ซอฟต์แบงก์ กรุ๊ป (SoftBank Group Corp.) บริษัทลงทุนจากญี่ปุ่น จ่ายเงินงวดสุดท้าย 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐเข้า OpenAI เมื่อ 1 ต.ค. 2569 ทำให้การลงทุนเพิ่มเติมก้อน 30,000 ล้านดอลลาร์ครบตามที่ประกาศไว้ SoftBank ลงทุนใน OpenAI สะสม 64,600 ล้านดอลลาร์ และถือหุ้นราว 13% ส่วนการซื้อบริษัทชิป Ampere ก็เสร็จสมบูรณ์ไปแล้ว
ตอนที่บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อกลางปีก่อน การลงทุนใน OpenAI ยังอยู่ระหว่างเจรจา ตอนนี้ทั้งสองเรื่องเดินมาถึงจุดสำคัญ และมาจากเป้าหมายเดียวกัน คือความเชื่อของ มาซาโยชิ ซน (Masayoshi Son) ประธานและซีอีโอของ SoftBank ว่าปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงสุดหรือ Artificial Super Intelligence (ASI) ต้องอาศัยทั้งพลังประมวลผลและโมเดล AI ในมือเดียวกัน
ปิดดีลซื้อ Ampere แล้ว ฮาร์ดแวร์ชิ้นแรกของแผน
SoftBank ประกาศเมื่อต้นปีก่อนว่าจะซื้อ แอมเพียร์ คอมพิวติง (Ampere Computing) ด้วยเงินสดทั้งก้อน มูลค่า 6,500 ล้านดอลลาร์ Ampere เป็นบริษัทออกแบบชิปที่ตั้งอยู่ที่เมืองซานตาคลารา รัฐแคลิฟอร์เนีย ชิปของบริษัทใช้แพลตฟอร์มประมวลผลของ Arm และเน้นงาน AI ที่ประสิทธิภาพสูงแต่ประหยัดพลังงาน ผู้ถือหุ้นรายใหญ่เดิมคือ Carlyle และ Oracle ขายหุ้นออกให้ SoftBank
การซื้อเสร็จสมบูรณ์ช่วงปลายปีก่อน ผ่านบริษัทลูกของ SoftBank ชื่อ Silver Bands 6 (US) Corp. ตอนนี้ Ampere เป็นบริษัทที่ SoftBank ถือหุ้นทั้งหมด และงบการเงินของ Ampere ถูกรวมเข้ากับงบของ SoftBank นับจากวันที่ซื้อ SoftBank ระบุในประกาศฉบับเดียวกันว่ากำลังประเมินผลกระทบต่อผลประกอบการรวม และจะแจ้งเมื่อมีเรื่องที่ต้องเปิดเผย
ตอนประกาศดีล ซนกล่าวไว้ว่า 'The future of Artificial Super Intelligence requires breakthrough computing power' (อนาคตของ ASI ต้องใช้พลังประมวลผลที่ก้าวกระโดด) ถ้อยคำนี้อยู่ในประกาศของ SoftBank ที่ออกพร้อมการประกาศซื้อ Ampere
เงิน 30,000 ล้านดอลลาร์ใน OpenAI จ่ายอย่างไร
ปีก่อน SoftBank ยังอยู่ระหว่างเจรจาลงทุนใน OpenAI ผู้พัฒนา ChatGPT ต้นปีนี้ข้อตกลงเกิดขึ้นจริง SoftBank ลงทุน 30,000 ล้านดอลลาร์ผ่านกองทุน SoftBank Vision Fund 2 ที่มูลค่าบริษัทก่อนรับเงิน (pre-money valuation) 730,000 ล้านดอลลาร์ เงินแบ่งจ่าย 3 งวด งวดละ 10,000 ล้านดอลลาร์ ตลอดปีนี้
หุ้นที่ SoftBank ได้เป็นหุ้นบุริมสิทธิ ซึ่งจะแปลงเป็นหุ้นสามัญของ OpenAI โดยอัตโนมัติเมื่อ OpenAI เข้าตลาดหลักทรัพย์ ข้อตกลงระบุว่าวันปิดดีลอาจเลื่อนให้เร็วขึ้นถ้า OpenAI เข้าตลาด แต่ในความเป็นจริงงวดสุดท้ายจ่ายตามกำหนดเดิม เป็นเงิน 10,000 ล้านดอลลาร์ หรือ 1.5796 ล้านล้านเยน ที่อัตราแลกเปลี่ยน 157.96 เยนต่อดอลลาร์ตามที่ SoftBank ระบุ
