การควบคุมการส่งออกแร่หายาก (rare earths) ของจีนเคยสร้างความกังวลให้ผู้ผลิตรถยนต์ทั่วโลก และมาตรการชุดใหม่ที่จีนระงับไว้มีกำหนดสิ้นสุดวันที่ 10 พ.ย. 2569 ตามรายงานของ ST&R Trade Report และ Mining Technology การระงับนี้เป็นผลจากการเจรจาการค้าสหรัฐกับจีนหลายรอบ ซึ่งเริ่มเห็นกรอบชัดขึ้นในรอบลอนดอน
สองฝ่ายต่อรองกันมาตลอดบนสองเรื่องใหญ่ ฝั่งจีนคือการส่งออกแร่หายาก ฝั่งสหรัฐคือการเข้าถึงเทคโนโลยีผลิตชิป ทั้งสองเรื่องยังเป็นเงื่อนไขที่ผูกกับเส้นตายข้างต้นอยู่
รอบลอนดอนได้กรอบการเจรจา
การเจรจาจัดที่ Lancaster House กรุงลอนดอน ใช้เวลาสองวัน ฝ่ายจีนนำโดยรองนายกรัฐมนตรี เหอ ลี่เฟิง (He Lifeng) มี หวัง เหวินเทา (Wang Wentao) รัฐมนตรีพาณิชย์ และ หลี่ เฉิงกัง (Li Chenggang) รองรัฐมนตรีพาณิชย์ร่วมคณะ ฝ่ายสหรัฐมี ฮาวเวิร์ด ลัตนิก (Howard Lutnick) รัฐมนตรีพาณิชย์ สกอตต์ เบสเซนต์ (Scott Bessent) รัฐมนตรีคลัง และ เจมีสัน เกรียร์ (Jamieson Greer) ผู้แทนการค้า
ตามรายงานของ Euronews สื่อของรัฐบาลจีนแจ้งว่าสองฝ่ายตกลงในหลักการเรื่องกรอบการดำเนินการตามข้อตกลงที่ผู้นำสองประเทศบรรลุกันไว้ หลี่ เฉิงกังกล่าวว่ากรอบนี้จะใช้ปฏิบัติตามข้อตกลงที่ผู้นำสองประเทศคุยกัน และตามผลการเจรจาที่นครเจนีวาเมื่อเดือน พ.ค. ก่อนเริ่มเจรจาในวันสุดท้าย ลัตนิกบอกว่าการพูดคุย "ไปได้ด้วยดี" และคาดว่าจะคุยกันต่อทั้งวัน
ผลที่ออกมาจึงยังไม่ใช่ข้อตกลงฉบับสุดท้าย รายละเอียดและกำหนดการเจรจารอบถัดไปยังไม่ถูกเปิดเผยในตอนนั้น
แร่หายากกับชิป ปมที่ค้างบนโต๊ะเจรจา
ระหว่างการเจรจาที่ลอนดอน จีนส่งสัญญาณว่าอาจผ่อนข้อจำกัดการส่งออกแร่หายากที่ประกาศไว้เมื่อ เม.ย. 2568 ซึ่งสร้างความกังวลให้ผู้ผลิตรถยนต์ทั่วโลก ขณะเดียวกันปักกิ่งเรียกร้องให้วอชิงตันยกข้อจำกัดการเข้าถึงเทคโนโลยีที่ใช้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง
อีกเรื่องที่ทั้งสองฝ่ายโต้เถียงกันอย่างร้อนแรงในช่วงนั้นคือการออกวีซ่าให้นักศึกษาจีนในมหาวิทยาลัยสหรัฐ ก่อนทีมเจรจาจะมาพบกันที่ลอนดอน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง (Xi Jinping) คุยโทรศัพท์กันยาวในสัปดาห์ก่อนหน้า
ข้อตกลงต้นเดือน พ.ย. 2568 ระงับมาตรการสำคัญ
