โรงเรียนทั่วประเทศต้องตรวจค่าฝุ่น PM2.5 ทุกวัน และใช้ค่าที่ได้กำหนดว่าวันนั้นเด็กจะเรียนและทำกิจกรรมอย่างไร เมื่อ 7 พ.ย. 2569 ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงว่ากระทรวงศึกษาธิการ (Ministry of Education) กำชับให้สถานศึกษาทั่วประเทศติดตามค่าฝุ่นผ่านเว็บไซต์หรือแอป Air4Thai ผู้ปกครองเปิดดูค่าฝุ่นจาก Air4Thai ได้เช่นกัน
ตอนนี้สถานศึกษาทั่วประเทศเปิดภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569 แล้ว และหลายพื้นที่เริ่มเข้าสู่ช่วงเฝ้าระวังฝุ่น PM2.5 รองโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีระบุว่า หลายพื้นที่ยังอยู่ระหว่างฟื้นฟูจากน้ำท่วม แต่การดูแลสุขภาพนักเรียนและครูจากฝุ่นต้องทำควบคู่กันไป
ใครสั่งใคร และโรงเรียนต้องตรวจอะไรทุกวัน
คำสั่งนี้ไล่ลงมาเป็นขั้น กระทรวงศึกษาธิการกำชับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ. หรือ Office of the Basic Education Commission) และสถานศึกษาทั่วประเทศ จากนั้น สพฐ. แจ้งสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาทุกเขตและสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ให้กำกับโรงเรียนในสังกัดทำตามมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหา PM2.5 อย่างเคร่งครัด
สิ่งที่โรงเรียนต้องทำเป็นประจำคือดูค่าฝุ่นทุกวันจากเว็บไซต์หรือแอป Air4Thai แล้วนำข้อมูลมาประกอบการตัดสินใจจัดการเรียนการสอน ไม่ได้ตรวจแล้วเก็บไว้เฉยๆ ค่าฝุ่นของวันนั้นเป็นตัวกำหนดว่าเด็กจะเล่นกีฬากลางแจ้งได้หรือไม่ ต้องสวมหน้ากากหรือไม่ และต้องเรียนในห้องแบบไหน
ฝั่งสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามีหน้าที่ติดตามสถานการณ์ และลงพื้นที่ช่วยเหลือโรงเรียนที่ได้รับผลกระทบโดยเร็ว ส่วนผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากรทางการศึกษาต้องแจ้งสถานการณ์ฝุ่นและวิธีป้องกันตนเองให้นักเรียนทราบอย่างต่อเนื่อง
ค่าฝุ่น PM2.5 แต่ละสี โรงเรียนต้องปรับอะไร
แนวปฏิบัติแบ่งตามสีของระดับคุณภาพอากาศ โรงเรียนต้องทำดังนี้
- สีฟ้าหรือสีเขียว (คุณภาพอากาศดี) จัดการเรียนการสอนได้ตามปกติ
- สีเหลือง (ปานกลาง) ลดกิจกรรมนอกอาคาร
- สีส้มและสีแดง ให้นักเรียนและบุคลากรสวมหน้ากากป้องกัน PM2.5 จัดการเรียนในอาคารหรือห้องเรียนปลอดฝุ่น และลดหรืองดกิจกรรมกลางแจ้ง
ในวันที่เป็นสีฟ้าหรือเขียว ไม่มีอะไรเปลี่ยน เด็กเรียนและทำกิจกรรมได้ตามตารางปกติ พอเป็นสีเหลือง โรงเรียนยังเปิดเรียนตามเดิม แต่กิจกรรมที่ทำนอกอาคารต้องลดลง
มาตรการเข้มขึ้นเมื่อถึงสีส้มและสีแดง นอกจากสวมหน้ากาก เรียนในร่ม และลดหรืองดกิจกรรมกลางแจ้งแล้ว โรงเรียนยังต้องพิจารณาปรับรูปแบบการเรียนการสอน รวมถึงการเปิด-ปิดสถานศึกษา ตามสถานการณ์และระเบียบที่เกี่ยวข้อง คำที่ใช้คือ "พิจารณา" แปลว่าสีส้มหรือสีแดงไม่ได้หมายความว่าโรงเรียนจะปิดโดยอัตโนมัติ การตัดสินใจขึ้นกับสถานการณ์จริงและระเบียบที่ใช้อยู่
