Advertisement
ภัยธรรมชาติ

พายุสุริยะกระทบ GPS และสัญญาณสื่อสารอย่างไร ย้อนดูพายุ G5 พ.ค. 2567

ปรับปรุงล่าสุด:

พายุสุริยะกระทบ GPS และการสื่อสารผ่านดาวเทียมอย่างไร ย้อนดูพายุระดับ G5 ช่วง 10-11 พ.ค. 2567 ที่แรงสุดในรอบกว่า 20 ปี

พายุสุริยะกระทบ GPS และสัญญาณสื่อสารอย่างไร ย้อนดูพายุ G5 พ.ค. 2567

พายุสุริยะกระทบ GPS และการสื่อสารผ่านดาวเทียมในหลายประเทศ เมื่อพายุสุริยะ (Solar Storm) ที่แรงที่สุดในรอบกว่า 20 ปีพุ่งถึงโลกเมื่อวันที่ 10-11 พ.ค. 2567 องค์การบริหารการบินและอวกาศสหรัฐฯ (NASA) ระบุว่าเป็นพายุสนามแม่เหล็กโลกระดับ G5 ซึ่งเป็นระดับสูงสุด และเป็นครั้งแรกในรอบกว่าสองทศวรรษ เหตุการณ์ผ่านไปแล้ว แต่เป็นตัวอย่างที่ชัดว่าพายุสุริยะกระทบอุปกรณ์นำทางและสัญญาณสื่อสารที่คนใช้ทุกวันได้อย่างไร

พายุสุริยะ G5 เมื่อ พ.ค. 2567 แรงแค่ไหน

NASA เรียกพายุลูกนี้ว่า 'Gannon storm' และระบุว่าถึงโลกเมื่อวันที่ 10 พ.ค. 2567 ต้นเหตุคือการปะทุของมวลสารจากโคโรนาดวงอาทิตย์ (Coronal Mass Ejection หรือ CME คือก้อนอนุภาคขนาดใหญ่ที่พุ่งออกจากดวงอาทิตย์) หลายก้อนที่ไหลรวมกันเป็นพายุลูกเดียว

ระดับ G5 คือระดับสุดขีด (Extreme) ตามมาตราของสำนักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NOAA) ที่แบ่งพายุสนามแม่เหล็กโลกเป็น G1 ถึง G5 โดยระดับนี้ตรงกับค่า Kp เท่ากับ 9 ศูนย์พยากรณ์สภาพอวกาศของ NOAA (SWPC) อธิบายว่าที่ระดับนี้ การนำทางด้วยดาวเทียมอาจเสื่อมคุณภาพได้นานเป็นวัน และวิทยุคลื่นความถี่สูง (HF) อาจใช้งานไม่ได้ในหลายพื้นที่นาน 1-2 วัน

พายุสุริยะกระทบ GPS และการสื่อสารอย่างไร

ผลกระทบที่เห็นชัดที่สุดอยู่ในภาคเกษตรของสหรัฐฯ NASA รายงานว่ารถแทรกเตอร์ที่ใช้ GPS นำทางบางคันวิ่งเบี่ยงจากแนวหรือหยุดทำงาน ทำให้การเพาะปลูกที่ล่าช้าจากฝนหนักอยู่แล้วยิ่งช้าลง ศาสตราจารย์เทอร์รี กริฟฟิน (Terry Griffin) ด้านเศรษฐศาสตร์เกษตร มหาวิทยาลัยแคนซัสสเตต ประเมินว่าฟาร์มที่ได้รับผลเสียหายเฉลี่ยประมาณ 17,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อแห่ง

ด้านการบิน NASA ระบุว่าการสูญเสียสัญญาณสื่อสารและนำทาง รวมถึงความกังวลเรื่องรังสี ทำให้เที่ยวบินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกต้องเปลี่ยนไปใช้เส้นทางที่อยู่ทางใต้มากขึ้นในวันที่ 10 และ 11 พ.ค. ส่วนระบบไฟฟ้า NASA รายงานว่าสายไฟแรงสูงบางสายตัดวงจรและหม้อแปลงร้อนเกินในแถบมิดเวสต์ของสหรัฐฯ

