เสียงแจ้งเตือนมือถือดังขึ้นครั้งเดียว ก็ดึงสมาธิออกจากงานที่ทำอยู่ได้ แม้เจ้าของเครื่องไม่ได้หยิบมาดูเลย งานวิจัยของมหาวิทยาลัยฟลอริดาสเตต (Florida State University) ในสหรัฐฯ เมื่อปี 2558 และงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Computers in Human Behavior เมื่อปี 2569 ให้ผลไปทางเดียวกัน งานแรกพบว่าผู้ที่ได้รับสายหรือข้อความทำแบบทดสอบผิดมากขึ้น งานหลังพบว่าแจ้งเตือนหนึ่งครั้งทำให้การประมวลผลของสมองช้าลงราว 7 วินาที
งานวิจัยทั้งสองชิ้นทำกับนักศึกษาในห้องทดลองและวัดผลต่อสมาธิ ไม่ได้วัดความเครียดสะสมในชีวิตประจำวัน ข้อสรุปว่าเสียงแจ้งเตือนสะสมเป็นความเครียดจึงยังไปไม่ถึงไหน ส่วนสิ่งที่ลงมือทำได้ทันทีคือลดจำนวนครั้งที่เครื่องส่งเสียง โดยท้ายเรื่องมีขั้นตอนตั้งโหมดห้ามรบกวนบน iPhone
งานวิจัยปี 2558 ชี้ แค่ได้ยินเสียงก็พลาดง่ายขึ้น
งานวิจัยของ แครี สโตธาร์ต (Cary Stothart) เอนส์ลีย์ มิตชัม (Ainsley Mitchum) และ คอร์ตนีย์ เยนเนิร์ต (Courtney Yehnert) จากมหาวิทยาลัยฟลอริดาสเตต ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance ปี 2558 ทีมวิจัยให้นักศึกษา 166 คนทำแบบทดสอบความตั้งใจต่อเนื่องในห้องทดลอง โดยแบ่งกลุ่มแบบสุ่ม กลุ่มหนึ่งถูกโทรเข้ามือถือ อีกกลุ่มถูกส่งข้อความ และกลุ่มควบคุมไม่ได้รับอะไรเลย นักศึกษาไม่ได้รับแจ้งล่วงหน้าเรื่องการโทรหรือส่งข้อความ
ผลคือกลุ่มที่ได้รับสายหรือข้อความทำแบบทดสอบผิดมากกว่ากลุ่มควบคุม กลุ่มที่ได้รับข้อความมีโอกาสพลาดสูงกว่าราว 3 เท่า และขนาดของความเสียหายต่อสมาธิใกล้เคียงกับงานวิจัยก่อนหน้าที่ให้ผู้ร่วมทดลองรับสายหรือพิมพ์ข้อความจริง ทีมวิจัยเขียนสรุปว่า 'mobile phones can disrupt attention performance even if one does not interact with the device' หรือมือถือรบกวนสมาธิได้ แม้เจ้าของไม่ได้แตะเครื่อง
ทีมวิจัยเสนอคำอธิบายว่า การแจ้งเตือนทำให้ความคิดที่ไม่เกี่ยวกับงานผุดขึ้นมา หรือที่เรียกว่าใจลอย (mind wandering) ซึ่งทำให้ผลงานแย่ลง ผู้วิจัยแนะนำให้ปิดเสียงหรือปิดเครื่อง และเก็บมือถือให้พ้นสายตาเวลาขับรถ ข้อควรระวังคือกลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาในห้องทดลอง ผลจึงบอกได้ว่าแจ้งเตือนรบกวนสมาธิ แต่ยังบอกไม่ได้ว่าชีวิตจริงของแต่ละคนจะได้รับผลมากน้อยเพียงใด
งานวิจัยปี 2569 ชี้ จำนวนแจ้งเตือนสำคัญกว่าเวลาหน้าจอ
งานวิจัยเรื่อง Attention hijacked: How social media notifications disrupt cognitive processing ของ ฮิปโปลีต ฟูร์นิเย (Hippolyte Fournier) และคณะ ตีพิมพ์ใน Computers in Human Behavior ปี 2569 ทดลองกับนักศึกษา 180 คน แบ่งเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละ 60 คน ทุกคนทำแบบทดสอบ Stroop ซึ่งให้บอกสีของตัวอักษรโดยไม่สนใจความหมายของคำ ระหว่างทำจะมีการแจ้งเตือนเด้งขึ้นบนหน้าจอ กลุ่มแรกเชื่อว่าเป็นข้อความจากมือถือของตัวเอง กลุ่มที่สองเห็นแจ้งเตือนโซเชียลมีเดียที่รู้ว่าเป็นของคนอื่น และกลุ่มที่สามเห็นแจ้งเตือนที่เบลอจนอ่านไม่ออก
การแจ้งเตือนหนึ่งครั้งทำให้การประมวลผลของสมองช้าลงราว 7 วินาที พบในทุกกลุ่ม แต่ชัดที่สุดในกลุ่มที่เชื่อว่าเป็นข้อความของตัวเอง และยิ่งข้อความเกี่ยวข้องกับตัวเองหรือกระตุ้นอารมณ์มาก ความล่าช้ายิ่งนาน การขยายของรูม่านตาที่วัดด้วยเครื่องติดตามสายตาสอดคล้องกับความล่าช้านั้น
