Advertisement
สุขภาพ

นั่งนานเกินไปเสี่ยงอะไร WHO ชี้สัมพันธ์กับโรคหัวใจ เบาหวาน มะเร็ง

ปรับปรุงล่าสุด:

นั่งนานเกินไปสัมพันธ์กับโรคหัวใจ เบาหวานชนิดที่ 2 และมะเร็ง WHO แนะลดเวลานั่ง แล้วขยับตัวแทน แม้เป็นกิจกรรมเบาก็ได้ประโยชน์

นั่งนานเกินไปเสี่ยงอะไร WHO ชี้สัมพันธ์กับโรคหัวใจ เบาหวาน มะเร็ง

การนั่งนานเกินไปสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวานชนิดที่ 2 และมะเร็ง ตามแนวปฏิบัติขององค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO) ที่เผยแพร่ในปี 2563 (ค.ศ. 2020) คนที่นั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ ขับรถนาน หรือนั่งดูจอหลายชั่วโมงต่อวันควรรู้เรื่องนี้ เพราะข้อแนะนำหลักไม่ยาก คือนั่งให้น้อยลง และเอาเวลาที่เหลือไปขยับตัวแทน

นั่งนานเกินไปสัมพันธ์กับโรคอะไรบ้าง

แนวปฏิบัติของ WHO ว่าด้วยกิจกรรมทางกายและพฤติกรรมเนือยนิ่ง (WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour) สรุปว่า ผู้ใหญ่ที่มีเวลานั่งมากกว่า มักมีผลลัพธ์ทางสุขภาพแย่กว่า ทั้งการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ การเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด การเสียชีวิตจากมะเร็ง และการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวานชนิดที่ 2 และมะเร็ง

ความสัมพันธ์ในที่นี้ไม่ได้แปลว่าการนั่งอย่างเดียวเป็นต้นเหตุของโรคทุกอย่าง แนวปฏิบัติฉบับนี้สรุปจากการทบทวนงานวิจัยจำนวนมาก และความเชื่อมั่นของหลักฐานก็ไม่เท่ากันทุกเรื่อง หลักฐานระดับปานกลางมีเฉพาะเรื่องที่ว่า ความเชื่อมโยงของเวลานั่งกับการเสียชีวิตทั้งหมดและการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด แตกต่างกันไปตามระดับกิจกรรมทางกาย ส่วนเรื่องการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวานชนิดที่ 2 และมะเร็ง ต้นทางระบุว่าหลักฐานไม่เพียงพอหรือมีความเชื่อมั่นต่ำกว่า ผู้อ่านจึงควรมองเรื่องเบาหวานและมะเร็งว่ามีหลักฐานรองรับเบากว่าเรื่องอื่น

การที่ความเชื่อมโยงแตกต่างกันไปตามปริมาณกิจกรรมทางกาย หมายความว่าคนที่ออกกำลังกายมากอยู่แล้ว กับคนที่แทบไม่ขยับตัวเลย ไม่ได้มีความเสี่ยงเท่ากัน แม้จะนั่งเท่ากัน

WHO ไม่ได้กำหนดชั่วโมงนั่งที่ปลอดภัย

หลายคนอยากรู้ว่านั่งกี่ชั่วโมงถึงเรียกว่านานเกินไป WHO ไม่ได้กำหนดตัวเลขนี้ เพราะหลักฐานยังไม่พอจะระบุเกณฑ์เป็นจำนวนชั่วโมง ข้อแนะนำสำหรับผู้ใหญ่ที่ WHO จัดเป็นข้อแนะนำระดับเข้มแข็ง (strong recommendation) จึงเป็นหลักกว้างๆ ว่า ผู้ใหญ่ควรจำกัดเวลาที่นั่งอยู่กับที่ แนวปฏิบัติก็ไม่ได้ระบุว่าต้องลุกทุกกี่นาที

