Advertisement
ต่างประเทศ

ASMR บำบัดได้จริงไหม งานวิจัยชี้ผลผ่อนคลายระยะสั้น แต่ยังไม่พิสูจน์ว่ารักษาโรค

ปรับปรุงล่าสุด:

ASMR บำบัดช่วยให้บางคนผ่อนคลายได้ในระยะสั้น แต่งานวิจัยยังไม่พบหลักฐานว่ารักษาโรคนอนไม่หลับหรือซึมเศร้าได้ในระยะยาว

ASMR บำบัดได้จริงไหม งานวิจัยชี้ผลผ่อนคลายระยะสั้น แต่ยังไม่พิสูจน์ว่ารักษาโรค

ASMR บำบัดช่วยให้บางคนผ่อนคลายได้ในระยะสั้น แต่ยังไม่มีงานวิจัยที่พิสูจน์ว่าใช้รักษาโรคนอนไม่หลับ ซึมเศร้า หรือวิตกกังวลได้จริง งานทบทวนงานวิจัยล่าสุดรวมงานหลายสิบชิ้น และสรุปตรงกันว่าผลที่เห็นเป็นผลระยะสั้น ส่วนผลระยะยาวต่อสุขภาพจิตยังไม่มีงานไหนติดตามได้

ใครที่เปิดคลิปเสียงกระซิบ เสียงเคาะเบาๆ หรือเสียงธรรมชาติก่อนนอน จึงควรมองว่านี่คือตัวช่วยผ่อนคลายอย่างหนึ่ง ไม่ใช่วิธีรักษาที่พิสูจน์แล้ว บทความนี้เล่าว่างานวิจัยหลักบอกอะไรไว้ วัดผลอย่างไร และข้อจำกัดอยู่ตรงไหน

ASMR คืออะไร และใครรู้สึกได้

ASMR ย่อมาจาก Autonomous Sensory Meridian Response เป็นความรู้สึกซ่าหรือจั๊กจี้เบาๆ ที่มักเริ่มจากหนังศีรษะ แล้วไล่ลงมาที่ต้นคอและกระดูกสันหลังส่วนบน โดยมักมีความรู้สึกผ่อนคลายตามมา ข้อมูลนี้มาจากงานทบทวนงานวิจัย 54 ชิ้นของทีมนักวิจัยนำโดย โทเบียส โลเฮาส์ (Tobias Lohaus) ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Psychology of Consciousness

ตัวกระตุ้นที่พบบ่อยคือเสียงกระซิบ การได้รับความสนใจแบบใกล้ชิดในคลิป เสียงเคาะ และเสียงธรรมชาติ แต่แต่ละคนตอบสนองไม่เหมือนกัน บางคนรู้สึกชัด บางคนไม่รู้สึกอะไรเลย ประเด็นนี้สำคัญ เพราะงานวิจัยส่วนใหญ่พบผลเฉพาะในกลุ่มคนที่รู้สึก ASMR ได้อยู่แล้ว

งานวิจัยเชฟฟีลด์วัดอะไรได้บ้าง

งานที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดคืองานของทีมที่นำโดย จูเลีย โพเอริโอ (Giulia Poerio) จากมหาวิทยาลัยเชฟฟีลด์ (University of Sheffield) ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS ONE เมื่อเดือน มิ.ย. 2561 แบ่งเป็นสองส่วน ส่วนแรกเป็นการสำรวจออนไลน์ มีผู้ตอบที่นำมาวิเคราะห์ 1,002 คน และ 813 คนในกลุ่มนี้ระบุว่าตัวเองเคยรู้สึก ASMR ผู้เข้าร่วมดูคลิปสั้นราว 3 นาที 3 แบบ ได้แก่ คลิปควบคุม คลิป ASMR ที่มีเสียงพูดเบาๆ และคลิป ASMR ที่มีแต่เสียง ผลคือความรู้สึกดีเพิ่มขึ้นเฉพาะในกลุ่มที่เคยรู้สึก ASMR

ส่วนที่สองเป็นการทดลองในห้องปฏิบัติการ มีผู้เข้าร่วม 110 คน ทั้งกลุ่มที่เคยรู้สึก ASMR และกลุ่มที่ไม่เคย ทุกคนดูคลิป ASMR มาตรฐาน (ผู้หญิงพับผ้าขนหนูพร้อมพูดเบาๆ) คลิปควบคุม (พ่อครัวทำพาสต้า) และคลิป ASMR ที่เลือกเอง ผลคือกลุ่มที่รู้สึก ASMR มีอัตราการเต้นของหัวใจลดลงเฉลี่ยราว 3 ครั้งต่อนาที และค่าการนำไฟฟ้าของผิวหนังเพิ่มขึ้น ทั้งสองอย่างต่างจากกลุ่มที่ไม่เคยรู้สึกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

ผู้วิจัยสรุปว่า ASMR เป็นประสบการณ์ที่มีพื้นฐานทางสรีรวิทยาจริง และอาจมีประโยชน์ต่อสุขภาพกาย-ใจ แต่ในรายงานเดียวกันก็ระบุข้อจำกัดไว้ชัด ผู้เข้าร่วมระบุเองว่าเป็นคนที่รู้สึก ASMR ได้ โดยไม่มีการตรวจยืนยัน อาจมีผลจากความคาดหวังว่าจะรู้สึก และงานนี้ไม่ได้ทดสอบผลการรักษาใดๆ เลย ข้อเสนอว่า ASMR อาจช่วยเรื่องการผ่อนคลาย การนอน และความเครียด จึงเป็นการคาดการณ์จากผลระยะสั้นที่วัดได้ในช่วงดูคลิป

