัทในเครือ หรือพันธมิตร เข้ากับการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์ ลองนึกภาพแพลตฟอร์มที่บอกร้านว่าถ้าอยากขายหรืออยากได้สิทธิประโยชน์ ต้องใช้ขนส่งในเครือเท่านั้น เงื่อนไขแบบนี้จะทำไม่ได้ ถ้าร่างผ่านตามที่เสนอ

ห้ามแพลตฟอร์มลงโทษร้านที่ใช้ขนส่งรายอื่น

ร่างเสนอห้ามแพลตฟอร์มทำห้าอย่างกับร้านที่เลือกใช้ขนส่งรายอื่น ได้แก่ ลดอันดับการแสดงผลสินค้า เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิเข้าร่วมโปรโมชัน และชะลอการจ่ายเงินให้ร้านค้า รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเป็นผู้แถลงรายละเอียดเหล่านี้

ถ้าร่างผ่านตามที่เสนอ ร้านที่ไปใช้ขนส่งอื่นจะไม่ต้องกังวลว่าสินค้าจะถูกลดอันดับ หรือถูกตัดสิทธิร่วมโปรโมชัน หรือเงินค่าสินค้าจะเข้าบัญชีช้ากว่าร้านอื่น เพียงเพราะไม่ได้ใช้ขนส่งของแพลตฟอร์ม

ฝั่งผู้ซื้อ ร่างเสนอให้แพลตฟอร์มแสดงตัวเลือกขนส่งพร้อมค่าบริการ ระยะเวลาจัดส่ง และเงื่อนไขสำคัญ ไม่ซ่อนตัวเลือก และไม่ตั้งค่าเริ่มต้นเพื่อเอื้อขนส่งของตนเอง ถ้าจำเป็นต้องมีค่าเริ่มต้น ต้องมีหลักเกณฑ์ที่เปิดเผย และผู้ซื้อต้องเปลี่ยนได้สะดวก ผู้ซื้อจึงน่าจะเห็นค่าส่งและเวลาส่งของแต่ละเจ้าเทียบกันได้ก่อนกดสั่งซื้อ

ค่า GP ยังไม่มีเพดาน และส่งความเห็นได้ถึง 3 ธ.ค.

เรื่องค่าบริการ ร่างเสนอให้แพลตฟอร์มเปิดเผยค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าบริการจัดส่งหรือคลังสินค้า การเรียกเก็บแต่ละอย่างต้องมีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ร้านค้าได้รับ

จุดที่ผู้ขายต้องระวังคือ ร่างไม่ได้กำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือค่า GP อัตราเดียวกันทุกแพลตฟอร์ม และไม่ได้หมายความว่าค่าธรรมเนียมจะลดลงทันที สิ่งที่ร่างเสนอคือให้เปิดเผยและเรียกเก็บอย่างมีเหตุผล ไม่ใช่การคุมอัตรา ใครที่อ่านพาดหัวแล้วเข้าใจว่ารัฐคุมค่าธรรมเนียมแล้ว ควรแก้ความเข้าใจใหม่

ผู้ขายที่อยากให้ร่างตอบโจทย์ต้นทุนของตัวเองมากขึ้น อาจรวบรวมประสบการณ์เรื่องการเลือกขนส่ง ค่าธรรมเนียมที่ถูกเรียกเก็บ และระยะเวลาโอนเงิน ไว้ส่งก่อนปิดรับความเห็นวันที่ 3 ธ.ค. ส่วนผู้ซื้อที่สนใจเรื่องตัวเลือกขนส่งและความโปร่งใสของค่าส่ง ก็ส่งความเห็นได้ผ่านช่องทางเดียวกันของสำนักงาน กขค.

ที่มา: ข้อมูลจากรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.)