Advertisement
สุขภาพ

นอนน้อยเหลือ 4 ชั่วโมง ฟื้นตัวอย่างไรให้พอผ่านวัน

ปรับปรุงล่าสุด:

นอนน้อยแค่ 4 ชั่วโมงแล้วต้องทำงานต่อ ช่วยตัวเองได้ด้วยการงีบสั้นและคุมคาเฟอีน พร้อมสิ่งที่ควรเลี่ยงและวิธีดูแลคืนถัดไป

นอนน้อยเหลือ 4 ชั่วโมง ฟื้นตัวอย่างไรให้พอผ่านวัน

คนที่นอนน้อยเหลือแค่ 4 ชั่วโมงแล้วต้องตื่นไปทำงาน ช่วยตัวเองให้พอผ่านวันได้ด้วยการงีบสั้นไม่เกิน 20 นาทีในช่วงบ่าย และคุมคาเฟอีนไม่ให้เกิน 400 มิลลิกรัมต่อวัน

แต่ไม่มีวิธีไหนทดแทนการนอนได้จริง ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (CDC) แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 18-60 ปีนอน 7 ชั่วโมงขึ้นไปต่อคืน การงีบและการคุมคาเฟอีนจึงเป็นแค่การประคองตัวให้ผ่านวันนั้นไปก่อน

นอนน้อยแค่ 4 ชั่วโมง ร่างกายและสมองเสียอะไรไป

การนอนหลับไม่ได้เป็นช่วงยาวช่วงเดียว แต่วนเป็นรอบของการหลับแบบมีการกลอกตาเร็ว (REM) และไม่มีการกลอกตาเร็ว (non-REM) สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐ (NHLBI) ระบุว่ารอบนี้เริ่มใหม่ทุก 80-100 นาที และคืนหนึ่งมักมีราว 4-6 รอบ ถ้านอนแค่ 4 ชั่วโมงก็จะได้ราว 2-3 รอบ น้อยกว่าที่ควรจะได้

การหลับลึกเกิดมากในช่วงต้นคืน ส่วนช่วง REM ที่สมองทำงานคล้ายตอนตื่นและเป็นช่วงที่ฝันบ่อย เกิดมากในช่วงท้ายคืน ช่วง REM จึงมีโอกาสขาดไปเมื่อนอนสั้น

ผลที่ตามมาในวันถัดไปคือเรียนรู้ จดจ่อ และตอบสนองได้ช้าลง อ่านอารมณ์คนอื่นได้ยากขึ้น และอาจหงุดหงิดหรือวิตกกังวลในสถานการณ์ทางสังคม ส่วนการนอนไม่พอเป็นประจำ มีความเชื่อมโยงกับโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง และโรคอ้วน

NHLBI ยังเตือนถึงความเชื่อที่ว่าคนเราอยู่ได้ด้วยการนอนน้อยโดยไม่มีผลเสีย ซึ่งงานวิจัยไม่สนับสนุน การนอนที่พอและมีคุณภาพจึงเป็นเรื่องของสุขภาพกายและใจ รวมถึงความปลอดภัย ไม่ใช่เรื่องหรูหรา

นอนน้อย 4 ชั่วโมง ประคองวันนี้อย่างไร / งีบสั้นช่วงบ่าย / คุมคาเฟอีนรายวัน / หยุดคาเฟอีนก่อนนอน / ไม่ฝืนขับรถตอนง่วง / คืนถัดไปนอนให้พอ
งีบสั้นและคุมคาเฟอีนช่วยประคองตัวได้ แต่ไม่ใช่ตัวแทนของการนอน

งีบสั้นและคุมคาเฟอีนในวันที่นอนไม่พอ

วิธีที่มีแหล่งรองรับชัดที่สุดคือการงีบสั้น (power nap) มูลนิธิการนอนหลับสหรัฐ (Sleep Foundation) ระบุว่างีบ 10-30 นาทีช่วยให้สดชื่นขึ้น และถ้างีบไม่ถึง 20 นาที จะช่วยให้ตื่นตัวทันทีโดยแทบไม่มึนหลังตื่น จึงควรตั้งนาฬิกาปลุกและงีบไม่เกิน 20 นาที

