ถูกเลิกจ้าง ได้เงินเท่าไหร่ 2569 ค่าชดเชยและเงินว่างงาน

ค่าชดเชยจากนายจ้างไม่มีเพดานแบบเงินว่างงาน คิดจากเงินเดือนเต็มของผู้ถูกเลิกจ้าง คนเงินเดือนสูงที่ทำงานมานานจึงได้ค่าชดเชยมากกว่าเงินว่างงานหลายเท่า ขณะที่คนเงินเดือนน้อยและทำงานไม่นาน เงินว่างงานอาจเป็นก้อนที่สำคัญพอกัน

ตัวเลขเงินว่างงานที่ยังเห็นตามที่ต่างๆ อาจเป็นอัตราเดิม ลองไล่ดูจะเห็นที่มา 7,500 บาทคือ 50% ของฐาน 15,000 บาท และ 9,000 บาทคือ 60% ของฐาน 15,000 บาท ส่วนตัวเลข 8,750 บาทที่ปรากฏในประกาศปรับเพดานของสำนักงานประกันสังคม คือ 50% ของเพดาน 17,500 บาท เป็นการคำนวณด้วยอัตราเดิมก่อนปรับเป็น 60% สำหรับกรณีถูกเลิกจ้าง ตัวเลขปัจจุบันที่ใช้กับผู้ถูกเลิกจ้างจึงเป็น 60% คูณ 17,500 บาท ได้ 10,500 บาท

ค่าชดเชยตามอายุงาน ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า และกรณีที่ไม่ได้

ค่าชดเชยเป็นเงินที่นายจ้างต้องจ่ายเมื่อเลิกจ้างลูกจ้าง ตามมาตรา 118 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (Labour Protection Act) ยิ่งทำงานนาน ยิ่งได้มาก โดยคิดเป็นจำนวนวันของค่าจ้างอัตราสุดท้าย คือค่าจ้างที่ได้รับล่าสุดก่อนถูกเลิกจ้าง

ตามมาตรา 118 ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี ได้ 30 วัน ทำงานครบ 1 ปีแต่ไม่ถึง 3 ปี ได้ 90 วัน ครบ 3 ปีแต่ไม่ถึง 6 ปี ได้ 180 วัน ครบ 6 ปีแต่ไม่ถึง 10 ปี ได้ 240 วัน ครบ 10 ปีแต่ไม่ถึง 20 ปี ได้ 300 วัน และครบ 20 ปีขึ้นไป ได้ 400 วัน ตัวอย่างเช่น คนที่ทำงานมา 4 ปีและเงินเดือน 20,000 บาท ได้ค่าชดเชย 180 วัน หรือเท่ากับ 6 เดือนของเงินเดือน คือ 120,000 บาท

ถ้ารับค่าจ้างเป็นรายเดือน บทความนี้ใช้วิธีเดียวกันทุกตัวอย่าง คือเอาเงินเดือนหาร 30 ได้ค่าจ้างรายวัน แล้วคูณด้วยจำนวนวันตามตาราง ถ้าตัวเลขที่นายจ้างจ่ายต่างจากที่คำนวณเอง ให้ขอดูวิธีคิดเป็นลายลักษณ์อักษร

อีกก้อนคือค่าบอกกล่าวล่วงหน้า หรือที่เรียกกันว่าค่าตกใจ นายจ้างต้องบอกเลิกจ้างล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งงวดการจ่ายค่าจ้าง และให้การเลิกจ้างมีผลในวันจ่ายค่าจ้างงวดถัดไป เช่น เงินเดือนออกวันที่ 30 ต้องแจ้งก่อนวันที่ 30 ถ้านายจ้างให้ออกทันทีโดยไม่บอกล่วงหน้า ต้องจ่ายค่าบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17/1 ให้ลูกจ้างเพิ่ม สำหรับลูกจ้างรายเดือน โดยทั่วไปคือเงินเดือนหนึ่งเดือน เงินก้อนนี้แยกต่างหากจากค่าชดเชย

ค่าชดเชยไม่ได้จ่ายทุกกรณี มาตรา 119 กำหนดเหตุที่นายจ้างไม่ต้องจ่าย เช่น ลูกจ้างทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง ละทิ้งหน้าที่สามวันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือฝ่าฝืนข้อบังคับและคำสั่งของนายจ้าง ในกรณีฝ่าฝืนนั้น นายจ้างต้องตักเตือนเป็นหนังสือก่อน เว้นแต่เป็นความผิดร้ายแรง และหนังสือเตือนมีผลไม่เกินหนึ่งปีนับจากวันที่ลูกจ้างทำผิด

