Advertisement
เทคโนโลยี

อัลกอริทึมแนะนำคอนเทนต์รู้จักเราแค่ไหน และปรับฟีดไม่ให้ซ้ำซากอย่างไร

ปรับปรุงล่าสุด:

อัลกอริทึมแนะนำคอนเทนต์ของ TikTok และ YouTube ใช้สัญญาณอะไรเดาความชอบ และผู้ใช้ปรับฟีดไม่ให้ซ้ำซากได้อย่างไร

อัลกอริทึมแนะนำคอนเทนต์รู้จักเราแค่ไหน และปรับฟีดไม่ให้ซ้ำซากอย่างไร

ถ้าเปิด TikTok หรือ YouTube แล้วรู้สึกว่าอัลกอริทึมแนะนำคลิปเดาใจได้แม่นเกินไป เรื่องนี้มีคำอธิบายจากแพลตฟอร์มเอง ทั้งสองบริการระบุว่าใช้พฤติกรรมการดูและปฏิกิริยาของผู้ใช้เป็นตัวเลือกคลิปที่จะนำมาเสนอ หมายความว่าสิ่งที่เรากดดู กดไลก์ หรือดูจนจบ มีผลต่อสิ่งที่จะเห็นต่อไป และผู้ใช้ปรับฟีดของตัวเองได้ด้วยเครื่องมือที่แพลตฟอร์มเตรียมไว้

ข้อมูลในเรื่องนี้ครอบคลุมสัญญาณที่แต่ละแพลตฟอร์มบอกว่าใช้ กลไกที่ TikTok บอกว่าช่วยกันฟีดซ้ำซาก และปุ่มที่ผู้ใช้กดปรับฟีดได้จริงบน YouTube

สัญญาณที่อัลกอริทึมใช้เดาว่าเราชอบอะไร

TikTok อธิบายไว้ในโพสต์ 'How TikTok recommends videos #ForYou' เมื่อ 18 มิ.ย. 2563 ว่าระบบแนะนำวิดีโอในหน้า For You จากข้อมูล 3 กลุ่ม กลุ่มแรกคือการโต้ตอบของผู้ใช้ เช่น การกดไลก์ แชร์ ติดตาม คอมเมนต์ และคอนเทนต์ที่ผู้ใช้สร้างเอง กลุ่มที่สองคือข้อมูลของวิดีโอ เช่น คำบรรยาย เสียง และแฮชแท็ก กลุ่มที่สามคือการตั้งค่าอุปกรณ์และบัญชี เช่น ภาษา ประเทศ และประเภทอุปกรณ์

TikTok บอกว่าสัญญาณแต่ละแบบมีน้ำหนักไม่เท่ากัน การตั้งค่าอุปกรณ์และบัญชีมีน้ำหนักน้อยกว่าข้อมูลอื่น เพราะไม่ใช่ความชอบที่ผู้ใช้แสดงออกเอง สัญญาณแรงอย่างการดูวิดีโอยาวจนจบนับมากกว่าสัญญาณอ่อน เช่น การที่ผู้ชมกับผู้สร้างอยู่ประเทศเดียวกัน โพสต์เดียวกันไม่ได้เปิดเผยตัวเลขน้ำหนักจริง

ฝั่ง YouTube หน้า How YouTube Works ระบุว่าระบบพิจารณาพฤติกรรมการรับชม การกดถูกใจและไม่ถูกใจ การติดตามช่อง และคำติชมของผู้ใช้ รวมถึงผลจากแบบสำรวจความพึงพอใจ ระบบยังดูชื่อเสียงและคุณภาพของช่อง และใช้ผู้ประเมินภายนอกช่วยตัดสินว่าผู้ชมทั่วไปจะมองเนื้อหานั้นอย่างไร

3 กลุ่ม ข้อมูลที่ TikTok บอกว่าใช้แนะนำวิดีโอในหน้า For You / TikTok เดาความชอบเราจากอะไรบ้าง / การโต้ตอบของผู้ใช้ / ข้อมูลของวิดีโอ / การตั้งค่าอุปกรณ์และบัญชี
TikTok บอกว่าใช้ข้อมูล 3 กลุ่มเลือกวิดีโอมาให้ในหน้า For You

เมื่อฟีดเริ่มซ้ำ แพลตฟอร์มบอกว่ามีกลไกอะไร

คำถามที่หลายคนสงสัยคือ ถ้าดูเรื่องเดียวซ้ำ ๆ ฟีดจะเหลือแต่เรื่องนั้นหรือไม่ TikTok ตอบเรื่องนี้ในโพสต์ 'An update on our work to safeguard and diversify recommendations' เมื่อ 16 ธ.ค. 2564 โดยระบุว่าระบบพยายามแทรกคลิปที่อยู่นอกความชอบที่ผู้ใช้แสดงออกมา และจะไม่แนะนำวิดีโอสองคลิปติดกันที่มาจากผู้สร้างคนเดียวกันหรือใช้เสียงเดียวกัน เป้าหมายที่ TikTok ตั้งไว้คือให้ฟีดของแต่ละคนมีเนื้อหา ผู้สร้าง และหัวข้อที่หลากหลาย

