Advertisement
สังคม

ข้อมูลส่วนบุคคลบนโซเชียลมีเดียไม่ได้ฟรี GDPR ให้สิทธิอะไรผู้ใช้บ้าง

ปรับปรุงล่าสุด:

ข้อมูลส่วนบุคคลที่แลกกับบริการฟรี ถูกคุมด้วย GDPR ปรับได้สูงสุด 20 ล้านยูโร ดูสิทธิของผู้ใช้และบทเรียนจากค่าปรับจริง

ข้อมูลส่วนบุคคลบนโซเชียลมีเดียไม่ได้ฟรี GDPR ให้สิทธิอะไรผู้ใช้บ้าง

แอปโซเชียลมีเดียและแอปฟรีที่เราเปิดใช้ทุกวันไม่เก็บเงินสักบาท แต่ GDPR.eu อธิบายว่า cookies เป็นเครื่องมือที่ให้ข้อมูลเชิงลึกแก่ธุรกิจเกี่ยวกับกิจกรรมออนไลน์ของผู้ใช้ ในยุโรป กฎหมาย GDPR (General Data Protection Regulation) จึงกำหนดให้ธุรกิจต้องขอความยินยอมอย่างชัดเจน และถ้าทำผิด ปรับได้สูงสุด 20 ล้านยูโร หรือ 4% ของรายได้ทั่วโลกต่อปี แล้วแต่ว่าอย่างใดสูงกว่า

ข้อมูลส่วนบุคคลกับ cookies บนแอปฟรี

ปุ่ม "ยอมรับ cookies" ที่เราคลิกผ่านๆ ตอนเข้าเว็บไซต์ จึงไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะ cookies คือเครื่องมือที่ทำให้ธุรกิจเห็นกิจกรรมออนไลน์ของผู้ใช้ตามที่ GDPR.eu อธิบาย การกดยอมรับจึงเป็นจุดที่เราตัดสินใจว่าจะให้ใครเก็บอะไรเกี่ยวกับเราได้บ้าง

ในยุโรป กฎเรื่อง cookies ไม่ได้อยู่ใน GDPR ฉบับเดียว แต่แยกอยู่ระหว่าง GDPR กับ ePrivacy Directive ตามที่ GDPR.eu อธิบาย ธุรกิจที่ใช้ cookies กับผู้ใช้ในยุโรปจึงต้องดูกฎทั้งสองชุด

เรื่องนี้ไม่ได้จำกัดอยู่ที่แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย กฎหมายครอบคลุมองค์กรทุกแห่งที่ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ทั้งแอปแผนที่ เกม และบริการแต่งรูป ถ้าแอปเหล่านี้ให้บริการกับผู้คนในสหภาพยุโรป GDPR.eu ระบุว่ากฎหมายใช้กับองค์กรนอกสหภาพยุโรปด้วย หากองค์กรนั้นประมวลผลข้อมูลของคนในสหภาพยุโรป หรือเสนอสินค้าและบริการให้คนกลุ่มนี้ แปลว่าบริษัทที่ตั้งอยู่นอกยุโรปก็หนีกฎชุดนี้ไม่พ้น ถ้าลูกค้าของตนอยู่ในยุโรป

สิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลและกติกาการขอความยินยอม

GDPR มีเงื่อนไขการขอความยินยอมที่ชัดเจน ความยินยอมต้องเป็นไปโดยสมัครใจ เฉพาะเจาะจง ได้รับข้อมูลครบ และไม่คลุมเครือ การขอความยินยอมต้องแยกออกจากเรื่องอื่นและเขียนด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย ผู้ใช้ถอนความยินยอมได้ทุกเมื่อ และองค์กรต้องทำตาม นอกจากนี้ องค์กรต้องเก็บหลักฐานว่าได้รับความยินยอมจริง

เรื่องเด็ก GDPR.eu ระบุว่าเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปีต้องได้รับอนุญาตจากผู้ปกครองก่อน แต่ข้อกำหนดจริงของแต่ละประเทศสมาชิกอาจต่างกันได้ ผู้ปกครองที่ให้ลูกใช้แอปจึงควรตรวจเงื่อนไขของบริการนั้นๆ อีกชั้น