เกณฑ์ตัวเลขของแต่ละสีให้ดูระดับสีและเกณฑ์ล่าสุดที่หน้า Air4Thai โดยตรง แทนการจำตัวเลขจากที่อื่น
ผู้ปกครองตรวจค่าฝุ่นเองได้อย่างไร
โรงเรียนต้องติดตามค่าฝุ่นจากเว็บไซต์หรือแอป Air4Thai ทุกวัน และนำมาใช้กำหนดรูปแบบการเรียนการสอน ผู้ปกครองเปิดดูข้อมูลชุดเดียวกันนี้ได้เช่นกัน เพื่อประกอบความเข้าใจว่าแต่ละวันสถานการณ์ฝุ่นเป็นอย่างไร
เมื่อเปิดดูแล้วอยากรู้ว่าโรงเรียนจัดการอย่างไร ผู้ปกครองสอบถามครูประจำชั้นหรือโรงเรียนได้ เช่น วันนั้นลดกิจกรรมนอกอาคารหรือไม่ เด็กต้องสวมหน้ากากหรือเปล่า และเรียนในอาคารหรือห้องเรียนปลอดฝุ่นหรือไม่ เพราะแนวปฏิบัติของกระทรวงศึกษาธิการให้โรงเรียนใช้ค่าฝุ่นเป็นฐานในการจัดการเรียน
ส่วนเรื่องการปรับรูปแบบการเรียนหรือเปิด-ปิดโรงเรียน ต้นทางระบุว่าเป็นการพิจารณาตามสถานการณ์และระเบียบที่เกี่ยวข้อง ผู้ปกครองจึงควรติดตามประกาศจากโรงเรียนโดยตรง และไม่ควรตัดสินเองจากสีบนหน้าจอเพียงอย่างเดียว
เด็กกลุ่มเสี่ยง หน้ากาก และสิ่งที่ควรถามโรงเรียน
แนวปฏิบัติให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับเด็กเล็กและนักเรียนที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับระบบหัวใจและทางเดินหายใจ ครูและผู้บริหารต้องสังเกตอาการผิดปกติของนักเรียน ถ้าลูกอยู่ในกลุ่มนี้ ผู้ปกครองควรแจ้งโรงเรียนให้ทราบ เพื่อให้ครูรู้ว่าต้องดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษ ส่วนการรักษาหรือคำแนะนำเฉพาะตัว ควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแลเด็กอยู่
เรื่องหน้ากาก หน่วยงานรัฐกำหนดให้นักเรียนและบุคลากรสวมหน้ากากป้องกัน PM2.5 ในวันที่ค่าฝุ่นอยู่ระดับสีส้มและสีแดง ผู้ปกครองจึงเตรียมหน้ากากป้องกัน PM2.5 ไว้ให้ลูกก่อนถึงวันที่ฝุ่นสูง จะได้ไม่ต้องหาในวันที่ต้องใช้ ถ้าลูกมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแลเด็กอยู่ก่อนเลือกใช้
ผู้ปกครองสอบถามโรงเรียนได้ในหลายเรื่องที่คำสั่งนี้กำหนดให้โรงเรียนต้องทำ ได้แก่ มีห้องเรียนปลอดฝุ่นเตรียมไว้หรือไม่ ทำความสะอาดอาคารเรียนสม่ำเสมอแค่ไหน และโรงเรียนแจ้งสถานการณ์ฝุ่นกับวิธีป้องกันตัวให้นักเรียนอย่างไร
นอกจากมาตรการระยะสั้นแล้ว กระทรวงศึกษาธิการยังเน้นมาตรการระยะยาว คือรณรงค์ให้ครู นักเรียน และผู้ปกครองช่วยกันลดมลพิษ เช่น ใช้รถสาธารณะ รวมกลุ่มเดินทางด้วยรถคันเดียวกัน (คาร์พูล) และปลูกต้นไม้เพิ่มพื้นที่สีเขียว โดยให้จิตอาสา ลูกเสือ เนตรนารี และนักศึกษาวิชาทหารร่วมรณรงค์ลดฝุ่นในชุมชน รัฐบาลชวนให้ใช้รถสาธารณะหรือคาร์พูล
ที่มา: แถลงของรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อ 7 พ.ย. 2569 เรื่องการดูแลนักเรียนและครูจากฝุ่น PM2.5 ตามที่กระทรวงศึกษาธิการและ สพฐ. แจ้งสถานศึกษาทั่วประเทศ