TikTok ยังบอกว่ากำลังทดสอบวิธีหลีกเลี่ยงการแนะนำคลิปคล้ายกันเป็นชุดยาว ตัวอย่างที่ยกไว้คือเนื้อหาเรื่องการลดน้ำหนักหรือออกกำลังกายแบบสุดโต่ง ความเศร้า และการเลิกรา เพราะคลิปเหล่านี้อาจไม่เป็นปัญหาเมื่อดูคลิปเดียว แต่อาจเป็นปัญหาเมื่อดูต่อกันเป็นกลุ่มใหญ่ TikTok ระบุด้วยว่ากำลังหาทางตรวจจับกรณีที่ระบบแนะนำเนื้อหาประเภทแคบมากจนอาจส่งผลเสียต่อผู้ดู

ส่วน YouTube หน้า How YouTube Works พูดถึงการยกระดับ 'high-quality voices' ในหัวข้อข่าว การเงินส่วนบุคคล และข้อมูลการแพทย์หรือวิทยาศาสตร์ และมีชั้นแสดงข่าวด่วน ข่าวเด่น และข้อมูลสุขภาพ หน้าเดียวกันไม่ได้พูดถึงการสร้างความหลากหลายของฟีดโดยตรง ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่แพลตฟอร์มอ้างเอง จึงยังไม่ใช่หลักประกันว่าฟีดของทุกคนจะหลากหลายเสมอ

ปรับฟีดของตัวเองได้อย่างไร

ผู้ใช้ไม่ต้องรอให้ระบบแก้เอง YouTube ระบุในหน้าความช่วยเหลือว่ามีเครื่องมือจัดการคำแนะนำหลายอย่าง ส่วน TikTok โพสต์ปี 2564 ระบุว่ามีตัวเลือก Not interested ไว้ให้ข้ามวิดีโอต่อ ๆ ไปจากผู้สร้างคนนั้น หรือวิดีโอที่ใช้เสียงเดียวกัน

  • YouTube: กดปุ่ม More ข้างชื่อวิดีโอในหน้า Home หรือ Watch Next แล้วเลือก Not interested จะกด Tell us why เพิ่มเหตุผลได้
  • YouTube: เลือก Don't recommend channel จากเมนูเดียวกัน เพื่อไม่ให้ช่องนั้นถูกแนะนำอีก
  • YouTube: ลบวิดีโอที่ไม่อยากให้มีผลออกจากประวัติการรับชม เพราะประวัติมีผลต่อสิ่งที่ถูกแนะนำ
  • YouTube: ปิดการบันทึกประวัติ เพื่อให้การดูและการค้นหาไม่มีผลต่อคำแนะนำ แล้วเปิดกลับเมื่อต้องการ
  • YouTube: ลบประวัติการดูและการค้นหาทั้งหมดเพื่อเริ่มต้นใหม่
  • TikTok: ใช้ตัวเลือก Not interested เพื่อข้ามวิดีโอต่อไปจากผู้สร้างคนนั้นหรือที่ใช้เสียงเดียวกัน

เรื่องตัวกรองของ TikTok โพสต์ปี 2564 ระบุเพียงว่ากำลังพัฒนาฟีเจอร์ให้ผู้ใช้เลือกคำหรือแฮชแท็กที่ไม่อยากเห็นในฟีด โพสต์ไม่ได้บอกว่าเปิดใช้แล้ว จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าตอนนี้มีตัวกรองนี้ในแอป

ฟีดสร้างจากสิ่งที่เรากดดู

ข้อมูลที่แพลตฟอร์มอธิบายไว้ชี้ว่า สัญญาณที่ระบบใช้มาจากสิ่งที่ผู้ใช้ทำในแพลตฟอร์ม เช่น คลิปที่ดูจนจบ วิดีโอที่กดไลก์ หรือช่องที่ติดตาม ซึ่งเป็นภาพเฉพาะส่วนที่ระบบเก็บได้ในบริการนั้น ๆ ความสนใจของเราที่ไม่ได้แสดงออกผ่านการกดดูหรือโต้ตอบ ก็ไม่ปรากฏอยู่ในสัญญาณที่แพลตฟอร์มระบุไว้ นี่เป็นข้อสังเกตจากรายการสัญญาณที่แพลตฟอร์มเปิดเผย ไม่ใช่คำกล่าวของแพลตฟอร์ม

เมื่อรู้ว่าสัญญาณไหนมีผลและมีปุ่มอะไรให้ใช้ ผู้ใช้ก็เลือกได้ว่าจะดูต่อ กดไม่สนใจ ลบรายการออกจากประวัติ หรือเริ่มประวัติใหม่ การเข้าใจว่าฟีดทำงานอย่างไรช่วยให้ตัดสินใจกับสิ่งที่เห็นได้ง่ายขึ้น

ที่มา: TikTok Newsroom โพสต์ How TikTok recommends videos #ForYou (18 มิ.ย. 2563) และ An update on our work to safeguard and diversify recommendations (16 ธ.ค. 2564), YouTube หน้า How YouTube Works ส่วนระบบแนะนำ และหน้าความช่วยเหลือของ YouTube เรื่องการจัดการคำแนะนำ

บทความที่เกี่ยวข้อง