เลือกตั้งนอกเขตทำอย่างไร ใครลงทะเบียนได้ ใช้หลักฐานอะไร และไปไม่ได้ต้องแจ้งเหตุอย่างไร

การลงคะแนนล่วงหน้านอกเขตเปิดให้เฉพาะคนที่เข้าเงื่อนไขของ กกต. ผู้ที่เข้าข่ายมี 3 กลุ่ม

• ผู้ที่มีถิ่นที่อยู่นอกเขตเลือกตั้งที่ตนมีชื่อในทะเบียนบ้าน
• ผู้ที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งน้อยกว่า 90 วันนับถึงวันเลือกตั้ง
• ผู้ที่ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากทางราชการให้ไปปฏิบัติหน้าที่นอกเขต

กลุ่มที่สองหมายถึงคนที่เพิ่งย้ายชื่อเข้าทะเบียนบ้านในเขตใหม่ แต่ยังอยู่ไม่ครบ 90 วันนับถึงวันเลือกตั้ง คนกลุ่มนี้ยังไม่เข้าเกณฑ์ผู้มีสิทธิในเขตใหม่ตามที่กล่าวข้างต้น แต่เข้าข่ายลงคะแนนล่วงหน้านอกเขตได้ ส่วนการลงคะแนนนอกราชอาณาจักรและการเลือกตั้งล่วงหน้าในเขตเป็นรูปแบบอื่นที่มีเงื่อนไขและขั้นตอนของตัวเอง ต้องดูรายละเอียดจากประกาศ กกต. แยกต่างหาก

ช่องทางลงทะเบียนและกำหนดตรวจรายชื่อ

ในการเลือกตั้ง สส. วันที่ 8 ก.พ. 2569 ผู้มีสิทธิลงทะเบียนเลือกตั้งล่วงหน้าได้ตั้งแต่ 20 ธ.ค. 2568 ถึง 5 ม.ค. 2569 ซึ่งปิดรับก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 30 วัน และมีวันลงคะแนนล่วงหน้าวันที่ 1 ก.พ. 2569 เวลา 08.00-17.00 น. ช่วงวันเหล่านี้เป็นของรอบนั้นเท่านั้น ถ้ามีการเลือกตั้งรอบใหม่ ต้องเปิดประกาศ กกต. เพื่อดูวันลงทะเบียนและวันลงคะแนนจริงอีกครั้ง รวมถึงการเลือกตั้งซ่อมและการเลือกตั้งท้องถิ่นด้วย

คู่มือ กกต. ระบุช่องทางยื่นคำขอลงทะเบียนนอกเขตไว้ 5 ทาง

• ยื่นด้วยตนเองต่อนายอำเภอหรือนายทะเบียนท้องถิ่น
• มอบหมายผู้อื่นยื่นแทน
• ส่งทางไปรษณีย์ โดยถือวันประทับตราไปรษณีย์เป็นวันยื่น
• ยื่นทางเว็บไซต์ www.ect.go.th หรือแอป Smart Vote
• ยื่นทางเว็บไซต์สำนักบริหารการทะเบียน www.bora.dopa.go.th

หลังลงทะเบียน ผู้มีสิทธิตรวจชื่อตัวเองในบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 25 วัน ที่เว็บไซต์ ect.go.th แอป Smart Vote หรือเว็บไซต์ www.bora.dopa.go.th การเปิดแอปหรือเว็บเช็กชื่อล่วงหน้าจึงทำได้ตั้งแต่ช่วงนี้ ถ้าพบว่าชื่อตกหล่นหรือมีข้อผิดพลาด ขอเพิ่มชื่อหรือถอนชื่อได้ก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 10 วัน

หลักฐานแสดงตนในวันลงคะแนน

บัตรประชาชนใช้แสดงตนได้แม้หมดอายุ ตามที่คู่มือ กกต. ระบุ ส่วนบัตรของราชการอื่นที่ใช้แทนได้ ต้องมีรูปถ่ายและเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก และต้องยังไม่หมดอายุ เช่น ใบขับขี่ หรือหนังสือเดินทาง (พาสปอร์ต)

ถ้าไม่ได้พกบัตรเป็นเล่ม หลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ในแอปของรัฐก็ใช้ได้ เช่น ThaID หรือ DLT QR LICENCE ผู้ที่ตั้งใจใช้วิธีนี้ควรเปิดแอปและเช็กว่าใช้งานได้ปกติก่อนวันลงคะแนน เพื่อให้แน่ใจว่าหลักฐานพร้อมใช้

แจ้งเหตุไม่ไปเลือกตั้งภายใน 7 วัน และผลถ้าไม่แจ้ง

ผู้มีสิทธิที่ไปเลือกตั้งไม่ได้ ให้แจ้งเหตุเป็นหนังสือ ระบุเลขประจำตัวประชาชนและที่อยู่ตามทะเบียนบ้าน ต่อนายทะเบียนอำเภอหรือท้องถิ่นที่ตัวเองมีชื่อในทะเบียนบ้าน แจ้งได้ภายใน 7 วันก่อนวันเลือกตั้ง หรือภายใน 7 วันนับแต่วันเลือกตั้ง จะแจ้งด้วยตนเอง มอบหมายคนอื่นแจ้งแทน ส่งทางไปรษณีย์ หรือแจ้งผ่าน ect.go.th แอป Smart Vote และ bora.dopa.go.th ก็ได้

เหตุที่แจ้งได้ตามคู่มือ กกต. ได้แก่ มีกิจธุระเร่งด่วนในพื้นที่ห่างไกล เจ็บป่วยจนเดินทางไม่ได้ พิการ ทุพพลภาพ หรือสูงอายุจนเดินทางไม่ได้ เดินทางออกนอกราชอาณาจักรโดยไม่ได้แจ้งขอใช้สิทธินอกราชอาณาจักร และมีถิ่นที่อยู่ห่างจากที่เลือกตั้งเกิน 100 กิโลเมตร

ถ้าไม่ไปเลือกตั้งและไม่แจ้งเหตุภายในกำหนด จะถูกจำกัดสิทธิครั้งละ 2 ปีนับแต่วันเลือกตั้ง สิทธิที่ถูกจำกัดได้แก่ การยื่นคำร้องคัดค้านการเลือกตั้ง การสมัครรับเลือกตั้ง สส. หรือสมาชิกสภาท้องถิ่น และการสมัครเป็นกำนันหรือผู้ใหญ่บ้าน ใครที่มีแผนลงสมัครรับเลือกตั้งในอนาคตจึงควรระวังเป็นพิเศษ

ผู้ที่ต้องการสอบถามเรื่องการเลือกตั้งเพิ่มเติม โทรสายด่วน กกต. 1444 ได้ตามที่คู่มือประชาชนระบุ

ที่มา: คู่มือประชาชน การเลือกตั้ง สส. 8 ก.พ. 2569 สายด่วน 1444 คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และเว็บไซต์สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง