ผู้ที่อาศัยหรือทำมาหากินในลุ่มน้ำเจ้าพระยาตะวันออกตอนล่างรอบกรุงเทพฯ ควรรู้จักแผนแม่บทน้ำท่วมเจ้าพระยา (Chao Phraya Flood Risk Management Master Plan) แผนนี้เป็นกรอบ 20 ปีของรัฐบาลไทย วางทิศทางการปรับปรุงคลอง ทางผันน้ำ ระบบเตือนภัย และการเตรียมชุมชน เมื่อ 14 ต.ค. 2569 ที่กรุงเทพฯ ธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank หรือ ADB) และทีมยุโรป ได้แก่สหภาพยุโรป (European Union หรือ EU) ฝรั่งเศส และเยอรมนี ประกาศหนุนแผนนี้ แต่ยังไม่มีการเปิดวงเงินและรายชื่อพื้นที่
แผนแม่บทน้ำท่วมเจ้าพระยาตะวันออกตอนล่างคืออะไร และต่างประเทศหนุนส่วนไหน
แผนนี้เป็นของรัฐบาลไทย ครอบคลุมลุ่มน้ำเจ้าพระยาตะวันออกตอนล่าง (Lower East Chao Phraya Basin) ตามที่สำนักงานพัฒนาฝรั่งเศส (Agence Française de Développement หรือ AFD) ระบุในแถลงข่าว ADB บอกว่าพื้นที่นี้เป็นศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจ เกษตร และการพัฒนาเมืองของประเทศ ส่วน AFD ระบุว่าน้ำท่วมแถบกรุงเทพฯ ที่ผ่านมากระทบผู้คนหลายล้านคน
ความร่วมมือเปิดตัวในงานระดับสูงที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ของไทยเป็นเจ้าภาพ ตามข้อมูลของ AFD มีผู้ร่วมงานจาก EU, AFD, องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมนี (Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit หรือ GIZ), ADB, ธนาคารโลก, ธนาคารเพื่อการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเอเชีย และกองทุน OPEC เพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ ADB เล่าว่างานนี้จัดคู่กับการประชุมประจำปี 2026 ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก
AFD สรุปว่าแผนมีงานหลักสามด้าน ด้านแรกคือปรับปรุงคลองและทางผันน้ำ (เส้นทางที่ช่วยระบายน้ำส่วนเกินออกจากพื้นที่) ด้านที่สองคือยกระดับการจัดการน้ำด้วยเครื่องมือพยากรณ์ดิจิทัลและระบบสนับสนุนการตัดสินใจ ด้านที่สามคือเสริมความพร้อมของชุมชนในการรับมือภัยพิบัติ ต่างประเทศแต่ละฝ่ายเลือกหนุนคนละส่วนของงานเหล่านี้
EU จะให้เงินช่วยเหลือแบบให้เปล่า (grant) ภายใต้ยุทธศาสตร์ Global Gateway โยเซฟ ซีเกลา (Jozef Síkela) กรรมาธิการสหภาพยุโรปด้านความร่วมมือระหว่างประเทศ (International Partnerships) ร่วมงานนี้ด้วย และแสดงความเห็นใจต่อผู้ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม แถลงข่าวไม่ได้บอกว่าเงินช่วยเหลือของ EU เป็นจำนวนเท่าไร
AFD ระบุว่าพร้อมสนับสนุนระบบจัดการน้ำท่วมแบบดิจิทัล ทั้งการพยากรณ์ การเตือนภัย และระบบสนับสนุนการตัดสินใจ ส่วน GIZ เน้นการบริหารความเสี่ยงภัยพิบัติโดยชุมชนและการเตือนภัยระดับท้องถิ่น และกำลังเตรียมงานร่วมกับ EU เพื่อสนับสนุนชุมชนในลุ่มน้ำนี้ อิงกริด-กาเบรียลา โฮเวน (Ingrid-Gabriela Hoven) กรรมการผู้จัดการ GIZ ย้ำว่าคำเตือนต้องไปถึงทุกครัวเรือนทันเวลาและอยู่ในรูปที่คนนำไปปฏิบัติได้ ตามที่ AFD รายงาน