นายจ้างต้องระบุเหตุเลิกจ้างไว้ในหนังสือเลิกจ้างหรือแจ้งให้ลูกจ้างทราบตอนเลิกจ้าง ถ้าไม่ระบุ จะยกเหตุนั้นมาอ้างภายหลังไม่ได้ จึงควรขอหนังสือเลิกจ้างและเก็บไว้ เพราะเอกสารนี้ใช้ได้ทั้งตอนทวงค่าชดเชยและตอนขอเงินว่างงาน

กรณีบริษัทปิดกิจการ นายจ้างยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามอัตราเดิม เพราะมาตรา 118 ใช้กับการเลิกจ้างไม่ว่าด้วยเหตุใด และรวมถึงกรณีนายจ้างไม่สามารถดำเนินกิจการต่อได้ ส่วนสัญญาจ้างที่กำหนดระยะเวลาและหมดสัญญา หากไม่แน่ใจว่าจะได้ค่าชดเชยหรือไม่ โทรถามสายด่วนกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1546 ได้

เงินว่างงานประกันสังคมจ่ายเท่าไหร่ เลิกจ้างกับลาออกต่างกันอย่างไร

เงินว่างงานคือประโยชน์ทดแทนจากกองทุนประกันสังคมสำหรับผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่ตกงาน ถ้าถูกเลิกจ้าง ได้ 60% ของค่าจ้างรายวัน ครั้งละไม่เกิน 180 วันต่อปีปฏิทิน อัตรานี้เพิ่มจากเดิม 50% ตามกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และอัตราการได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568

ค่าจ้างที่ใช้คิดมีเพดาน ตามกฎกระทรวงกำหนดค่าจ้างขั้นสูงที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณเงินสมทบของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 พ.ศ. 2568 เพดานอยู่ที่ 17,500 บาทต่อเดือนตั้งแต่ต้นปี 2569 ถึงสิ้นปี 2571 ก่อนขยับเป็น 20,000 บาทในปี 2572 และ 23,000 บาทตั้งแต่ปี 2575 เมื่อเอา 60% คูณ 17,500 บาท จึงได้ 10,500 บาทต่อเดือน เต็ม 180 วันเท่ากับ 63,000 บาท

ส่วนเพดานเดิมที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2538 คือ 15,000 บาท ผู้ที่เคยคำนวณไว้ตามเพดานเดิมจึงได้ตัวเลขต่ำกว่าปัจจุบัน ใครอยากรู้ยอดของตัวเองให้ตรวจรายบุคคลที่สายด่วนประกันสังคม 1506

กรณีลาออกเองหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ผู้ประกันตนได้ 30% ของค่าจ้างรายวัน ครั้งละไม่เกิน 90 วันต่อปีปฏิทิน เมื่อใช้เพดาน 17,500 บาท จะได้สูงสุด 5,250 บาทต่อเดือน

เงื่อนไขที่ต้องผ่านมีดังนี้

• จ่ายเงินสมทบมาแล้ว 6 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน
• ว่างงานตั้งแต่ 8 วันขึ้นไป
• ขึ้นทะเบียนผู้ว่างงานผ่านอินเทอร์เน็ตที่เว็บไซต์กรมการจัดหางาน และรายงานตัวอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง
• พร้อมและมีความสามารถทำงาน ไม่ปฏิเสธงานที่เหมาะสมหรือการฝึกงาน
• ไม่ถูกเลิกจ้างด้วยเหตุตามที่กฎหมายระบุ เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ หรือละทิ้งหน้าที่ 7 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันควร
• ไม่เป็นผู้มีสิทธิรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ

ผู้ประกันตนมาตรา 33 คือลูกจ้างที่นายจ้างส่งเงินสมทบให้ ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองอยู่ในสิทธิไหน โทรสอบถามสายด่วนประกันสังคม 1506 ซึ่งให้บริการทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง

ตัวอย่างคำนวณ 3 คน ถูกเลิกจ้าง ได้เงินเท่าไหร่ รวมทั้งสองทาง

ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้วิธีคิดแบบง่าย คือเงินเดือนหาร 30 เป็นค่าจ้างรายวัน และนับ 180 วันเป็น 6 เดือนเต็ม ตัวเลขจริงอาจต่างเล็กน้อยตามวิธีนับวันและวันที่ยื่น ใช้เป็นภาพรวมก่อนคุยกับนายจ้างหรือสำนักงานประกันสังคม

คนที่หนึ่ง เงินเดือน 12,000 บาท ทำงาน 1 ปี 6 เดือน อยู่ในช่วงครบ 1 ปีแต่ไม่ถึง 3 ปี ได้ค่าชดเชย 90 วัน คือ 36,000 บาท เงินว่างงานคิด 60% ของ 12,000 บาท ได้ 7,200 บาทต่อเดือน เต็ม 6 เดือนเท่ากับ 43,200 บาท รวมสองทาง 79,200 บาท ถ้านายจ้างเลิกจ้างทันทีโดยไม่บอกล่วงหน้า จะมีค่าบอกกล่าวล่วงหน้าอีก 12,000 บาท รวมเป็น 91,200 บาท

