MOU ยานยนต์ไทย-จีน 5 ปี ครอบคลุมอะไร ต่างจากความตกลงการค้าอย่างไร

กรอบความร่วมมือ 5 ด้านของ MOU ยานยนต์ไทย-จีน

MOU ยานยนต์ไทย-จีนวางกรอบความร่วมมือไว้ 5 ด้าน ตามที่รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีแถลง ด้านแรกคือการลงทุน ส่งเสริมการลงทุนระหว่างผู้ประกอบการไทยและจีน ครอบคลุมการผลิตยานยนต์ ชิ้นส่วนยานยนต์ ยานยนต์ไฟฟ้า การผลิตและรีไซเคิลแบตเตอรี่ รวมถึงอำนวยความสะดวกแก่โครงการลงทุนของผู้ประกอบการทั้งสองประเทศ ด้านที่สองคือการค้า ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ตลาด นโยบายการค้า และความต้องการด้านการผลิต เพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าของยานยนต์และชิ้นส่วน

ด้านที่สามคือมาตรฐานและกฎระเบียบ ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านมาตรฐานยานยนต์ผ่านการสัมมนา การฝึกอบรม และกิจกรรมร่วมกัน รวมถึงส่งเสริมการประสานมาตรฐานและการยอมรับผลการทดสอบร่วมกัน คำที่ต้องอ่านให้ตรงคือ "ส่งเสริม" เพราะข้อมูลที่แถลงยังไม่ได้ระบุว่าการยอมรับผลทดสอบร่วมกันจะครอบคลุมสินค้าใดหรือเริ่มเมื่อไร ด้านที่สี่คือการบริหารจัดการอุตสาหกรรม แลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการวางแผนยุทธศาสตร์ การกำกับดูแลอุตสาหกรรม และการวิเคราะห์ปัญหาอุปสรรค ด้านที่ห้าคือมาตรการเชิงนโยบาย แลกเปลี่ยนข้อมูลและประสบการณ์เกี่ยวกับมาตรการสนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์ เพื่อให้นโยบายสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

เมื่อดูทั้ง 5 ด้านรวมกัน เนื้อหาส่วนใหญ่เป็นการแลกเปลี่ยนข้อมูล ประสบการณ์ และกิจกรรมร่วม มากกว่าการกำหนดตัวเลขหรือข้อผูกมัดเฉพาะเจาะจง แถลงของรัฐบาลไม่ได้ระบุมูลค่าการลงทุน จำนวนโรงงาน หรือจำนวนงานที่จะเกิดขึ้น

MOU ไม่ก่อพันธกรณีทางกฎหมาย ต่างจากความตกลงการค้า

MOU ฉบับนี้ไม่ก่อให้เกิดพันธกรณีที่มีผลผูกพันทางกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งต่างจากความตกลงการค้าที่มีผลบังคับ ข้อความนี้อยู่ท้ายแถลง ระบุว่ากิจกรรมและงบประมาณภายใต้กรอบความร่วมมือจะพิจารณาร่วมกันเป็นรายกรณีตามความเหมาะสม และไม่มีผลผูกพันต่องบประมาณแผ่นดิน พูดง่ายๆ คือ MOU ฉบับนี้เป็นการตกลงทิศทางร่วมกัน ไม่ได้บังคับให้ฝ่ายใดต้องลงทุน ซื้อ ขาย หรือยอมรับมาตรฐานอะไรตามกำหนดเวลา

ความต่างนี้ทำให้ต้องอ่านข่าวอย่างระวัง ความตกลงการค้าที่มีผลบังคับมักกำหนดสิ่งที่แต่ละฝ่ายต้องทำ แต่สำหรับ MOU ฉบับนี้ แถลงของรัฐบาลบอกชัดว่าไม่ก่อพันธกรณีทางกฎหมาย ผลที่จะเกิดขึ้นจริงจึงขึ้นกับว่าคณะทำงานร่วมจะวางแผนงานอะไร และผู้ประกอบการของสองประเทศจะตัดสินใจทำโครงการร่วมกันหรือไม่ นอกจากนี้ แถลงไม่ได้พูดถึงอัตราภาษีนำเข้ารถไฟฟ้า ผู้ซื้อรถจึงไม่ควรเข้าใจว่า MOU จะทำให้รถไฟฟ้านำเข้าถูกลงหรือแพงขึ้น

คณะทำงานและสิ่งที่ต้องติดตามต่อ

กลไกที่ใช้ติดตามคือคณะทำงานความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมยานยนต์จีน-ไทย (China-Thailand Automotive Industry Cooperation Working Group) ที่จะตั้งขึ้นเพื่อประสานงานและติดตามความก้าวหน้า พร้อมจัดทำแผนงานประจำปี ฝ่ายไทยมีสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (สศอ.) กระทรวงอุตสาหกรรม เป็นหน่วยประสานงานหลัก ฝ่ายจีนคือกรมอุตสาหกรรมเครื่องจักรและอุปกรณ์ 1 ของ MIIT แผนงานประจำปีและหัวข้อที่คณะทำงานเลือกทำก่อนจึงเป็นสิ่งที่บอกทิศทางได้ชัดที่สุด

ผู้ผลิตชิ้นส่วนควรดูด้านการลงทุนและมาตรฐาน เพราะกรอบเปิดไว้สำหรับชิ้นส่วนยานยนต์ แบตเตอรี่ และการรีไซเคิลแบตเตอรี่ รวมถึงเรื่องการประสานมาตรฐาน ผู้ซื้อรถไฟฟ้าควรดูว่าเรื่องมาตรฐานและการทดสอบจะมีความคืบหน้าอย่างไรเมื่อมีแผนงานออกมา ส่วนแรงงานในอุตสาหกรรมนี้ แถลงของรัฐบาลระบุเพียงว่ากรอบความร่วมมือรวมการแลกเปลี่ยนความรู้ในภาคอุตสาหกรรม สถาบันการศึกษา และสถาบันวิจัยของสองประเทศ ยังไม่มีตัวเลขว่าจะเกิดงานหรือกระทบงานเท่าไร

ร่าง MOU รอลงนามภายใน พ.ย. 2569

สิ่งที่ ครม. เห็นชอบเมื่อ 10 พ.ย. 2569 คือร่าง MOU ฝ่ายไทยมีแผนลงนามภายในเดือน พ.ย. 2569 ในช่วงที่นายกรัฐมนตรีของจีนเดินทางเยือนไทย โดยอนุมัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงนามฝ่ายไทย

อายุ 5 ปีของ MOU จะนับจากวันลงนามจริง ข้อความฉบับเต็มของ MOU ยังไม่ปรากฏในข้อมูลที่รัฐบาลแถลง สิ่งที่ต้องรอดูต่อคือวันลงนามจริง ข้อความฉบับเต็ม และแผนงานประจำปีฉบับแรกของคณะทำงาน

ที่มา: สำนักนายกรัฐมนตรี แถลงผลการประชุม ครม. 10 พ.ย. 2569