Advertisement
ไลฟ์สไตล์

กลัวอนาคตเพราะกลัวไม่มีที่ยืน ตัวเลขงานปี 2030 บอกอะไร และเตรียมตัวอย่างไร

ปรับปรุงล่าสุด:

กลัวอนาคตส่วนใหญ่คือกลัวไม่มีที่ยืน WEF คาดงานใหม่ 170 ล้านตำแหน่งภายในปี 2030 ทักษะเปลี่ยนราว 39% ชวนดูว่าเตรียมตัวอย่างไร

กลัวอนาคตเพราะกลัวไม่มีที่ยืน ตัวเลขงานปี 2030 บอกอะไร และเตรียมตัวอย่างไร

คนที่บอกว่า "กลัวอนาคต" ส่วนใหญ่ไม่ได้กลัวตัวอนาคตเอง แต่กลัวว่าเมื่อโลกงานเปลี่ยนไปแล้ว จะไม่มีที่ของตัวเองเหลืออยู่ ความกลัวนี้มีฐานจากตัวเลขจริง เพราะฟอรัมเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum หรือ WEF) คาดว่าภายในปี 2030 จะมีงานใหม่เกิดขึ้น 170 ล้านตำแหน่ง และมีงานเดิมหายไป 92 ล้านตำแหน่งทั่วโลก ผลสุทธิคือเพิ่มขึ้น 78 ล้านตำแหน่ง

ตัวเลขนี้บอกว่างานไม่ได้หายไปเฉยๆ แต่ย้ายที่และเปลี่ยนหน้าตา คนที่กังวลจึงมีเหตุผลทั้งสองด้าน ด้านหนึ่งมีงานใหม่เกิดขึ้นจริง อีกด้านหนึ่งงานเดิมหายไปถึง 92 ล้านตำแหน่ง ขณะที่ทักษะที่งานต้องการก็เปลี่ยนไปราว 39%

ตัวเลขงานปี 2030 ที่ทำให้หลายคนใจหวิว

ตัวเลขข้างต้นมาจากรายงานอนาคตของงาน (Future of Jobs Report) ฉบับปี 2025 ของ WEF ซึ่งสำรวจนายจ้างรายใหญ่มากกว่า 1,000 แห่ง ตามรายงานของ People Matters และข่าวของมหาวิทยาลัยซาบันจึ (Sabanci University) ที่สรุปรายงานฉบับเดียวกันและให้ตัวเลขตรงกัน ทั้งสองแห่งระบุว่าการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างจะสร้างงานใหม่ 170 ล้านตำแหน่ง และทำให้ 92 ล้านตำแหน่งหายไป

ตัวเลขสุทธิ 78 ล้านตำแหน่งอ่านได้ว่า ภาพรวมของตลาดงานทั่วโลกยังขยายตัว เพราะงานใหม่ 170 ล้านตำแหน่งมากกว่างานที่หายไป 92 ล้านตำแหน่ง แต่ตัวเลขนี้เป็นยอดรวมทั้งโลก ไม่ได้บอกว่าคนที่งานเดิมหายไปจะย้ายไปงานใหม่ได้ทันที เพราะ 170 ล้านกับ 92 ล้านคือคนละกลุ่มตำแหน่ง งานที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นงานอีกประเภทหนึ่งที่ต้องใช้ทักษะอีกแบบ ภาพรวมที่เป็นบวกจึงไม่ได้ทำให้ความกังวลของคนแต่ละคนหายไปโดยอัตโนมัติ

อีกตัวเลขที่ใกล้ตัวกว่าคือเรื่องทักษะ People Matters รายงานว่าคนทำงานควรคาดว่าทักษะที่มีอยู่ราว 39% จะเปลี่ยนไปหรือล้าสมัยภายในปี 2030 ขณะที่ข่าวของซาบันจึสรุปว่า ทักษะที่งานต้องการจะเปลี่ยนไปเกือบ 40% พูดง่ายๆ คือในสิบทักษะที่ใช้ทำงานอยู่ตอนนี้ ราวสี่ทักษะอาจต้องปรับหรือเปลี่ยนใหม่

ตัวเลขทั้งหมดเป็นภาพรวมทั่วโลก ไม่ใช่ประมาณการเฉพาะของไทย และเป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นแล้ว จึงอ่านเป็นทิศทางได้ แต่ไม่ควรใช้ทำนายอาชีพของคนใดคนหนึ่ง

งานใหม่กับงานที่หาย ภายในปี 2030 / จำนวนตำแหน่ง 92 ล้านตำแหน่ง 170 ล้านตำแหน่ง / กลุ่มงานตัวอย่าง ลดเร็ว เช่น แคชเชียร์ ผู้ช่วยงานธุรการ เพิ่มมากสุด เช่น เกษตร ขนส่งสินค้า ก่อสร้าง
WEF คาดว่าถึงปี 2030 งานใหม่จะเกิดมากกว่างานที่หายไปทั่วโลก

กลัวอนาคต แท้จริงคือกลัวไม่มีที่ยืน

ความกลัวที่กัดกินใจหลายคนอาจไม่ใช่รถไร้คนขับ หุ่นยนต์ หรือระบบอัตโนมัติที่แม่นยำกว่ามนุษย์ แต่เป็นความไม่มั่นใจว่าตัวเองจะอยู่ตรงไหนในระบบใหม่ จะยังมีงานให้ทำไหม จะมีคนเห็นคุณค่าของสิ่งที่ทำอยู่หรือเปล่า หรือจะกลายเป็นคนที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง คำถามเหล่านี้เป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นจริง และเป็นเรื่องปกติของคนที่เห็นโลกเปลี่ยนเร็ว

