วิจัยสุขภาพในอวกาศของ NASA ไม่ได้มีไว้ดูแลนักบินอวกาศอย่างเดียว ผลบางส่วนย้อนกลับมาเป็นยาและอุปกรณ์การแพทย์บนโลกแล้ว หน้าโครงการสุขภาพแม่นยำ (Precision Health) ของ NASA ซึ่งปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2569 ระบุเป้าหมายไว้ว่า เพื่อปกป้องลูกเรือบนภารกิจอวกาศลึกและพัฒนาการแพทย์บนโลกไปพร้อมกัน
ตัวอย่างที่มีหลักฐานชัดที่สุดคือโรคกระดูกพรุน ซึ่งมียาและอุปกรณ์ที่เชื่อมโยงกับงานวิจัยของ NASA แล้ว ส่วนงานด้านอวัยวะจำลองและความชรายังเป็นเป้าหมายที่รอพิสูจน์ และงานเกือบทั้งหมดที่เล่าในข่าวนี้เป็นการทดลองในสัตว์หรือในเซลล์ ไม่ใช่ผลในคน
กระดูกในอวกาศคือห้องทดลองธรรมชาติของโรคกระดูกพรุน
เมื่อไม่มีแรงโน้มถ่วงให้ร่างกายต้านอยู่ตลอดเวลา กระดูกและกล้ามเนื้อจะเสื่อมเร็วผิดปกติ หลุยส์ สตอดิเอค (Louis Stodieck) จากมหาวิทยาลัยโคโลราโด โบลเดอร์ (University of Colorado Boulder) อธิบายไว้ในบทความ Spinoff ฉบับปี 2016 ของ NASA ว่าสภาวะไร้น้ำหนักเป็น 'a unique model of disuse, what I would consider extreme disuse' หรือแบบจำลองของการไม่ได้ใช้งานร่างกายที่รุนแรงมาก และบอกว่าการสูญเสียกระดูกในอวกาศเกิดเร็วกว่าบนโลกประมาณ 10 เท่า
นักวิจัยจึงส่งสัตว์ทดลองขึ้นไปกับยานอวกาศ เพื่อดูว่ายาหรือสารตัวไหนช่วยชะลอการสูญเสียกระดูกได้ ทั้งหมดนี้เป็นงานวิจัยในสัตว์ทดลอง ยังไม่ใช่ผลทดลองในคนโดยตรง

งานวิจัยสุขภาพในอวกาศของ NASA ที่มีหลักฐานแล้ว
ตัวอย่างที่ NASA บันทึกไว้ละเอียดที่สุดคือความร่วมมือกับบริษัทแอมเจน (Amgen) บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพในเมืองซาวซันด์โอกส์ รัฐแคลิฟอร์เนีย บทความ Spinoff ระบุว่าแอมเจนส่งการทดลองขึ้นไปกับกระสวยอวกาศ 3 เที่ยว ได้แก่ STS-108 ในปี 2001 เป็นการศึกษาการสูญเสียกระดูก STS-118 ในปี 2007 เป็นการศึกษากล้ามเนื้อฝ่อ และ STS-135 ซึ่งเป็นภารกิจสุดท้ายของโครงการกระสวยอวกาศ ในปี 2011 เป็นการศึกษากระดูกอีกครั้ง หนูที่ใช้ในการทดลองอาศัยอยู่ในกล่องทดสอบชีวการแพทย์เชิงพาณิชย์ (Commercial Biomedical Testing Module) ที่นักวิจัยของศูนย์วิจัยเอมส์ (Ames Research Center) ของ NASA ออกแบบ
บทความเดียวกันโยงการทดลองแรกของแอมเจนในอวกาศเข้ากับการที่องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) อนุมัติยาดีโนซูแมบ (denosumab) ในปี 2010 ซึ่งขายในชื่อโปรเลีย (Prolia) ข้อนี้ควรอ่านอย่างระวัง เพราะเป็นการบอกว่างานในเส้นทางนั้นเชื่อมไปถึงยา ไม่ได้แปลว่ายานี้ถูกคิดค้นขึ้นบนยานอวกาศ
เที่ยว STS-135 มีรายละเอียดชัดเจน หนูอายุราว 10 สัปดาห์ 15 ตัวได้รับแอนติบอดีต่อสเคลอรอสติน (sclerostin antibody) ที่แอมเจนพัฒนา 1 วันก่อนปล่อยยาน หนูอายุเท่ากันอีก 15 ตัวได้ยาหลอก และมีหนูอีกสองกลุ่มบนพื้นดินที่ได้รับการรักษาแบบเดียวกันในเวลาเดียวกัน ผลคือหนูที่ได้แอนติบอดีมีการสร้างกระดูกเพิ่ม โครงสร้างกระดูกดีขึ้น และกระดูกแข็งแรงขึ้น ตรงกับผลที่เคยเห็นบนโลก ส่วนเนื้อเยื่อหนูที่เหลือ NASA เปิดรับนักวิจัยอื่นผ่านโครงการแบ่งปันเนื้อเยื่อ ซึ่งนำไปสู่งานตีพิมพ์เพิ่มเติม