ฝั่ง ADB กำลังเตรียมแพ็กเกจเงินทุน ร่วมกับเงินร่วมทุนจากพันธมิตร เพื่อปรับปรุงระบบคลองชลประทาน (ระบบส่งน้ำเพื่อการเกษตร) ที่เก่า ใช้เลขโครงการ 57304-001 ADB ไม่ได้ระบุวงเงินและไม่ได้ระบุชื่อพันธมิตรที่ร่วมทุน ต้องอ่านให้ชัดว่าเป็นการ เตรียม แพ็กเกจ ยังไม่ใช่การอนุมัติเงินกู้ สก็อตต์ มอร์ริส (Scott Morris) รองประธาน ADB กล่าวว่าเหตุน้ำท่วมล่าสุดตอกย้ำความสำคัญของการลงทุนในแนวทางแก้ไขระยะยาว
น้ำท่วมปี 2554 เสียหายเท่าไร และทำไมต้องลงทุนระยะยาว
AFD ระบุว่าน้ำท่วมปี 2554 สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจโดยประเมินราว 41.4 พันล้านยูโร ตัวเลขนี้เป็นสกุลเงินเดิมตามต้นทาง ไม่ได้แปลงเป็นบาท ใช้เทียบขนาดของปัญหาได้ในระดับหนึ่ง แต่ต้นทางไม่ได้ให้ตัวเลขความเสียหายของน้ำท่วมครั้งอื่นมาเทียบ
เรื่องนี้เกี่ยวกับผู้อ่านไทยโดยตรงเพราะเป็นแผนของรัฐบาลไทยเอง ต่างประเทศเข้ามาหนุนด้านเงินทุน เทคโนโลยีพยากรณ์ และงานในชุมชน แต่แผนนี้เป็นการลงทุนระยะยาว เอกสารต้นทางไม่ได้บอกว่าจะช่วยกันน้ำท่วมหรือรับมือฝนหนักในช่วงใกล้ได้ ผู้อ่านจึงควรติดตามประกาศเตือนภัยจากกรมอุตุนิยมวิทยาและกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแยกต่างหากเสมอ
สถานะล่าสุด ข้อมูลอะไรยังไม่เปิดเผย (ข้อมูล ณ วันที่ 18 ต.ค. 2569)
เมื่อ 14 ต.ค. 2569 ADB และทีมยุโรปประกาศหนุนแผนแม่บทที่กรุงเทพฯ ADB อยู่ระหว่างเตรียมแพ็กเกจเงินทุนโครงการเลขที่ 57304-001 และ EU จะให้เงินช่วยเหลือแบบให้เปล่า ทั้งสองฝ่ายยังไม่ระบุวงเงิน ไม่มีกรอบเวลาของแต่ละระยะ และไม่มีรายชื่อจังหวัดหรือพื้นที่ที่จะมีงานตามแผน ข้อมูล ณ วันที่ 18 ต.ค. 2569 ต้นทางทั้งสองฉบับยังไม่ระบุเรื่องเหล่านี้
ผู้อ่านในพื้นที่ลุ่มต่ำอาจสงสัยว่าพื้นที่ไหนจะได้รับผลจากงานปรับปรุงคลอง และเกษตรกรจะได้รับการดูแลอย่างไรระหว่างก่อสร้าง ต้นทางยังไม่ตอบสองเรื่องนี้ ควรรอประกาศจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่เป็นเจ้าภาพงาน และดูหน้าโครงการ 57304-001 บนเว็บไซต์ของ ADB หากมีตัวเลขหรือรายชื่อพื้นที่ที่แชร์กันโดยไม่มีต้นทางจากหน่วยงานเจ้าของแผน อย่าเพิ่งเชื่อ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแผนแม่บทน้ำท่วมเจ้าพระยา
แผนแม่บทน้ำท่วมเจ้าพระยาตะวันออกตอนล่างเป็นของใคร
เป็นกรอบ 20 ปีของรัฐบาลไทย ส่วน ADB, EU, AFD และ GIZ เป็นผู้สนับสนุน
ADB อนุมัติเงินกู้ให้แผนนี้แล้วหรือยัง
ยังไม่อนุมัติ ADB ระบุว่ากำลังเตรียมแพ็กเกจเงินทุนโครงการเลขที่ 57304-001 และไม่ระบุวงเงิน
ต่างประเทศแต่ละฝ่ายสนับสนุนส่วนไหน
ADB เตรียมเงินทุนปรับปรุงคลองชลประทาน EU ให้เงินช่วยเหลือแบบให้เปล่า AFD สนับสนุนระบบพยากรณ์และเตือนภัยดิจิทัล และ GIZ เน้นการเตือนภัยระดับชุมชน
น้ำท่วมปี 2554 สร้างความเสียหายเท่าไร
AFD ระบุว่าประเมินความเสียหายทางเศรษฐกิจราว 41.4 พันล้านยูโร
ที่มา: ข่าว ADB เรื่อง ADB Joins Effort to Advance Lower East Chao Phraya Initiative for Improved Flood Resilience in Thailand ลงวันที่ 14 ต.ค. 2569 และแถลงข่าว AFD เรื่อง Team Europe joins Thailand and international partners to strengthen flood resilience ลงวันที่ 14 ต.ค. 2569