เมื่อมองความกลัวให้ชัดว่าเป็นเรื่องที่ยืนมากกว่าเรื่องเทคโนโลยี ทางออกก็เปลี่ยนไปด้วย แทนที่จะพยายามตามให้ทันทุกอย่าง ซึ่งเป็นไปไม่ได้ เราหันมาถามว่าตัวเองเหมาะกับงานแบบไหน เรียนรู้อะไรได้เร็ว และจะพาตัวเองไปยืนตรงไหนเมื่อทุกอย่างไม่แน่นอน จุดยืนแบบนี้ไม่ใช่ความหัวแข็ง แต่คือการรู้จักตัวเองพอที่จะเลือกทางได้

ทักษะอะไรกำลังเป็นที่ต้องการ

รายงานของ WEF ตามที่ People Matters สรุปไว้ระบุว่า ทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และข้อมูลขนาดใหญ่ (big data) เครือข่ายและความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ รวมถึงความรู้ด้านเทคโนโลยี เป็นกลุ่มที่ความต้องการโตเร็วที่สุด ข่าวของซาบันจึก็สรุปตรงกันว่าทักษะด้าน AI ข้อมูลขนาดใหญ่ เครือข่าย และความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ คาดว่าจะมีความต้องการโตเร็วที่สุด

ทักษะด้านเทคโนโลยีไม่ใช่ทั้งหมดของภาพนี้ ข่าวของซาบันจึระบุว่าทักษะด้านมนุษย์ ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ ความยืดหยุ่นในการรับมือ ภาวะผู้นำ และการทำงานร่วมกับผู้อื่น ยังเป็นทักษะแกนหลักต่อไป และงานที่กำลังเติบโตจำนวนมากต้องการทั้งทักษะเทคโนโลยีและทักษะด้านมนุษย์ควบคู่กัน People Matters รายงานเพิ่มว่านายจ้าง 70% มองว่าการคิดวิเคราะห์เป็นทักษะที่จำเป็น

ทั้งสองแหล่งยังชี้ตรงกันว่า งานที่เพิ่มขึ้นมากที่สุดในแง่จำนวนตำแหน่งไม่ใช่งานเทคโนโลยีล้วน แต่เป็นงานหน้างาน เช่น งานเกษตร พนักงานขนส่งสินค้า และงานก่อสร้าง ส่วนงานที่ลดลงเร็วที่สุดกลุ่มหนึ่งคือพนักงานแคชเชียร์และผู้ช่วยงานธุรการ ซาบันจึรายงานเพิ่มว่านักออกแบบกราฟิกเข้ามาอยู่ในกลุ่มที่ความต้องการลดลงด้วย เพราะปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (generative AI) เข้ามาเปลี่ยนตลาดแรงงาน

เรื่องการฝึกอบรม ทั้งสองแหล่งระบุตรงกันว่า คนทำงาน 100 คน จะมี 59 คนที่ต้องเรียนทักษะใหม่หรือเสริมทักษะเดิมภายในปี 2030 และอีก 11 คนมีแนวโน้มที่จะไม่ได้รับการฝึกอบรมเลย ขณะที่นายจ้าง 63% มองว่าช่องว่างด้านทักษะเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการปรับธุรกิจ

ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องเปลี่ยนไปเป็นโปรแกรมเมอร์ ประเด็นคือการเริ่มทำความรู้จักเครื่องมือใหม่ในงานของตัวเองก่อน เช่น ลองใช้เครื่องมือช่วยสรุปเอกสาร ช่วยจัดข้อมูลในตาราง หรือช่วยร่างอีเมลในงานประจำสักเรื่อง แล้วดูว่างานส่วนไหนเร็วขึ้น ส่วนไหนยังต้องใช้วิจารณญาณของเราเอง จากนั้นค่อยต่อยอดตามความสนใจ

เตรียมใจและเตรียมตัวได้จากสิ่งเล็กๆ

เมื่ออนาคตยังมาไม่ถึง สิ่งที่ควบคุมได้จริงมีสองอย่างคือการเตรียมใจและการเตรียมตัว การเตรียมตัวเริ่มได้จากเรื่องเล็ก เช่น เรียนรู้สิ่งใหม่โดยไม่ต้องเก่งที่สุด ฟังมุมมองที่ต่างจากเราโดยไม่ต้องเห็นด้วยทุกครั้ง และถามตัวเองตรงๆ ว่าถ้าทุกอย่างเปลี่ยนพรุ่งนี้ เราจะปรับตัวไหวไหม

ส่วนการเตรียมใจคือการยอมรับว่าความไม่แน่นอนเป็นเรื่องปกติ และความกลัวไม่ได้แปลว่าเราล้าหลัง ข่าวของซาบันจึระบุว่านายจ้าง 77% วางแผนอัปสกิลพนักงาน ซึ่งสะท้อนว่าการเรียนรู้เพิ่มระหว่างทำงานกำลังกลายเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องของคนที่ตามไม่ทัน

ที่มา: รายงานของ People Matters และข่าวของมหาวิทยาลัยซาบันจึ ที่สรุปรายงาน Future of Jobs Report 2025 ของฟอรัมเศรษฐกิจโลก (WEF)

บทความที่เกี่ยวข้อง