Advertisement
สังคม

กฎหมายคุ้มครองเด็กออนไลน์ ครม. เห็นชอบร่าง 5 พฤติกรรมเสี่ยง

Read this story in English

กฎหมายคุ้มครองเด็กออนไลน์ฉบับร่างเพิ่มความผิด 5 พฤติกรรม ตั้งแต่ล่อลวงถึงแบล็กเมล ผู้ปกครองสังเกตและเก็บหลักฐานอย่างไรระหว่างรอ

กฎหมายคุ้มครองเด็กออนไลน์ ครม. เห็นชอบร่าง 5 พฤติกรรมเสี่ยง

ร่างกฎหมายคุ้มครองเด็กออนไลน์ที่ ครม. เห็นชอบ จะเพิ่มความผิดในประมวลกฎหมายอาญา 5 พฤติกรรม ได้แก่ ล่อลวงเด็กเพื่อวัตถุประสงค์ทางเพศ แบล็กเมลทางเพศ สื่อสารเรื่องเพศที่ไม่เหมาะสมกับเด็ก ติดตามคุกคามทางไซเบอร์ และกลั่นแกล้งรังแกทางออนไลน์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีแถลงว่า คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อ 17 พ.ย. 2569 ตอนนี้ยังเป็นร่าง ไม่ใช่กฎหมายที่บังคับใช้

ผู้ปกครองและครูจึงยังต้องอาศัยการสังเกตและการเก็บหลักฐานเป็นหลักระหว่างรอร่างผ่านขั้นตอนต่อไป เนื้อหาด้านล่างอธิบายว่าแต่ละพฤติกรรมหมายถึงอะไร รัฐบาลให้เหตุผลอย่างไร และสิ่งที่ทำได้ทันที

ความผิด 5 รูปแบบที่ร่างกฎหมายคุ้มครองเด็กออนไลน์เพิ่ม

ร่างนี้คือร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ความผิดเกี่ยวกับเพศและเสรีภาพที่กระทำต่อเด็ก) ที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว ความผิดที่เพิ่มมี 5 รูปแบบ คือ ล่อลวงเข้าหาเด็กเพื่อวัตถุประสงค์ทางเพศ (Grooming) แบล็กเมลทางเพศ (Sextortion) คือข่มขู่หรือบังคับโดยใช้ภาพ ข้อมูล หรือเนื้อหาทางเพศ สื่อสารเรื่องเพศที่ไม่เหมาะสมกับเด็ก (Sexting) ติดตามคุกคามทางไซเบอร์ (Stalking) และกลั่นแกล้งรังแกทางออนไลน์ (Bullying)

คำอธิบายต่อไปนี้เป็นคำอธิบายทั่วไปเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ถ้อยคำในร่างกฎหมาย

  • Grooming คือการสร้างความสนิทสนมหรือความไว้วางใจกับเด็กผ่านช่องทางออนไลน์ โดยมีเป้าหมายทางเพศ
  • Sextortion คือการข่มขู่เด็กด้วยภาพหรือข้อมูลทางเพศเพื่อบังคับให้ทำตาม
  • Sexting คือการส่งหรือพูดคุยเนื้อหาทางเพศที่ไม่เหมาะสมกับเด็กผ่านช่องทางดิจิทัล
  • Stalking คือการตามติดหรือคุกคามผ่านระบบออนไลน์จนผู้ถูกกระทำไม่สบายใจหรือไม่ปลอดภัย
  • Bullying คือการกลั่นแกล้งรังแกผ่านสื่อออนไลน์

คำแถลงที่เผยแพร่ยังไม่ระบุอัตราโทษและช่วงอายุเด็กที่ได้รับการคุ้มครอง ผู้ปกครองจึงยังไม่ควรอ้างตัวเลขใดว่าเป็นสาระของร่างนี้

5 รูปแบบ ความผิดที่ร่างเพิ่มในประมวลกฎหมายอาญา / ร่างคุ้มครองเด็กออนไลน์ เพิ่มความผิดอะไรบ้าง / ล่อลวงเด็ก (Grooming) / แบล็กเมลทางเพศ (Sextortion) / สื่อสารเรื่องเพศกับเด็ก (Sexting) / ติดตามคุกคามทางไซเบอร์ (Stalking) / กลั่นแกล้งรังแกออนไลน์ (Bullying)
ร่างกฎหมายเพิ่มความผิด 5 รูปแบบ แต่ยังไม่ใช่กฎหมายที่บังคับใช้