คนที่สอง เงินเดือน 20,000 บาท ทำงาน 4 ปี อยู่ในช่วงครบ 3 ปีแต่ไม่ถึง 6 ปี ได้ค่าชดเชย 180 วัน คือ 120,000 บาท เงินเดือน 20,000 บาทเกินเพดาน 17,500 บาท จึงคิดเงินว่างงานจาก 17,500 บาท ได้ 10,500 บาทต่อเดือน เต็ม 6 เดือนเท่ากับ 63,000 บาท รวมสองทาง 183,000 บาท ถ้ามีค่าบอกกล่าวล่วงหน้าอีก 20,000 บาท รวมเป็น 203,000 บาท

คนที่สาม เงินเดือน 35,000 บาท ทำงาน 12 ปี อยู่ในช่วงครบ 10 ปีแต่ไม่ถึง 20 ปี ได้ค่าชดเชย 300 วัน คือ 350,000 บาท ค่าชดเชยคิดจากเงินเดือนเต็ม แต่เงินว่างงานติดเพดาน 17,500 บาท จึงได้ 10,500 บาทต่อเดือนเท่ากับคนที่สอง เต็ม 6 เดือนเท่ากับ 63,000 บาท รวมสองทาง 413,000 บาท ถ้ามีค่าบอกกล่าวล่วงหน้าอีก 35,000 บาท รวมเป็น 448,000 บาท

ตัวอย่างนี้ชี้ว่าเงินเดือนยิ่งสูง สัดส่วนของเงินว่างงานต่อเงินก้อนรวมยิ่งน้อยลง เพราะเงินว่างงานหยุดที่เพดาน 10,500 บาท ขณะที่ค่าชดเชยโตตามเงินเดือนและอายุงาน เงินว่างงานจะทยอยเข้าระหว่างที่ยังว่างงานอยู่ ผู้ที่ได้งานใหม่ก่อนครบ 180 วันจึงได้น้อยกว่าตัวเลขสูงสุด

ขั้นตอนตั้งแต่วันถูกเลิกจ้างถึงเงินเข้าบัญชี

ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดคือรวบรวมเอกสารก่อน แล้วขึ้นทะเบียนว่างงานให้ทันเวลา เพราะเงินว่างงานมีกรอบ 30 วันที่ทำให้วันเริ่มรับเงินเปลี่ยนได้

• ขอหนังสือเลิกจ้างที่ระบุเหตุผลและวันสุดท้ายของการทำงาน หรือบันทึกวันและเหตุผลที่นายจ้างแจ้งไว้
• ตรวจว่านายจ้างต้องจ่ายอะไรบ้าง ได้แก่ ค่าชดเชย ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า และค่าจ้างหรือเงินอื่นที่ค้าง
• ขึ้นทะเบียนผู้ว่างงานผ่านอินเทอร์เน็ตที่เว็บไซต์กรมการจัดหางาน ภายใน 30 วันนับจากวันที่ถูกเลิกจ้าง
• รายงานตัวผ่านระบบอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง
• ยื่นขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงานกับสำนักงานประกันสังคมภายใน 2 ปีนับจากวันที่มีสิทธิ

เหตุที่ต้องรีบขึ้นทะเบียนภายใน 30 วัน คือวันเริ่มได้รับเงินต่างกัน ถ้าขึ้นทะเบียนภายใน 30 วัน สิทธิเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 8 ของการว่างงาน แต่ถ้าขึ้นทะเบียนเกิน 30 วัน สิทธิเริ่มนับจากวันที่ขึ้นทะเบียน ไม่ย้อนไปถึงวันที่ 8 ช่วงที่ล่าช้าไปจึงไม่ได้เงิน

ระหว่างนั้นไม่ต้องรอให้นายจ้างจ่ายครบก่อนค่อยขึ้นทะเบียน สองเรื่องนี้เดินคู่กันได้ ค่าชดเชยเป็นเรื่องระหว่างลูกจ้างกับนายจ้าง ส่วนเงินว่างงานเป็นสิทธิจากกองทุนประกันสังคม สอบถามขั้นตอนเพิ่มหรือตรวจยอดเงินรายบุคคลได้ที่สายด่วน 1506

นายจ้างไม่จ่ายทำอย่างไร

ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานได้โดยไม่ต้องจ้างทนาย เรียกว่าคำร้อง คร.7 ยื่นที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในกรุงเทพฯ หรือสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดในต่างจังหวัด หากไม่สะดวกไปด้วยตนเอง ยื่นผ่านอินเทอร์เน็ตที่เว็บไซต์ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (labour.go.th) ได้ สายด่วนปรึกษาคือ 1546

