Advertisement
เทคโนโลยี

ความไว้วางใจ AI ยังต่ำ ผลสำรวจ 47 ประเทศพบใช้เป็นประจำ 66% แต่เต็มใจไว้ใจ 46%

ปรับปรุงล่าสุด:

ความไว้วางใจ AI ยังต่ำ ผลสำรวจ 47 ประเทศพบคนใช้ AI เป็นประจำ 66% แต่เต็มใจไว้ใจเพียง 46% อ่านสาเหตุและสิ่งที่ต้องตามต่อ

ความไว้วางใจ AI ยังต่ำ ผลสำรวจ 47 ประเทศพบใช้เป็นประจำ 66% แต่เต็มใจไว้ใจ 46%

ความไว้วางใจ AI ยังตามการใช้งานไม่ทัน ผลสำรวจระดับโลกของมหาวิทยาลัยเมลเบิร์น (University of Melbourne) ร่วมกับ KPMG ที่เผยแพร่ในปี 2568 พบว่า 66% ของผู้ตอบใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เป็นประจำ แต่มีเพียง 46% ที่เต็มใจไว้ใจระบบ AI เรื่องนี้เกี่ยวกับทุกคนที่ใช้ AI ช่วยทำงาน และบริษัทเทคโนโลยีที่ต้องการให้คนพึ่งพาผลิตภัณฑ์ของตน

ผลสำรวจครอบคลุมผู้คนกว่า 48,000 คนใน 47 ประเทศ แต่ละประเทศเก็บข้อมูลผ่านกลุ่มตัวอย่างที่เป็นตัวแทน (representative research panels) โดยเชิญสมาชิกกลุ่มให้ตอบแบบสำรวจออนไลน์ รายงานศึกษาความไว้วางใจ การใช้งาน และทัศนคติต่อ AI รวมถึงผลของ AI ต่อบุคคลและองค์กร หัวข้อหลักที่สรุปไว้คือประโยชน์ ความไว้วางใจ กฎระเบียบ และการใช้ AI ในที่ทำงาน ภาพที่ได้จึงมาจากหลายประเทศ ไม่ได้มาจากกลุ่มใดกลุ่มเดียว

ความไว้วางใจ AI ต่ำกว่าการใช้งานมาก

ตัวเลขสองตัวนี้คือหัวใจของรายงาน คนส่วนใหญ่ใช้ AI อยู่แล้ว และ 83% เชื่อว่า AI จะนำประโยชน์หลายด้านมาให้ แต่เมื่อถามว่าเต็มใจไว้ใจระบบ AI หรือไม่ คำตอบว่าไว้ใจเหลือเพียง 46% รายงานเรียกภาพนี้ว่าความตึงเครียดระหว่างประโยชน์กับความเสี่ยง

คำว่า "เต็มใจไว้ใจ" ต่างจากคำว่า "ไม่พอใจ" ผู้ที่ไม่เต็มใจไว้ใจอาจยังใช้ AI ทุกวัน และผู้ที่ใช้ทุกวันก็ไม่ได้แปลว่ามั่นใจในคำตอบทุกครั้ง เมื่อเห็นตัวเลขเปอร์เซ็นต์เกี่ยวกับ AI จึงควรดูว่าผู้สำรวจถามคำถามอะไร ถามใคร และถามเมื่อไร

สำหรับบริษัทที่พัฒนา AI ช่องว่างระหว่าง 66% กับ 46% เป็นโจทย์ตรงๆ ถ้าอยากให้คนนำเครื่องมือไปใช้ในงานสำคัญ ความรู้สึกว่าไว้ใจได้ต้องมาพร้อมกับจำนวนผู้ใช้ที่เพิ่มขึ้น ไม่ใช่ตามหลังอยู่ไกลอย่างที่ผลสำรวจนี้เห็น

คนใช้ AI มาก แต่ความไว้วางใจยังต่ำ / 66 % ใช้ AI เป็นประจำ / 46 % เต็มใจไว้ใจระบบ AI / 70 % เห็นว่าต้องมีกฎกำกับ AI / 56 % เคยทำงานพลาดเพราะ AI
คนใช้ AI เป็นประจำ 66% แต่เต็มใจไว้ใจระบบ AI เพียง 46%

ใช้ AI โดยไม่ตรวจสอบมีความเสี่ยง

ในด้านการทำงาน รายงานระบุว่า 66% พึ่งพาผลลัพธ์จาก AI โดยไม่ประเมินว่าถูกต้องหรือไม่ และ 56% บอกว่าเคยทำงานผิดพลาดเพราะ AI ตัวเลขสองตัวนี้อยู่ในรายงานฉบับเดียวกับตัวเลขความไว้วางใจที่ยังต่ำ