ข้อดีของหลักนี้คือทำตามได้จริง WHO ระบุว่าการเอาเวลานั่งไปทำกิจกรรมทางกายระดับใดก็ได้ รวมถึงระดับเบา ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพ ไม่จำเป็นต้องเป็นการออกกำลังกายหนักเสมอไป ตัวอย่างที่ทำได้ในวันทำงาน เช่น ลุกยืนระหว่างคุยโทรศัพท์ หรือเดินไปคุยกับเพื่อนร่วมงานแทนการส่งข้อความ

สำหรับคนที่หลีกเลี่ยงการนั่งนานไม่ได้ เพราะลักษณะงาน WHO แนะนำให้ออกกำลังกายระดับปานกลางถึงหนักให้มากกว่าระดับที่แนะนำทั่วไป เพื่อชดเชยผลของการนั่งมาก ส่วนระดับที่แนะนำทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ คือออกกำลังกายแบบแอโรบิกระดับปานกลางอย่างน้อย 150-300 นาทีต่อสัปดาห์ หรือระดับหนักอย่างน้อย 75-150 นาทีต่อสัปดาห์ หรือผสมกันให้ได้ปริมาณเทียบเท่า

ผู้ใหญ่ทั่วโลกร้อยละ 31 ออกกำลังกายไม่ถึงเกณฑ์

หน้าข้อมูลกิจกรรมทางกายที่ WHO เผยแพร่เมื่อ 26 มิ.ย. 2567 ระบุว่า ผู้ใหญ่ทั่วโลกร้อยละ 31 หรือราว 1,800 ล้านคน ออกกำลังกายไม่ถึง 150 นาทีต่อสัปดาห์ ตัวเลขนี้เพิ่มขึ้น 5 จุดร้อยละระหว่างปี 2553 ถึง 2565 และ WHO คาดว่าอาจแตะร้อยละ 35 ในปี 2573 ผู้หญิงออกกำลังกายน้อยกว่าผู้ชายเฉลี่ย 5 จุดร้อยละ

WHO ระบุว่าคนที่ออกกำลังกายไม่เพียงพอมีความเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่าคนที่ออกกำลังกายเพียงพอร้อยละ 20-30 ตัวเลขนี้เป็นความเสี่ยงเปรียบเทียบของคนที่ขยับตัวน้อย ไม่ใช่ความเสี่ยงของการนั่งโดยตรง แต่ช่วยให้เห็นว่าทำไม WHO จึงเน้นเรื่องขยับตัวควบคู่กับการลดเวลานั่ง

ขยับตัวช่วยใจและสมองด้วย

เรื่องอารมณ์และสมอง ข้อมูลจาก WHO พูดถึงผลของการออกกำลังกายมากกว่าผลของการนั่ง คือผู้ใหญ่ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอมีสุขภาพจิต การทำงานของสมอง และการนอนดีขึ้น และกิจกรรมทางกายช่วยลดอาการซึมเศร้าและวิตกกังวลได้

ผลดีอื่นที่ WHO ระบุสำหรับผู้ใหญ่ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ได้แก่ ความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุ โรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวานชนิดที่ 2 และการหกล้มลดลง สรุปคือวันทำงานที่มีการขยับตัวแทรกอยู่บ้าง ดีกว่านั่งต่อเนื่องไปทั้งวัน แล้วค่อยหวังพึ่งการออกกำลังกายหลังเลิกงานอย่างเดียว

ผู้ที่มีโรคประจำตัว มีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรือไม่ได้ออกกำลังกายมานาน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนเพิ่มระดับกิจกรรม เพราะแต่ละคนเหมาะกับกิจกรรมไม่เหมือนกัน

ที่มา: แนวปฏิบัติองค์การอนามัยโลกว่าด้วยกิจกรรมทางกายและพฤติกรรมเนือยนิ่ง ปี 2563 (British Journal of Sports Medicine) และหน้าข้อมูลกิจกรรมทางกาย (Physical activity fact sheet) ขององค์การอนามัยโลก

บทความที่เกี่ยวข้อง