นอกจากเรื่องความยินยอม กฎหมายยังให้สิทธิแก่เจ้าของข้อมูลอีกหลายอย่าง ได้แก่ สิทธิที่จะได้รับแจ้ง สิทธิเข้าถึงข้อมูล สิทธิแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง สิทธิขอลบข้อมูล สิทธิขอจำกัดการประมวลผล สิทธิขอรับข้อมูลไปใช้ต่อ สิทธิคัดค้าน และสิทธิที่เกี่ยวกับการตัดสินใจอัตโนมัติและการทำโปรไฟล์

สิทธิขอลบข้อมูล หรือที่เรียกว่า right to be forgotten หรือ right to erasure ให้เราขอให้องค์กรลบข้อมูลส่วนบุคคลได้ แต่ GDPR.eu ชี้ว่าองค์กรไม่ได้ต้องลบให้ทุกกรณี จึงไม่ใช่ปุ่มลบที่ใช้ได้เสมอไป

GDPR ปรับจริงแค่ไหน และสิทธิเด็ก / 20 ล้านยูโร ค่าปรับสูงสุด / 114 ล้านยูโร ค่าปรับที่ออกแล้ว / 11.5 ล้านยูโร โทษปรับที่อิตาลี / 13 ปี เกณฑ์ผู้ปกครองอนุญาต
GDPR ปรับได้สูงสุด 20 ล้านยูโร และหน่วยงานกำกับดูแลใช้ค่าปรับจริงแล้ว

บทลงโทษและค่าปรับที่เกิดขึ้นจริง

กฎหมายมีผลบังคับตั้งแต่ 25 พ.ค. 2018 (ตรงกับ พ.ศ. 2561) บทความนี้ใช้ปี ค.ศ. ตามต้นทางทั้งหมด GDPR.eu อธิบายว่าค่าปรับถูกออกแบบให้การไม่ปฏิบัติตามกฎหมายเป็นความผิดพลาดที่แพง ทั้งกับธุรกิจใหญ่และเล็ก เจ้าของข้อมูลยังขอค่าชดเชยความเสียหายได้ด้วย

ตามรายงานของ GDPR.eu เมื่อ 20 ก.พ. 2020 หน่วยงานกำกับดูแลออกค่าปรับให้บริษัทหลายร้อยราย รวมถึง Google และ Facebook เป็นเงินมากกว่า 114 ล้านยูโรในช่วง 20 เดือนแรกหลังกฎหมายมีผล

อีกกรณีที่ GDPR.eu รายงานคือ หน่วยงานกำกับดูแลของอิตาลีประกาศเมื่อ 17 ม.ค. 2020 ว่าปรับบริษัท Eni Gas e Luce เป็นสองก้อน คือ 8.5 ล้านยูโรและ 3 ล้านยูโร รวม 11.5 ล้านยูโร จากการฝ่าฝืน GDPR หลายข้อ ตัวเลขนี้ชี้ว่าค่าปรับไม่ได้เป็นแค่เพดานบนกระดาษ แต่หน่วยงานกำกับดูแลใช้จริง

แนวคิดแบบนี้ไม่ได้มีแค่ในยุโรป GDPR.eu รายงานว่าบราซิลผ่านกฎหมายคุ้มครองข้อมูลทั่วไป (LGPD) ในปี 2018 และกฎหมายดังกล่าวมีผลในเดือน ก.พ. 2020

กฎหมายไทยและสิ่งที่ผู้ใช้ทำได้

ไทยมี พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPA ของตัวเอง และมีสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) เป็นหน่วยงานที่ผู้อ่านตรวจสอบรายละเอียดเรื่องสิทธิและบทลงโทษตามกฎหมายไทยเพิ่มเติมได้ รายละเอียดของ GDPR ข้างต้นไม่ได้แปลว่ากฎหมายไทยมีเนื้อหาเหมือนกันทุกข้อ

สิ่งที่ทำได้ทันทีคืออ่านคำขอความยินยอมก่อนกดยอมรับ และไม่กดผ่านโดยไม่ดู เพราะกติกาของ GDPR ที่ว่าการขอความยินยอมต้องแยกจากเรื่องอื่นและเข้าใจง่าย ก็เกิดมาเพื่อให้ผู้ใช้อ่านแล้วตัดสินใจได้จริง

ที่มา: GDPR.eu (General Data Protection Regulation Compliance Guidelines และหน้า What is GDPR)

บทความที่เกี่ยวข้อง