ครม.สัญจร รับทราบแผนอีสานตอนบน 1 ไม่เท่ากับอนุมัติงบ 3.5 หมื่นล้าน

ครม.สัญจร รับทราบ ต่างจากอนุมัติงบอย่างไร

ดูได้จากสิ่งที่ ครม. สั่งต่อท้ายคำว่า "รับทราบ" มติรอบนี้มอบให้กระทรวงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไปจัดลำดับความสำคัญของโครงการ และจัดทำรายละเอียดเพิ่มเติม ก่อนเดินหน้าตามขั้นตอนต่อไป ถ้อยคำนี้บอกว่าแผนยังอยู่ในช่วงเตรียมงาน ยังไม่ใช่ช่วงที่โครงการเริ่มใช้เงิน รายงานมติยังไม่ระบุปีงบประมาณ กำหนดได้งบ หรือกำหนดก่อสร้างของโครงการใด

ตัวอย่างที่เห็นชัดคือการจ้างที่ปรึกษาสำรวจอสังหาริมทรัพย์เพื่อเวนคืนสำหรับท่าอากาศยานบึงกาฬ ซึ่งอยู่ในกลุ่มมาตรการเร่งด่วน ครม. มอบกระทรวงคมนาคมไปประสานสำนักงบประมาณและสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เพื่อหาแหล่งเงินสำหรับจ้างที่ปรึกษานี้ แม้เป็นงานขนาดเล็กในกลุ่มเร่งด่วน ก็ยังต้องหาแหล่งเงินก่อนจะเดินหน้าได้

เมื่ออ่านข่าวมติ ครม. จึงควรดูคำกริยาก่อนดูตัวเลข ถ้ามติเขียนว่ารับทราบ ให้อ่านว่าเรื่องนี้ยังเป็นแผนที่ต้องตามต่อ ถ้ามติใช้คำที่เกี่ยวกับการให้งบ ควรเปิดมติฉบับเต็มดูว่าระบุวงเงินรายโครงการ ปีงบประมาณ และหน่วยงานผู้รับผิดชอบหรือไม่ ตัวเลขใหญ่ในพาดหัวอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าเงินถูกจัดสรรแล้วหรือยัง

เงินเกือบทั้งหมดอยู่ที่โครงการระยะยาวและทางหลวงเส้นเดียว

แผน 36 โครงการแบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือมาตรการเร่งด่วน (Quick Win) 21 โครงการ วงเงินรวม 950,515,300 บาท เป็นโครงการที่มีความพร้อมสูง เน้นกระตุ้นเศรษฐกิจ แก้ปัญหาเฉพาะหน้า และสร้างมูลค่าเพิ่มในระดับชุมชน ตัวอย่างเช่น โครงการพัฒนาห่วงโซ่การผลิตโคขุนลุ่มน้ำโขง โครงการส่งเสริมการผลิตและการค้าสินค้าเกษตรและอาหารกลุ่มสบายดี และโครงการจ้างที่ปรึกษาสำรวจอสังหาริมทรัพย์เพื่อเวนคืนสำหรับท่าอากาศยานบึงกาฬ

กลุ่มที่สองคือโครงการระยะยาว 15 โครงการ วงเงินรวม 34,113,810,700 บาท เน้นโครงสร้างพื้นฐาน ระบบโลจิสติกส์ การแพทย์ และการท่องเที่ยวระดับสากล เมื่อนำสองก้อนมารวมกันได้ 35,064,326,000 บาท เราคำนวณได้ว่าโครงการระยะยาวคิดเป็นราว 97.3% ของวงเงินรวม ส่วนมาตรการเร่งด่วนเหลือราว 2.7% ทั้งที่มีจำนวนโครงการมากกว่า คือ 21 โครงการเทียบกับ 15 โครงการ เฉลี่ยโครงการเร่งด่วนละราว 45 ล้านบาท

ในกลุ่มระยะยาว โครงการเดียวกินสัดส่วนมหาศาล คือทางหลวง 4 ช่องจราจรแนวใหม่ เชื่อมทางหลวงหมายเลข 2 กับทางหลวงหมายเลข 222 (อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี ถึงจังหวัดบึงกาฬ) วงเงิน 27,085,956,900 บาท จากการคำนวณของเรา โครงการนี้คิดเป็นราว 77% ของวงเงินรวมทั้งแผน และราว 79% ของวงเงินระยะยาว หรือมากกว่างบมาตรการเร่งด่วนทั้ง 21 โครงการรวมกันราว 28 เท่า

