กฤษฎีกา AI ในที่นี้คือการที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (สคก. หรือ Office of the Council of State) ใช้ AI ช่วยเทียบกฎหมายและเอกสารทางกฎหมายกว่า 70,000 ฉบับกับตราสารทางกฎหมายของ OECD มากกว่า 270 ฉบับ ผ่านระบบชื่อ TH2OECD ที่พัฒนาร่วมกับบริษัท STelligence พันธมิตรของไมโครซอฟต์ (Microsoft) ไมโครซอฟต์เผยแพร่เรื่องนี้เมื่อวันที่ 30 มิ.ย. 2568 เป้าหมายคือให้กฎหมายไทยสอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น ตามความพยายามของไทยที่จะเข้าเป็นสมาชิก OECD ระบบนี้ช่วยหาจุดที่กฎหมายไทยกับมาตรฐานสากลต่างกัน เจ้าหน้าที่ยังเป็นผู้ตัดสินใจ
กฤษฎีกา AI ทำงานเทียบกฎหมายอย่างไร
TH2OECD เป็นระบบ AI เปรียบเทียบกฎหมาย ทำงานบนบริการ Azure OpenAI ของไมโครซอฟต์ ระบบแปลกฎหมายไทยเป็นภาษาอังกฤษ และแปลข้อกำหนดของ OECD เป็นภาษาไทยโดยอัตโนมัติ จากนั้นใช้การประมวลผลภาษาธรรมชาติ (natural language processing) เทียบเนื้อหาและชี้จุดที่แตกต่าง เจ้าหน้าที่กฎหมายใช้ผลนี้ประเมินว่ากฎหมายไทยสอดคล้องกับมาตรฐานสากลแค่ไหน และเสนอว่าควรปรับตรงไหน
ปากร นิลประพันธ์ (Pakorn Nilprapunt) เลขาธิการ สคก. ระบุในเรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ว่าภาษาเป็นอุปสรรคใหญ่อย่างหนึ่งในการทำให้กฎหมายไทยสอดคล้องกับมาตรฐานสากล การแปลและเทียบด้วย AI จึงช่วยลดอุปสรรคข้อนี้ ผู้บริหารไมโครซอฟต์ที่ให้สัมภาษณ์ในเรื่องเดียวกันระบุว่างานเทียบกฎหมายกว่า 70,000 ฉบับกับตราสารของ OECD เสร็จภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี
ก่อนมีระบบดิจิทัล เจ้าหน้าที่ สคก. พึ่งเอกสารที่พิมพ์ออกมาและความรู้ความชำนาญภายในหน่วยงานเป็นหลัก ฐานข้อมูลกฎหมายเดิมของ สคก. เริ่มใช้เมื่อปี 2537 แต่มีข้อจำกัดทั้งการค้นหา โครงสร้างของข้อมูล และการเข้าถึง ขณะที่กฎหมายและเอกสารทางกฎหมายกว่า 70,000 ฉบับเชื่อมโยงกันลึก และต้องสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญและมาตรฐานสากลด้วย การไล่หาว่าฉบับไหนเกี่ยวข้องกับฉบับไหนจึงทำได้ยากเมื่อข้อมูลกระจายอยู่ในรูปแบบที่ค้นไม่สะดวก
สคก. จึงใช้ระบบคลาวด์ย้ายกฎหมายจากไฟล์ PDF ที่ค้นหาข้อความไม่ได้ ไปเป็นข้อความกฎหมายที่มีโครงสร้างและค้นหาได้ ผลคือเจ้าหน้าที่หาบทบัญญัติที่ต้องการได้ตรงขึ้น และข้อมูลที่จัดเป็นโครงสร้างก็พร้อมให้ระบบเทียบกฎหมายนำไปใช้ต่อ
เจ้าหน้าที่ยังใช้ Microsoft 365 และ Copilot ในการทำงานประจำวัน เพื่อทำงานร่วมกันได้ง่ายขึ้น ปรับปรุงเอกสารได้เร็วขึ้น และวิเคราะห์นโยบายจากที่ใดก็ได้ในประเทศ เรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ไม่ได้ลงรายละเอียดว่าใช้เครื่องมือเหล่านี้กับงานชนิดไหนเป็นพิเศษ
ทำไมต้องเทียบกฎหมายไทยกับ OECD
OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) เป็นองค์การระหว่างประเทศที่มีสำนักงานใหญ่ในกรุงปารีส ไทยมีเป้าหมายเข้าเป็นสมาชิก ตามเรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ การเป็นสมาชิกจะเปิดโอกาสด้านการค้า การลงทุน และความร่วมมือระหว่างประเทศ การเข้าเป็นสมาชิกต้องให้กฎหมายและแนวปฏิบัติภายในประเทศสอดคล้องกับมาตรฐานของ OECD นี่คือเหตุผลที่ สคก. ต้องตรวจกฎหมายจำนวนมากเทียบกับตราสารของ OECD
สคก. เป็นหน่วยงานที่ปรึกษากฎหมายของรัฐบาลไทย และดูแลกรอบกฎหมายของประเทศมาเกือบหนึ่งศตวรรษ ตามเรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ สคก. กำลังนำการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลในวิธีที่กฎหมายถูกร่าง แก้ไข และเข้าถึง งานนี้สนับสนุนการทำให้กฎหมายไทยสอดคล้องกับมาตรฐานสากล และการสมัครเข้าเป็นสมาชิก OECD ของไทย
ปากรระบุว่าการเป็นสมาชิก OECD คือพันธะที่ต้องยึดมาตรฐานสากล ความโปร่งใส และนวัตกรรม และ TH2OECD ช่วยให้ไทยไปถึงจุดนั้นได้เร็วขึ้นด้วยการปรับโครงสร้างกฎหมายให้ตรงกับแนวปฏิบัติที่ดีระดับโลก ส่วนการตัดสินว่าจะแก้กฎหมายหรือไม่ และแก้อย่างไร ยังเป็นหน้าที่ของคนที่เกี่ยวข้อง ระบบ AI ช่วยเรื่องการแปลและการหาจุดต่างเท่านั้น
ปากรระบุในเรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ฉบับภาษาไทยว่า "การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลไม่ใช่เรื่องของเทคโนโลยี แต่คือเรื่องของคน"
แผนขยายระบบไปยังหน่วยงานอื่น
ตามเรื่องเล่าของไมโครซอฟต์ สคก. วางแผนขยายระบบไปยังหน่วยงานรัฐอื่น เชื่อมฐานข้อมูลของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีและหน่วยงานอื่น และสร้างศูนย์ข้อมูลกฎหมายกลางที่เจ้าหน้าที่และประชาชนเข้าใช้ได้ โดยมี AI ช่วย ถ้าทำได้จริง ผู้ที่ต้องค้นกฎหมาย เช่น เจ้าของธุรกิจ นักศึกษากฎหมาย และเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น จะค้นกฎหมายจากที่เดียวได้ง่ายขึ้น
ไมโครซอฟต์ไม่ได้ระบุกรอบเวลาของแผนขยายระบบ และไม่ได้ระบุว่า สคก. ใช้ AI ช่วยยกร่างกฎหมายฉบับใหม่ เรื่องเล่าระบุเพียงว่าบทบาทของ สคก. ที่ขยายออกจะครอบคลุมการยกร่าง การแก้ไข และการเข้าถึงกฎหมาย โดยไม่ลงรายละเอียดว่าการยกร่างจะใช้เครื่องมือใด
ที่มา: เรื่องเล่า Source Asia ของไมโครซอฟต์ เรื่อง Thailand's Digital Leap: Council of State uses AI and cloud to modernize laws (ฉบับภาษาอังกฤษและภาษาไทย) เผยแพร่วันที่ 30 มิ.ย. 2568 ข้อมูลทั้งหมดมาจากไมโครซอฟต์และคำให้สัมภาษณ์ในเรื่องเล่าดังกล่าว