เหตุผลของรัฐบาล

รองโฆษกแถลงว่ากฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ยังไม่ครอบคลุมพฤติกรรมบางรูปแบบอย่างเพียงพอ โดยเฉพาะการใช้ช่องทางออนไลน์ล่อลวงหรือแสวงหาประโยชน์จากเด็กและเยาวชน ซึ่งเป็นกลุ่มที่เสี่ยงตกเป็นเหยื่อ

ในขั้นตอนจัดทำร่าง กระทรวงยุติธรรมรับฟังความเห็นและจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแล้ว

ผู้ปกครองและครูทำอะไรได้ระหว่างรอ

ส่วนนี้เป็นข้อแนะนำทั่วไป ไม่ใช่เงื่อนไขทางกฎหมาย โดยโยงกับพฤติกรรมข้างต้น สัญญาณที่ควรสังเกตคือมีคนแปลกหน้าหรือผู้ใหญ่ที่สนิทกับเด็กเร็วผิดปกติในช่องทางออนไลน์ มีการขอภาพหรือขอให้ส่งเนื้อหาส่วนตัว มีการข่มขู่ด้วยภาพหรือข้อมูล หรือเด็กดูหวาดกลัว เก็บตัว หรือรีบปิดหน้าจอเมื่อมีข้อความเข้า

ผู้ปกครองอาจเริ่มจากตรวจการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวของบัญชีเด็ก เช่น ให้เฉพาะคนที่รู้จักจริงเห็นโพสต์และส่งข้อความหาเด็กได้ และคุยกับเด็กไว้ล่วงหน้าว่าไม่รับคนแปลกหน้าเป็นเพื่อน ไม่ส่งภาพส่วนตัวให้ใคร และถ้ามีใครขอหรือขู่ ให้บอกผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้ทันที โดยจะไม่ถูกตำหนิ ฝั่งโรงเรียน ครูควรให้นักเรียนรู้ว่าเข้ามาคุยได้เมื่อมีเรื่องไม่สบายใจ และเมื่อรับเรื่องแล้วควรแจ้งผู้ปกครองและผู้บริหารโรงเรียนตามขั้นตอนของโรงเรียน โดยไม่เปิดเผยชื่อเด็กต่อคนอื่น

ถ้าเด็กเจอเหตุลักษณะนี้ ควรรับฟังอย่างใจเย็นและไม่ตำหนิ เพื่อให้เด็กกล้าเล่าต่อ ครูที่รับเรื่องจากนักเรียนก็ควรจดไว้ว่าใครเล่า เล่าเมื่อไร และเกิดอะไรขึ้นตามที่เด็กเล่า โดยไม่ตั้งคำถามเชิงกดดัน จากนั้นเก็บหลักฐานไว้ให้ครบ

  • แคปหน้าจอข้อความ รูปโปรไฟล์ และชื่อบัญชีของอีกฝ่าย
  • เก็บลิงก์โปรไฟล์หรือห้องแชตไว้
  • ไม่ลบแชตและไม่ลบบัญชีที่เกี่ยวข้อง
  • จดวันและเวลาที่เกิดเหตุแต่ละครั้ง
  • ไม่ส่งภาพหรือเงินเพิ่มให้อีกฝ่าย

การแจ้งเหตุควรแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือหน่วยงานคุ้มครองเด็กในพื้นที่ ควรตรวจหมายเลขและช่องทางแจ้งเหตุจากเว็บไซต์ของหน่วยงานโดยตรง และเก็บหลักฐานที่รวบรวมไว้ไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่

สถานะของร่างตอนนี้

ตอนนี้ร่างผ่านความเห็นชอบของ ครม. หลังสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว แต่ยังต้องผ่านขั้นตอนต่อไป จึงยังไม่ใช่กฎหมายที่บังคับใช้ ร่างรอบก่อนผ่านขั้นหลักการเมื่อ 18 มี.ค. 2568 และรอบนี้เป็นการเห็นชอบร่างหลังตรวจพิจารณา

รองโฆษกยังแถลงว่ามีข้อเสนอให้เร่งกระบวนการ เพื่อให้ประกาศใช้ได้ก่อนการประชุมสุดยอดผู้นำสตรีโลก (Global Summit of Women) ซึ่งกำหนดจัดในเดือน มิ.ย. 2570 ข้อนี้เป็นเพียงข้อเสนอ ไม่ใช่กำหนดการที่ยืนยัน กำหนดเข้าสภาและวันบังคับใช้ยังไม่มีการประกาศ

ที่มา: ทำเนียบรัฐบาล รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงมติคณะรัฐมนตรี และกระทรวงยุติธรรม

บทความที่เกี่ยวข้อง