ช่วงเวลาที่เหมาะคือบ่ายต้นหรือบ่ายกลาง เพราะมีแนวโน้มไม่รบกวนการนอนตอนกลางคืน ถ้างีบนานเกินไปอาจเจออาการมึนงงหลังตื่น (sleep inertia) คือความรู้สึกเซื่องซึมที่มักเกิดหลังตื่นจากการงีบยาว ถ้ายังมึนอยู่ ให้ออกไปรับแสงแดดหรือแสงสว่าง ล้างหน้าด้วยน้ำเย็น หรือดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน

เรื่องคาเฟอีน องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ระบุว่าปริมาณ 400 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นระดับที่โดยทั่วไปไม่พบผลเสียในผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ หรือเท่ากับกาแฟแก้วขนาด 12 ออนซ์ราว 2-3 แก้ว แต่ความทนต่อคาเฟอีนของแต่ละคนต่างกัน น้ำหนักตัว ยาที่ใช้ และโรคประจำตัวอาจทำให้ปริมาณที่เหมาะต่ำลง คาเฟอีนมากเกินไปยังทำให้นอนไม่หลับหรือหลับไม่ต่อเนื่อง ใจสั่น และกระวนกระวายได้

ข้อควรระวังคือเวลา CDC แนะนำให้จำกัดคาเฟอีนช่วงบ่ายและเย็น ส่วน Sleep Foundation แนะนำให้เลี่ยงคาเฟอีนในช่วง 8 ชั่วโมงก่อนเข้านอน ถ้าเข้านอนราว 4 ทุ่ม ก็ควรหยุดดื่มก่อนบ่ายสองโมง เพราะถ้าดื่มกาแฟเพิ่มตอนบ่าย คืนถัดไปอาจนอนยากอีก และวงจรนอนน้อยก็จะวนต่อ

สิ่งที่ควรเลี่ยงเมื่อสมองยังไม่ได้พัก

เรื่องที่ควรระวังที่สุดคือการขับรถ NHLBI ระบุว่าอาการง่วงขณะขับรถ (ที่ไม่เกี่ยวกับแอลกอฮอล์) เป็นสาเหตุของการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุรถยนต์อย่างรุนแรง ถ้ารู้สึกง่วงระหว่างทาง อย่าฝืนขับต่อ

อีกเรื่องคืออารมณ์ การนอนไม่พออาจทำให้หงุดหงิดและอ่านอารมณ์คนอื่นได้ยากขึ้น การเลี่ยงบทสนทนาหนักๆ หรือการโต้เถียงในวันนั้นจึงช่วยลดความเข้าใจผิดได้ เรื่องสำคัญที่ต้องตัดสินใจ ถ้าเลื่อนได้ก็ควรเลื่อนไปวันที่นอนเต็มอิ่ม เพราะเมื่อนอนไม่พอ สมองจะจดจ่อและตอบสนองได้ช้าลง

คืนถัดไปควรดูแลการนอนอย่างไร

เป้าหมายของคืนถัดไปคือกลับไปนอนให้ครบ 7 ชั่วโมงขึ้นไปตามคำแนะนำของ CDC สำหรับผู้ใหญ่อายุ 18-60 ปี (อายุ 61-64 ปีแนะนำ 7-9 ชั่วโมง และอายุ 65 ปีขึ้นไปแนะนำ 7-8 ชั่วโมง) CDC แนะนำแนวทางที่ช่วยให้หลับง่ายขึ้น ได้แก่

  • เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน
  • ทำห้องนอนให้เงียบ ผ่อนคลาย และเย็น
  • วางอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อย่างน้อย 30 นาทีก่อนนอน
  • เลี่ยงมื้อใหญ่และแอลกอฮอล์ใกล้เวลานอน
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอและกินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ

หากนอนไม่พอบ่อยๆ หรือมีปัญหาการนอนต่อเนื่อง CDC แนะนำให้ปรึกษาผู้ให้บริการสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษาใดๆ เกี่ยวกับการนอนหลับ

ที่มา: ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (CDC) หน้า About Sleep, สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐ (NHLBI) หน้า Sleep Deprivation และ Stages of Sleep, องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) หน้า How Much Caffeine Is Too Much, มูลนิธิการนอนหลับสหรัฐ (Sleep Foundation) หน้า Power Nap

บทความที่เกี่ยวข้อง