อีกตัวอย่างเป็นอุปกรณ์ บริษัทออสทีโอบูสต์ เฮลธ์ (Osteoboost Health Inc.) ในเมืองเรดวูดซิตี รัฐแคลิฟอร์เนีย ผลิตเข็มขัดสั่นสะเทือนที่เน้นแรงสั่นไปที่สะโพกและกระดูกสันหลังส่วนล่าง เพื่อช่วยป้องกันการสูญเสียมวลกระดูก NASA ระบุว่างานวิจัยที่ได้ทุนจาก NASA และได้รับการสนับสนุนจากศูนย์อวกาศจอห์นสัน (Johnson Space Center) พบว่าแรงสั่นกระตุ้นให้เซลล์กระดูกสร้างเนื้อเยื่อใหม่ได้ในสัตว์ทดลอง และพบระดับความแรงกับความถี่ที่คนทนได้ ซึ่งบริษัทนำไปใช้ต่อ อุปกรณ์นี้อยู่ในกลุ่มเครื่องมือแพทย์แบบต้องมีใบสั่งแพทย์ ระดับ Class II ของ FDA สำหรับผู้ป่วยภาวะกระดูกบาง (osteopenia)
งานล่าสุดเน้นอวัยวะจำลองและความชรา
หน้าโครงการสุขภาพแม่นยำของ NASA ระบุว่า NASA ศึกษาการเปลี่ยนแปลงระดับร่างกาย เซลล์ และพันธุกรรมระหว่างการบิน เพื่อเข้าใจความเสี่ยงของภารกิจระยะยาวและการเริ่มต้นของโรค งานวิจัยถึงตอนนี้ชี้ว่าการบินอวกาศอาจเร่งการเปลี่ยนแปลงตามวัย และ NASA กำลังศึกษากลไกเบื้องหลัง
เครื่องมือเด่นคืออวัยวะจำลองบนชิป (organ chip) อุปกรณ์เล็กๆ ที่ทำจากเซลล์มนุษย์เพื่อเลียนแบบการทำงานของอวัยวะ เช่น สมอง หัวใจ และตับ โครงการ AVATAR ใช้ชิปที่ทำจากเซลล์ของลูกเรือภารกิจอาร์ทีมิส 2 (Artemis II) เพื่อดูผลของรังสีที่เพิ่มขึ้นและสภาวะไร้น้ำหนักตลอดการเดินทางไปดวงจันทร์ 10 วัน NASA คาดว่างานนี้จะช่วยให้เข้าใจความชราและโรคมากขึ้น นำไปสู่การดูแลสุขภาพที่ดีขึ้น รวมถึงการรักษามะเร็ง และสนับสนุนการแพทย์เฉพาะบุคคล แต่ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่ NASA คาดหวัง ยังไม่ใช่ผลที่พิสูจน์แล้ว
งานเก่าก็ยังเป็นภาพให้เห็นว่าการวิจัยในอวกาศเดินทางไปทางไหนบ้าง เมื่อวันที่ 4 ธ.ค. 2563 ศูนย์วิจัยเอมส์ประกาศส่งการทดลองชีววิทยา 5 ชุดไปสถานีอวกาศนานาชาติ มีทั้งการศึกษาการสร้างกระดูกใหม่ในหนู การเปลี่ยนแปลงของดวงตาหนู การเกาะตัวของฟิล์มชีวภาพ (biofilm) ในระบบน้ำ การแบ่งตัวของเซลล์ต้นกำเนิดระบบประสาท และผลของยีสต์ในลำไส้ต่อเซลล์มนุษย์ NASA ระบุว่าผลอาจช่วยพัฒนาการรักษาโรคกระดูก โรคตา โรคทางระบบประสาท และการติดเชื้อยีสต์บนโลก
ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนคาดหวังผลกับการรักษา
งานส่วนใหญ่ที่เล่ามาเป็นการทดลองในสัตว์หรือในเซลล์ ผลในหนูไม่ได้รับประกันว่าจะได้ผลเท่ากันในคน และกว่าจะเป็นยาหรืออุปกรณ์ที่ใช้ได้ต้องผ่านการทดลองในคนและการอนุมัติอีกหลายขั้น ดูได้จากโปรเลียที่ FDA อนุมัติในปี 2010 ซึ่งเป็นเวลาหลายปีหลังการทดลองแรกของแอมเจนบนกระสวยอวกาศปี 2001
ในไทย ข้อมูลสาธารณะจาก NASA ไม่ได้ระบุสถานะของยาโปรเลียและเข็มขัดออสทีโอบูสต์ว่าขึ้นทะเบียนกับ อย. หรืออยู่ในสิทธิการรักษาใดหรือไม่ ผู้ที่มีภาวะกระดูกบางหรือกระดูกพรุนควรถามแพทย์หรือเภสัชกรว่ามีใช้ในไทยหรือไม่ และควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา อย่าตัดสินใจจากข่าวงานวิจัยเพียงอย่างเดียว
ที่มา: องค์การบริหารการบินและอวกาศสหรัฐ (NASA) บทความ Spinoff เรื่อง Boosting Bone Health และ Rodent Research Contributes to Osteoporosis Treatments, ประกาศของศูนย์วิจัยเอมส์ เรื่องส่งการทดลองชีววิทยาไปสถานีอวกาศ และหน้า Precision Health ของ NASA Biological & Physical Sciences







