ผู้อ่านไทยที่อยากรู้ว่าเอลนีโญ 2569 แรงแค่ไหน ควรเริ่มจากประกาศของ NOAA สำนักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NOAA) ประกาศเมื่อ 8 ต.ค. 2569 ว่าเอลนีโญแรงขึ้น ค่า Niño-3.4 ไปถึง +2.1°C และมีโอกาสมากกว่า 83% ที่จะแรงถึงแรงมากต่อเนื่องถึง ม.ค.-มี.ค. 2570 ตัวเลขเหล่านี้บอกได้ว่าน้ำในมหาสมุทรแปซิฟิกอุ่นขึ้นแค่ไหน แต่ยังไม่บอกว่าไทยจะแล้งหรือฝนน้อยลงเท่าไร
ข่าวนี้อธิบายความหมายของตัวเลขจากต้นทาง ภาพที่ NASA เห็นจากดาวเทียม และประกาศที่ควรติดตามต่อ
เอลนีโญ 2569 แรงแค่ไหน และ Niño-3.4 +2.1°C บอกอะไร
Niño-3.4 คือพื้นที่ในแปซิฟิกเขตศูนย์สูตร ระหว่างละติจูด 5 องศาเหนือถึง 5 องศาใต้ และลองจิจูด 120-170 องศาตะวันตก ศูนย์พยากรณ์ภูมิอากาศ (Climate Prediction Center หรือ CPC) ของ NOAA ใช้ติดตามอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในพื้นที่นี้ ค่า +2.1°C จึงหมายถึงผิวน้ำในพื้นที่นี้อุ่นกว่าค่าปกติ ตามประกาศ ENSO Diagnostic Discussion ลงวันที่ 8 ต.ค. 2569 ค่านี้เป็นค่ารายเดือน ไม่ใช่ค่ารายสัปดาห์ จึงไม่ควรเอาไปเทียบกับตัวเลขรายสัปดาห์ในกราฟอื่น
NASA อธิบายว่าเอลนีโญเป็นรูปแบบภูมิอากาศตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นราว 2-7 ปีครั้ง โดยน้ำในบางส่วนของแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรอุ่นกว่าปกติ ส่วน CPC ระบุว่าสภาวะเอลนีโญเกิดขึ้นเมื่อผิวน้ำใน Niño-3.4 อุ่นกว่าปกติเฉลี่ยอย่างน้อย 0.5°C ในหนึ่งเดือน และบรรยากาศเหนือแปซิฟิกตอบสนองแบบที่พบในเอลนีโญ สถานะ El Niño Advisory คือสถานะที่ออกเมื่อสภาวะนี้เกิดขึ้นแล้วและคาดว่าจะต่อเนื่อง
ประกาศฉบับเดียวกันระบุว่าดัชนี Niño ส่วนใหญ่เพิ่มขึ้นในรอบเดือนก่อนประกาศ และระบบมหาสมุทรกับบรรยากาศที่เชื่อมโยงกันโดยรวมสะท้อนเอลนีโญที่กำลังแรงขึ้น CPC ใช้ RONI (Relative Oceanic Niño Index) ในการติดตามและพยากรณ์เอลนีโญอย่างเป็นทางการ ประกาศอ้างถึงค่า RONI เฉลี่ย 3 เดือนที่ +2.5°C ขึ้นไป เมื่อพูดถึงเหตุการณ์ระดับประวัติศาสตร์ที่แรงกว่าเอลนีโญทุกครั้งตั้งแต่ปี 1950
ในการมองไปข้างหน้า NOAA ประเมินโอกาสที่ RONI เฉลี่ย 3 เดือนจะถึง +2.5°C ขึ้นไปไว้ที่ 54% ในช่วง ก.ย.-พ.ย. 2569 สูงสุด 83% ในช่วง ต.ค.-ธ.ค. 2569 และ 70% ในช่วง พ.ย. 2569-ม.ค. 2570 ส่วนโอกาสที่เอลนีโญจะแรงถึงแรงมากต่อเนื่องถึง ม.ค.-มี.ค. 2570 อยู่ที่มากกว่า 83% ตัวเลขทั้งหมดเป็นความน่าจะเป็นที่นักพยากรณ์ประเมิน ไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นแล้ว
ประกาศระบุว่าเมื่อเหตุการณ์ใหญ่ขนาดนี้ โอกาสเจอผลกระทบแบบเอลนีโญสูงขึ้น แต่ไม่รับประกันว่าจะเกิด และให้ดูแนวโน้มรายฤดูกาลในการพยากรณ์ของ CPC ประกอบ ประกาศไม่ได้ระบุผลต่อประเทศใดโดยเฉพาะ
ดาวเทียมของ NASA เห็นอะไรในมหาสมุทรแปซิฟิก
องค์การบริหารการบินและอวกาศสหรัฐฯ (NASA) เผยแพร่บทความเมื่อ 15 ต.ค. 2569 ระบุว่าน้ำผิวทะเลในแปซิฟิกตะวันออกอุ่นกว่าค่าเฉลี่ยระยะยาวราว 1.7°C (3°F) และอาจสูงขึ้นอีกเล็กน้อยในเดือนข้างหน้า