ดาวเทียมก็ได้รับผลเช่นกัน พายุทำให้ชั้นบรรยากาศด้านบนขยายตัว แรงเสียดทานต่อดาวเทียมหลายพันดวงจึงเพิ่มขึ้น NASA ระบุว่าดาวเทียม ICESat-2 สูญเสียระดับความสูงและเข้าสู่โหมดปลอดภัย ส่วนดาวเทียมขนาดเล็ก CIRBE ตกสู่บรรยากาศก่อนกำหนดในราว 5 เดือนหลังพายุ ขณะที่ดาวเทียม Sentinel ขององค์การอวกาศยุโรป (ESA) ต้องใช้พลังงานและทำการเคลื่อนที่เพิ่มเพื่อหลบเศษวัตถุในอวกาศ

สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศฯ เตือนไทยอย่างไร

สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) ออกคำเตือนเมื่อวันที่ 12 พ.ค. 2567 หลังพบการปะทุของมวลสารจากโคโรนา (CME) เมื่อวันศุกร์และเสาร์ก่อนหน้า GISTDA ระบุว่าเซ็นเซอร์ในไทยวัดได้ระดับ G3 (รุนแรง) ซึ่งต่ำกว่าระดับ G5 ที่ NOAA ประกาศไว้ทั่วโลก (อ้างตามรายงานของไทยรัฐและเดอะเนชั่น)

GISTDA เตือนว่าที่ระดับนี้ บริการ GPS และการสื่อสารผ่านดาวเทียมอาจถูกรบกวน รวมถึงวิทยุความถี่ HF, VHF และ UHF และระบบจ่ายไฟฟ้าอาจได้รับผลด้วย คำเตือนฉบับนั้นเป็นการบอกความเสี่ยงล่วงหน้า ไม่ได้ระบุว่าเกิดความเสียหายจริงต่อ GPS ในไทย ผู้ใช้ที่พึ่งอุปกรณ์นำทางแม่นยำสูง เช่น งานสำรวจ การเดินเรือ หรือเกษตรแม่นยำ จึงควรรู้ว่าพายุระดับนี้ทำให้ตำแหน่งคลาดเคลื่อนได้ และควรตรวจความแม่นยำของอุปกรณ์ก่อนใช้งานช่วงที่มีการเตือน

แสงออโรรากับความเข้าใจพายุที่ได้เพิ่ม

พายุลูกนี้ทำให้เห็นแสงออโรราในหลายพื้นที่ทั่วโลก โครงการ Aurorasaurus ของ NASA ได้รับรายงานจากผู้สังเกตการณ์มากกว่า 6,000 รายการจากกว่า 55 ประเทศ ที่ญี่ปุ่นมีผู้ถ่ายภาพแสงออโรราสีชมพูอมม่วง (magenta) ผิดปกติ ซึ่งนักวิจัยประเมินว่าเกิดสูงราว 600 ไมล์ จากพื้นโลก หรือสูงกว่าออโรราสีแดงทั่วไปราว 200 ไมล์

NASA ระบุด้วยว่าพายุลูกนี้สร้างแถบอนุภาคพลังงานสูงชั่วคราวเพิ่มอีก 2 แถบระหว่างแถบรังสีแวนอัลเลนของโลก ซึ่งเสี่ยงต่อยานอวกาศและนักบินอวกาศ นักวิทยาศาสตร์จัดให้เป็นหนึ่งในพายุสนามแม่เหล็กโลกที่มีข้อมูลบันทึกไว้ละเอียดที่สุดเท่าที่เคยมี ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เตรียมรับพายุครั้งต่อไปได้ดีขึ้น

ที่มา: NASA (What NASA Is Learning from the Biggest Geomagnetic Storm in 20 Years), ศูนย์พยากรณ์สภาพอวกาศ NOAA (คำอธิบายมาตรา NOAA Space Weather Scales), GISTDA (อ้างตามรายงานของไทยรัฐและเดอะเนชั่น)

บทความที่เกี่ยวข้อง