ข้อตกลงรอบถัดมา ทำเนียบขาว (White House) เผยแพร่เอกสารสรุปไว้ในเดือน พ.ย. 2568 ฝ่ายจีนจะระงับการบังคับใช้มาตรการควบคุมการส่งออกแร่หายากชุดใหม่ที่ประกาศเมื่อเดือน ต.ค. 2568 ในระดับทั่วโลก และจะออกใบอนุญาตทั่วไป (general licenses) สำหรับการส่งออกแร่หายาก แกลเลียม เจอร์เมเนียม พลวง และกราไฟต์ ทำเนียบขาวระบุว่าใบอนุญาตทั่วไปนี้เท่ากับยกเลิกการควบคุมที่จีนใช้มาตั้งแต่ปี 2566 ในทางปฏิบัติ
ฝั่งสหรัฐรับปากหลายข้อ ซึ่งเริ่มมีผลพร้อมกัน ได้แก่ ลดภาษีที่เก็บเพราะปัญหาเฟนทานิลลง 10 จุดเปอร์เซ็นต์ ระงับกฎขยายการควบคุมผู้ใช้ปลายทางให้ครอบคลุมบริษัทในเครือของบริษัทในบัญชีรายชื่อเป็นเวลา 1 ปี และระงับมาตรการตอบโต้ตามมาตรา 301 ต่ออุตสาหกรรมเดินเรือ โลจิสติกส์ และต่อเรือของจีนเป็นเวลา 1 ปี สหรัฐยังคงระงับภาษีตอบโต้ที่สูงขึ้นต่อจีนไปจนถึงเส้นตายดังกล่าวของปี 2569 โดยภาษีตอบโต้ 10% ยังบังคับใช้ต่อ และต่ออายุการยกเว้นภาษีมาตรา 301 บางรายการจนถึงวันเดียวกัน
ฝั่งจีนมีข้อผูกพันซื้อถั่วเหลืองอย่างน้อย 12 ล้านเมตริกตันในสองเดือนสุดท้ายของปี 2568 และอย่างน้อย 25 ล้านเมตริกตันต่อปีในปี 2569, 2570 และ 2571 ตามเอกสารสรุปของทำเนียบขาว

การระงับมาตรการของจีนจะสิ้นสุด 10 พ.ย. 2569
ตามรายงานของ ST&R Trade Report จีนระงับมาตรการควบคุมการส่งออกชุดเดือน ต.ค. 2568 ไปจนถึงเส้นตายดังกล่าว มาตรการที่ถูกระงับครอบคลุมวัสดุแข็งพิเศษ อุปกรณ์และวัตถุดิบแร่หายาก แร่หายากกลุ่มกลางและหนัก แบตเตอรี่ลิเธียม และวัสดุขั้วลบกราไฟต์เทียม พร้อมเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง Mining Technology รายงานวันสิ้นสุดตรงกัน
เส้นตายดังกล่าวตรงกับวันที่ทำเนียบขาวระบุว่าสหรัฐจะระงับภาษีตอบโต้ที่สูงขึ้นต่อจีน การระงับของสองฝ่ายจึงหมดอายุพร้อมกัน Mining Technology อ้างการประเมินของ EBC Financial Group ในการประเมินล่าสุดว่าก่อนถึงวันนั้นมีทางไปได้สามทาง คือต่ออายุการระงับ บังคับใช้ซ้ำเฉพาะบางธาตุหรือบางการใช้งาน หรือกลับไปใช้มาตรการเดือน ต.ค. 2568 เต็มรูปแบบ
ที่มา: เอกสารสรุปข้อตกลงของทำเนียบขาว (White House) เดือน พ.ย. 2568 รายงานของ Euronews เรื่องการเจรจารอบลอนดอน และข้อมูลประกาศของกระทรวงพาณิชย์จีน (MOFCOM) กับกรมศุลกากรจีนที่อ้างตามรายงานของ ST&R Trade Report และ Mining Technology