ภาพจากดาวเทียมเห็นความเปลี่ยนแปลงอีกฝั่งของแปซิฟิกด้วย ระดับน้ำทะเลรอบอินโดนีเซียและออสเตรเลียตอนเหนือต่ำกว่าปกติ 15-20 ซม. ข้อมูลสีของมหาสมุทรจากดาวเทียม PACE แสดงว่าน้ำในแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรออกสีน้ำเงินมากขึ้น NASA อธิบายว่าแพลงก์ตอนพืชเติบโตได้ดีในน้ำเย็นที่มีสารอาหาร เมื่อลมค้าอ่อนลง น้ำลึกที่มีสารอาหารก็ขึ้นมาถึงผิวน้ำน้อยลง แพลงก์ตอนพืชจึงลดลง
บทความของ NASA ไม่ได้พูดถึงฝนหรือภัยแล้งในเอเชียและประเทศไทย บทความมีถ้อยแถลงที่ NASA อ้างถึง NOAA ว่ามีโอกาส 83% ที่เอลนีโญซึ่งแรงที่สุดนับจากปี 1950 กำลังเกิดขึ้น นั่นเป็นการอ้างต่อจาก NOAA ผู้อ่านจึงควรยึดประกาศต้นทางของ CPC เป็นหลัก
เอลนีโญไปถึงขั้นไหนแล้ว และเราควรติดตามอะไรต่อ
จนถึงวันที่ 19 ต.ค. 2569 สิ่งที่ยืนยันได้มีสามอย่าง NOAA ประกาศสถานะ El Niño Advisory เมื่อ 8 ต.ค. 2569 NASA เผยแพร่ข้อมูลดาวเทียมเมื่อ 15 ต.ค. 2569 และ NOAA กำหนดอัปเดตครั้งถัดไปวันที่ 12 พ.ย. 2569 วันนั้นจะดูได้ว่าค่า Niño-3.4 ยังสูงขึ้นหรือเริ่มทรงตัว และความน่าจะเป็นของเอลนีโญแรงถึงต้นปี 2570 เปลี่ยนไปหรือไม่
ถึงวันที่ 19 ต.ค. 2569 ผู้เขียนยังไม่พบตัวเลขหรือแผนรับมือเอลนีโญและภัยแล้งปี 2570 จากหน่วยงานรัฐไทย จึงยังไม่มีตัวเลขว่าฝนจะน้อยลงเท่าไรหรือภัยแล้งจะรุนแรงแค่ไหน ผู้อ่านควรติดตามประกาศจากหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง ได้แก่ กรมอุตุนิยมวิทยา สำหรับพยากรณ์ฝนและอุณหภูมิ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) สำหรับภาพรวมน้ำและแผนบริหารน้ำ กรมชลประทาน สำหรับปริมาณน้ำในอ่างและการจัดสรรน้ำ และกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) สำหรับประกาศเตือนภัย
สิ่งที่ยังไม่มีใครยืนยันได้คือ ไทยจะแล้งแค่ไหน ฝนจะลดลงกี่เปอร์เซ็นต์ และกระทบราคาสินค้าหรือค่าน้ำค่าไฟอย่างไร ตัวเลขประเมินจากภาคเอกชนที่ผ่านมายังไม่ได้ตรวจกับต้นทางรัฐ จึงไม่นำมาเขียน ผู้อ่านจึงควรติดตามประกาศรอบใหม่ของ NOAA เทียบกันทุกรอบ และรอตัวเลขจากหน่วยงานไทยที่ตรวจสอบได้
คำถามที่พบบ่อย
เอลนีโญปี 2569 แรงที่สุดนับจากปี 1950 แล้วหรือยัง
ยังไม่ยืนยันว่าเป็นเช่นนั้น NASA ระบุว่า NOAA ให้โอกาส 83% ที่เอลนีโญซึ่งแรงที่สุดนับจากปี 1950 กำลังเกิดขึ้น เป็นความน่าจะเป็น ไม่ใช่ผลสรุป
ค่า Niño-3.4 +2.1°C เป็นค่ารายสัปดาห์หรือรายเดือน
เป็นค่ารายเดือนตามประกาศของ NOAA CPC เมื่อ 8 ต.ค. 2569
NOAA จะอัปเดตสถานะเอลนีโญอีกเมื่อไร
NOAA กำหนดอัปเดตครั้งถัดไปวันที่ 12 พ.ย. 2569
ที่มา: ประกาศ ENSO Diagnostic Discussion และคำอธิบายสถานะ ENSO Alert ของศูนย์พยากรณ์ภูมิอากาศ (CPC) สำนักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NOAA) ลงวันที่ 8 ต.ค. 2569 และบทความของ NASA เรื่อง NASA Satellites Observe Historic 2026 El Niño เผยแพร่ 15 ต.ค. 2569