เงินงวดสุดท้ายมาจากหุ้นกู้สกุลเงินต่างประเทศ และ SoftBank ยกเลิกวงเงินกู้ชั่วคราว (bridge facility) ส่วนที่ยังไม่ได้เบิกแล้ว ตอนนี้ชำระเงินกู้ครบ ไม่มีวงเงินเหลือให้เบิก วงเงินนี้ทำสัญญาไว้รวม 40,000 ล้านดอลลาร์
ก่อนก้อนนี้ SoftBank ลงทุนใน OpenAI ไปแล้ว 34,600 ล้านดอลลาร์ เมื่อรวมกับ 30,000 ล้านดอลลาร์จึงเป็นยอดสะสม 64,600 ล้านดอลลาร์ ตามประกาศของ SoftBank ในเรื่องการบัญชี หุ้น OpenAI จะบันทึกที่มูลค่ายุติธรรม และการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าในแต่ละไตรมาสจะไปอยู่ในกำไรขาดทุนรวมของ SoftBank
เป้าหมาย ASI ในมุมของมาซาโยชิ ซน
ASI คือคำที่ซนใช้อธิบายเป้าหมายปลายทางของการลงทุนทั้งหมด ในประกาศต้นปีนี้ ซนกล่าวว่า 'AI is transforming the world at an unprecedented pace' (AI กำลังเปลี่ยนโลกด้วยความเร็วที่ไม่เคยมีมาก่อน) ส่วน แซม อัลต์แมน (Sam Altman) ซีอีโอของ OpenAI กล่าวในประกาศเดียวกันว่า 'SoftBank is the perfect long-term partner to help us maximize the benefits of AI for people at global scale' (SoftBank เป็นพันธมิตรระยะยาวที่สมบูรณ์แบบ ช่วยให้เราทำให้ประโยชน์ของ AI เกิดขึ้นสูงสุดกับผู้คนในระดับโลก)
ภาพรวมจึงชัดขึ้นกว่าตอนที่เขียนบทความนี้ครั้งแรก SoftBank ถือบริษัทออกแบบชิปอย่าง Ampere ไว้เต็มตัว และเป็นผู้ถือหุ้นราว 13% ใน OpenAI ซึ่งเป็นบริษัทโมเดลภาษาขนาดใหญ่ชั้นนำ แต่ SoftBank ยังไม่ได้บอกว่าทั้งสองบริษัทจะทำงานร่วมกันอย่างไร และยังไม่ได้กำหนดเวลาว่า ASI จะเกิดขึ้นเมื่อไร ผู้อ่านจึงควรมองว่านี่คือการวางเดิมพันทางธุรกิจ ไม่ใช่ข้อยืนยันว่าเทคโนโลยีนี้จะสำเร็จ
ตอนนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว
SoftBank จ่ายเงินลงทุนใน OpenAI ครบทั้งสามงวดแล้ว และประกาศว่าการลงทุนเพิ่มเติม 30,000 ล้านดอลลาร์เสร็จสมบูรณ์ ส่วนดีล Ampere ปิดไปแล้วตั้งแต่ปลายปีก่อน
สิ่งที่ต้องติดตามต่อมี 2 เรื่อง คือผลต่อกำไรขาดทุนของ SoftBank จากการประเมินมูลค่าหุ้น OpenAI ในแต่ละไตรมาส และผลกระทบของ Ampere ต่อผลประกอบการรวม ซึ่ง SoftBank ยังไม่เปิดเผย
ที่มา: ประกาศ 'Execution of Follow-on Investment (Third Tranche) in OpenAI' (1 ต.ค. 2569), 'Follow-on Investments in OpenAI' (27 ก.พ. 2569), 'Completion of Acquisition of Ampere Computing Holdings LLC' (26 พ.ย. 2568) และ 'SoftBank Group to Acquire Ampere Computing' (มี.ค. 2568) จากเว็บไซต์ SoftBank Group Corp.