ASMR บำบัด หลักฐานบอกอะไรแล้ว / ผลที่เห็น ผ่อนคลายขณะฟัง ในคนที่รู้สึก ASMR ได้ ผลระยะยาวต่อสุขภาพจิต ยังไม่มีงานไหนติดตาม / ร่างกาย หัวใจเต้นลดลงเฉลี่ยราว 3 ครั้งต่อนาที ยังไม่มีการทดลองขนาดใหญ่ในผู้ป่วยโรคนอนไม่หลับ / กลุ่มตัวอย่าง 27 จาก 28 การศึกษาทำในคนสุขภาพดี ภาวะซึมเศร้ามีเพียง 1 การศึกษา
ASMR ช่วยให้ผ่อนคลายระยะสั้นได้ แต่ยังไม่พิสูจน์ว่ารักษาโรค

ASMR บำบัดยังมีหลักฐานไม่พอจะเรียกว่าการรักษา

งานทบทวนของโลเฮาส์และทีมพบว่า ASMR สัมพันธ์กับความเครียดและความวิตกกังวลที่ลดลง การทำงานของสมองที่เกี่ยวกับการผ่อนคลาย อัตราการเต้นของหัวใจที่ลดลง และความดันโลหิตที่ต่ำลง แต่ผู้วิจัยย้ำว่างานจำนวนมากมีกลุ่มตัวอย่างเล็กและขาดความหลากหลายของผู้เข้าร่วม และยังไม่พบงานที่แสดงผลระยะยาวต่อสุขภาพจิต

งานทบทวนอีกชิ้นของ เจสสิกา อเลฮันดรา ออร์เตกา-บัลเดรัส (Jessica Alejandra Ortega-Balderas) และทีม ตีพิมพ์ในวารสาร Archives of Psychiatry Research เมื่อปี 2568 รวม 28 การศึกษาที่เทียบกลุ่มที่ได้รับ ASMR กับกลุ่มควบคุม ในจำนวนนี้ 27 ชิ้นทำในคนสุขภาพดี มีเพียง 1 ชิ้นที่ทำในผู้ที่มีภาวะซึมเศร้า ผู้วิจัยเรียก ASMR ว่าเป็นเครื่องมือที่อาจใช้บำบัดได้ในอนาคต แต่ชี้ว่าหลักฐานมีความหลากหลายสูง วิธีทดลองและกลุ่มควบคุมไม่เหมือนกัน แบบสอบถามที่ใช้ต่างกัน ข้อมูลหลายชิ้นไม่ครบ และผลส่วนใหญ่มาจากความรู้สึกที่ผู้เข้าร่วมรายงานเอง ข้อจำกัดเหล่านี้ทำให้สรุปผลไปใช้กับคนทั่วไปได้ไม่เต็มที่

เมื่ออ่านสองงานนี้คู่กัน ภาพที่ได้ค่อนข้างตรงกัน คือมีสัญญาณว่า ASMR ทำให้ร่างกายผ่อนคลายขณะรับฟัง แต่ยังไม่มีการทดลองขนาดใหญ่ในผู้ป่วยโรคนอนไม่หลับ ซึมเศร้า หรือวิตกกังวลที่แสดงว่ามันรักษาโรคเหล่านี้ได้ งานวิจัยที่ทดลองในผู้ป่วยจริงมีน้อยมาก จึงยังตอบไม่ได้ว่าผลจะต่างจากในคนสุขภาพดีหรือไม่ ด้วยเหตุนี้ ASMR จึงยังไม่ใช่วิธีรักษามาตรฐานของโรคนอนไม่หลับหรือซึมเศร้า ตามหลักฐานที่งานวิจัยข้างต้นรองรับ

ใช้ ASMR ผ่อนคลายได้ แต่อย่าแทนการรักษา

สำหรับคนที่ชอบฟังเสียงเหล่านี้ งานวิจัยที่มีอยู่ไม่ได้บอกว่าอันตราย และพบว่าผลผ่อนคลายเกิดขึ้นในคนที่รู้สึก ASMR ได้ ส่วนคนที่ไม่รู้สึกอะไรกับเสียงเหล่านี้ ก็ไม่ควรคาดหวังว่าจะได้ผลเหมือนกัน เพราะงานวิจัยพบความต่างระหว่างสองกลุ่มชัดเจน

ที่ควรระวังคือการเข้าใจว่าคลิป ASMR ใช้แทนการรักษาได้ เพราะหลักฐานยังไม่ถึงขั้นนั้น ผู้ที่นอนไม่หลับต่อเนื่อง เครียดหรือกังวลนานจนกระทบชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต ก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนวิธีดูแลตัวเอง

ที่มา: งานวิจัย 'More than a feeling' ของ Poerio และคณะ วารสาร PLOS ONE มหาวิทยาลัยเชฟฟีลด์ (2561), Ortega-Balderas และคณะ วารสาร Archives of Psychiatry Research (2568), Lohaus และคณะ วารสาร Psychology of Consciousness

บทความที่เกี่ยวข้อง