อีกข้อค้นพบที่ใช้ได้จริงคือ เวลาหน้าจอรวมต่อวันไม่ใช่ตัวทำนายความฟุ้งซ่านที่แรง ตัวทำนายที่แรงกว่าคือจำนวนแจ้งเตือนที่ได้รับต่อวันและความถี่ในการเช็กมือถือ ซึ่งทีมวิจัยดูจากข้อมูลการใช้มือถือจริงของผู้เข้าร่วม ผู้วิจัยระบุว่าผลนี้ไม่ได้หมายความว่าต้องเลิกใช้โซเชียลมีเดียหรือหลีกเลี่ยงการแจ้งเตือนทั้งหมด เป้าหมายคือใช้อย่างรู้เท่าทันและสมดุล
เสียงแจ้งเตือนมือถือกับความเครียดสะสม ยังสรุปไม่ได้
งานปี 2569 เก็บแบบสอบถามความวิตกกังวลทางสังคมและความกลัวตกข่าวสารด้วย แต่ไม่พบความเชื่อมโยงที่ชัดเจนระหว่างความวิตกกังวลกับความรุนแรงของความฟุ้งซ่านในกลุ่มที่เชื่อว่าเป็นข้อความของตัวเอง ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตว่าแจ้งเตือนในการทดลองส่วนใหญ่เป็นเรื่องน่ายินดี จึงยังไม่รู้ว่าข้อความที่น่ากังวลจะให้ผลต่างออกไปหรือไม่ การวัดรูม่านตายังอาจคลาดเคลื่อนได้จากการขยับตัวและความสว่างของจอ
ข้อความที่ยืนยันได้จากงานสองชิ้นนี้คือ แจ้งเตือนทำให้สมาธิสะดุดและงานผิดพลาดง่ายขึ้น ส่วนเรื่องที่ว่าเสียงแจ้งเตือนสะสมเป็นความเครียด หรือทำให้เกิดความล้าในการตัดสินใจ งานทั้งสองชิ้นไม่ได้วัดไว้ การลดการสะดุดจึงเป็นทางที่งานวิจัยรองรับ แต่ยังไม่ใช่วิธีแก้ความเครียดทั้งหมด

ตั้งโหมดห้ามรบกวนให้เสียงเงียบแต่ไม่พลาดเรื่องสำคัญ
เมื่อจำนวนแจ้งเตือนและความถี่ในการเช็กเป็นตัวทำนายที่แรง วิธีที่ตรงจุดคือลดจำนวนครั้งที่เครื่องส่งเสียง ไม่จำเป็นต้องปิดมือถือทั้งวัน บน iPhone โหมดห้ามรบกวน (Do Not Disturb) เป็นตัวเลือกหนึ่งในฟีเจอร์ Focus ที่ปิดเสียงสาย การแจ้งเตือน และข้อความ ตามหน้าช่วยเหลือของ Apple ตั้งเวลาเปิดและปิดให้ทำงานอัตโนมัติได้ตามขั้นตอนนี้
- ไปที่ การตั้งค่า แล้วเลือก Focus
- เลือก ห้ามรบกวน (Do Not Disturb)
- เลื่อนไปที่ส่วน Set a Schedule แล้วกำหนดเวลาเปิดและปิดในแต่ละวัน
- แตะ Allow Notifications เพื่อเพิ่มคนหรือแอปที่ยังอนุญาตให้แจ้งเตือนได้ระหว่างที่โหมดนี้เปิด
การเพิ่มรายชื่อที่ยกเว้นช่วยให้ปิดเสียงได้โดยไม่ต้องกลัวพลาดสายสำคัญ เช่น คนในครอบครัวหรือแอปที่ใช้ทำงานจริง ถ้าโหมดนี้เปิดเองโดยไม่ได้ตั้งใจ ให้กลับมาดูส่วนตั้งเวลาในหน้าเดียวกันแล้วปิดตารางที่ไม่ต้องการ ผู้ใช้โทรศัพท์ระบบอื่นสามารถหาฟีเจอร์ที่คล้ายกันได้ในหน้าตั้งค่าของเครื่อง
ถ้าความเครียด การนอนหลับ หรืออารมณ์แย่ลงต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักจิตวิทยา เพราะแจ้งเตือนมือถืออาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องทั้งหมด
ที่มา: Hippolyte Fournier และคณะ, Attention hijacked: How social media notifications disrupt cognitive processing, Computers in Human Behavior (2569) DOI 10.1016/j.chb.2026.108926 พร้อมรายงานเสริมของ PsyPost, Stothart, Mitchum และ Yehnert, Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance (2558) ผ่านสรุปของ Association for Psychological Science และหน้าช่วยเหลือเรื่อง Do Not Disturb ของ Apple