ถ้าอ่านตัวเลขเหล่านี้คู่กัน จะเห็นว่าผู้ใช้จำนวนมากพึ่งพา AI โดยไม่ตรวจซ้ำ แล้วก็มีไม่น้อยที่เจอความผิดพลาดจริง ข้อแนะนำที่เป็นกลางที่สุดสำหรับผู้ใช้คือ ถ้าใช้ AI กับงานที่มีผลต่อเงินหรือการตัดสินใจสำคัญ ควรตรวจผลลัพธ์อีกรอบก่อนนำไปใช้ ส่วนองค์กรอาจกำหนดว่างานแบบไหนต้องมีคนตรวจก่อนใช้จริง

เสียงเรียกร้องให้มีกฎกำกับ AI

ผู้ตอบ 70% เห็นว่าต้องมีกฎระเบียบกำกับ AI ทั้งในระดับประเทศและระหว่างประเทศ ตัวเลขนี้สูงกว่าสัดส่วนคนที่เต็มใจไว้ใจ AI ชัดเจน เมื่ออ่านคู่กัน จึงเห็นว่าคนจำนวนมากอยากให้มีกติกากำกับ ควบคู่ไปกับการใช้งานที่เพิ่มขึ้น

สำหรับองค์กรที่ใช้ AI รายงานเสนอ 4 ทาง ได้แก่ ผู้นำที่ผลักดันการเปลี่ยนแปลงจริง การสร้างความไว้วางใจ การเพิ่มความรู้เรื่อง AI (AI literacy) และการวางระบบกำกับดูแล ทั้งสี่ข้อเป็นข้อเสนอต่อองค์กร ไม่ใช่ข้อบังคับ ผลจะเป็นอย่างไรขึ้นอยู่กับว่าองค์กรนำไปปฏิบัติจริงแค่ไหน

กฎหมาย AI ของยุโรปเริ่มใช้แล้วหลายส่วน

กฎหมายที่เป็นตัวอย่างชัดที่สุดคือ กฎหมายปัญญาประดิษฐ์ของสหภาพยุโรป (EU AI Act) ตามข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ข้อห้ามการใช้ AI บางลักษณะและข้อกำหนดเรื่องความรู้ด้าน AI ใช้แล้วตั้งแต่ปี 2568 ตามด้วยข้อกำหนดสำหรับ AI เอนกประสงค์ และกฎทั่วไปของกฎหมายเริ่มใช้แล้วตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2569

สำหรับผู้ให้บริการโมเดล AI เอนกประสงค์ (general-purpose AI) กฎหมายวางหลักเรื่องความโปร่งใสและลิขสิทธิ์ ถ้าโมเดลอาจก่อความเสี่ยงเชิงระบบ ผู้ให้บริการต้องประเมินและลดความเสี่ยงนั้น คณะกรรมาธิการยุโรปมีเครื่องมือช่วยปฏิบัติตามกฎ ได้แก่ แนวปฏิบัติเรื่องขอบเขตของข้อกำหนด หลักปฏิบัติแบบสมัครใจ (GPAI Code of Practice) และแบบฟอร์มสรุปข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดลให้สาธารณชนเห็น

ส่วน AI ความเสี่ยงสูงถูกเลื่อนออกไป กลุ่มการใช้งานตามภาคผนวก III เช่น ไบโอเมตริกซ์ การศึกษา และการจ้างงาน เลื่อนไปถึงเดือนธันวาคม 2570 ส่วนกลุ่มผลิตภัณฑ์ตามภาคผนวก I เช่น ลิฟต์และของเล่น เลื่อนไปถึงปี 2571 การเลื่อนนี้มาจากชุดแก้ไขที่เรียกว่า AI Omnibus ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้ว และเพิ่มข้อห้ามใหม่เรื่อง AI ที่สร้างเนื้อหาทางเพศโดยไม่ได้รับความยินยอม โดยข้อห้ามนี้จะเริ่มใช้ในเดือนธันวาคม 2569

ต้องติดตามต่อว่ากฎเหล่านี้จะทำให้ผู้ใช้เห็นความโปร่งใสจากบริษัท AI มากขึ้นจริงหรือไม่ และประเทศอื่นจะวางกติกาแบบใด

ที่มา: รายงาน Trust, attitudes and use of artificial intelligence: A global study 2025 โดยมหาวิทยาลัยเมลเบิร์นและ KPMG, หน้านโยบายกรอบกำกับ AI ของคณะกรรมาธิการยุโรป

บทความที่เกี่ยวข้อง