โครงการสำคัญอื่นในกลุ่มระยะยาวมีวงเงินเล็กลงมาก ได้แก่ โครงการก่อสร้างกระเช้าภูกระดึง 1,757,950,000 บาท (ราว 5% ของวงเงินรวม) และโครงการพัฒนาศูนย์เชี่ยวชาญระดับพรีเมียมสาขาโรคหัวใจและการปลูกถ่ายอวัยวะ โรงพยาบาลอุดรธานี 622,867,700 บาท (ราว 1.8%) สามโครงการนี้รวมกันราว 84% ของแผน ตามการคำนวณของเรา ที่เหลือคือโครงการระยะยาวอีก 12 โครงการ รวมราว 4,647 ล้านบาท ซึ่งรวมโครงการศึกษาความเหมาะสมสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 7 ที่ไม่ได้ระบุวงเงินแยก

แผนยังอยู่ในขั้นเตรียมงาน ข้อเสนอรายจังหวัดยังไม่มีรายงาน

ขณะนี้ ครม. รับทราบแผนและมอบหมายหน่วยงานให้จัดลำดับความสำคัญ รวมทั้งทำรายละเอียดเพิ่มเติม รายงานมติยังไม่ระบุปีงบประมาณ กำหนดได้งบ หรือกำหนดก่อสร้างของโครงการใด จึงยังบอกไม่ได้ว่าโครงการใดจะเกิดขึ้นแน่

ส่วนตัวเลข 170 โครงการ 78,461 ล้านบาท ที่เคยเห็นก่อนประชุม เป็นข้อเสนอที่ที่ประชุมคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ (กรอ.) กลุ่มจังหวัดพิจารณา และมอบ สศช. รวบรวมเสนอ ครม.สัญจร ตัวเลขนี้ประกอบด้วยข้อเสนอรายจังหวัด 134 โครงการ วงเงิน 43,397 ล้านบาท และข้อเสนอในนามกลุ่มจังหวัด 36 โครงการ วงเงิน 35,064 ล้านบาท แผนที่ ครม. รับทราบตรงกับชุดหลัง จึงไม่ได้หมายความว่า 170 โครงการถูกตัดเหลือ 36 โครงการ

ยังไม่มีรายงานว่าข้อเสนอรายจังหวัด 134 โครงการนี้อยู่ในขั้นตอนไหน ผู้อ่านในพื้นที่ที่อยากรู้ว่าโครงการของจังหวัดตัวเองไปถึงไหน ควรติดตามจากหน่วยงานที่ ครม. มอบหมายในรอบนี้ คือกระทรวงคมนาคม สำนักงบประมาณ และ สศช. รวมถึงจังหวัดต้นทางของโครงการ

อ่านข่าว ครม.สัญจรครั้งอื่นให้ไม่พลาด

กรณีอุดรธานีให้กรอบอ่านที่ใช้กับ ครม.สัญจรครั้งอื่นได้ คำถามแรกคือมติใช้คำว่าอะไร รับทราบ หรือคำที่เกี่ยวกับการให้งบ คำถามที่สองคือตัวเลขในข่าวมาจากไหน เป็นข้อเสนอก่อนประชุมหรือเป็นสิ่งที่มติระบุ ในรอบนี้ตัวเลขสองชุดคือ 170 โครงการกับ 36 โครงการ เป็นคนละชุดข้อเสนอ ถ้าอ่านผ่านๆ อาจเข้าใจผิดว่ามีการตัดโครงการออก

คำถามที่สามคือเงินแบ่งเป็นระยะไหน เมื่อเทียบจำนวนโครงการกับวงเงินแล้วภาพอาจกลับด้าน มาตรการเร่งด่วนมีโครงการมากกว่า แต่เงินส่วนใหญ่อยู่ที่ระยะยาว และคำถามที่สี่คือเงินกระจุกอยู่ที่โครงการไหน ถ้าโครงการเดียวมีสัดส่วนเกือบสามในสี่ของแผน ความคืบหน้าของแผนทั้งก้อนก็ผูกอยู่กับโครงการนั้นเป็นหลัก

ก่อนสรุปว่าโครงการใดจะเกิดขึ้น ให้มองหาข้อมูลสี่อย่างในรายงานมติ คือปีงบประมาณ วงเงินรายโครงการ หน่วยงานผู้รับผิดชอบ และกำหนดเวลา แผนอีสานตอนบน 1 ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลครบสี่อย่าง ผู้อ่านจึงควรมองว่านี่เป็นแผนที่ผ่านด่านแรก และรอดูว่าหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจัดลำดับความสำคัญออกมาอย่างไร

ที่มา: มติคณะรัฐมนตรี (ครม.สัญจร) จังหวัดอุดรธานี 3 พ.ย. 2569 และข้อมูลที่ประชุมคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ (กรอ.) กลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 1 ก่อนการประชุม ครม.