เตรียมสำเนาบัตรประชาชน ชื่อและที่ตั้งของนายจ้างหรือสถานประกอบการ วันเริ่มงานและวันสุดท้าย รายละเอียดการจ้าง และหลักฐานที่มี เช่น หนังสือเลิกจ้าง สลิปเงินเดือน หรือข้อความที่นายจ้างแจ้ง เจ้าหน้าที่อาจเรียกทั้งสองฝ่ายมาสอบข้อเท็จจริง ถ้าตกลงกันได้ระหว่างทาง เช่น นายจ้างจ่ายบางส่วน ลูกจ้างถอนคำร้องได้ หากตกลงกันไม่ได้ พนักงานตรวจแรงงานจะออกคำสั่ง

พนักงานตรวจแรงงานต้องดำเนินการให้เสร็จภายใน 60 วัน หากจำเป็นและไม่อาจมีคำสั่งทัน ขอขยายเวลาได้ไม่เกิน 30 วัน ถ้าไม่เห็นด้วยกับผลคำสั่ง สอบถามช่องทางต่อไปได้ที่สายด่วน 1546

กรณีนายจ้างยังไม่จ่ายตามคำสั่ง ลูกจ้างขอเงินสงเคราะห์จากกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างได้ ต้องยื่นคำขอภายใน 1 ปีนับจากวันที่พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายเงิน โดยยื่นแบบ สกล.1 ต่อพนักงานตรวจแรงงานในท้องที่ ในส่วนค่าชดเชย กองทุนจ่ายตามอัตราค่าจ้างขั้นต่ำรายวัน คือ 30 เท่าสำหรับผู้ทำงานครบ 120 วันแต่ไม่ครบ 6 ปี และ 60 เท่าสำหรับผู้ทำงานตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป เงินจากกองทุนจึงอาจน้อยกว่าสิทธิจริง ควรเรียกร้องจากนายจ้างให้ถึงที่สุดก่อน

ภาษีของเงินชดเชย

เงินชดเชยจากการเลิกจ้างมีส่วนที่ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา กรมสรรพากรระบุว่ายกเว้นเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 300 วันสุดท้าย และไม่เกิน 300,000 บาท ตามข้อ 2(51) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ส่วนที่เกินต้องนำไปรวมคำนวณภาษีตามปกติ การยกเว้นนี้ไม่รวมเงินที่ได้เพราะลาออก เกษียณอายุ หรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง

ค่าบอกกล่าวล่วงหน้าไม่อยู่ในข้อยกเว้นนี้ กรมสรรพากรถือเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องนำไปรวมคำนวณภาษี ลองดูกับคนที่สามในตัวอย่างข้างต้น ค่าชดเชย 350,000 บาท ได้ยกเว้น 300,000 บาท ส่วนที่เหลือ 50,000 บาทต้องนำไปรวมคำนวณภาษี และถ้ามีค่าบอกกล่าวล่วงหน้า 35,000 บาท ก็ต้องรวมคำนวณด้วยเช่นกัน ส่วนคนที่สองได้ค่าชดเชย 120,000 บาท อยู่ในเพดาน 300,000 บาทและไม่เกินค่าจ้าง 300 วันสุดท้าย จึงได้ยกเว้นทั้งก้อน

คำถามที่พบบ่อย

ถูกเลิกจ้างเพราะทำผิด จะได้เงินอะไรบ้าง

ถ้าเหตุเลิกจ้างเข้ามาตรา 119 เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่ค่าจ้างที่ทำงานไปแล้วยังต้องได้ ส่วนเงินว่างงานจากประกันสังคม ผู้ที่ถูกเลิกจ้างด้วยเหตุตามที่กฎหมายระบุ เช่น ทุจริตหรือละทิ้งหน้าที่ 7 วันทำงานติดต่อกัน จะไม่เข้าเงื่อนไข

ลาออกเองได้เงินอะไรไหม

ไม่ได้ค่าชดเชยจากนายจ้าง แต่ผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่ส่งเงินสมทบครบเงื่อนไขได้เงินว่างงาน 30% ของค่าจ้างรายวัน ไม่เกิน 90 วันต่อปีปฏิทิน สูงสุด 5,250 บาทต่อเดือนเมื่อคิดจากเพดาน 17,500 บาท

ทำงานไม่ถึง 120 วัน ได้ค่าชดเชยไหม

ไม่ได้ เพราะกฎหมายให้สิทธิค่าชดเชยเมื่อทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน ส่วนเงินว่างงานต้องส่งเงินสมทบมาแล้ว 6 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน คนที่ทำงานมาไม่ถึง 6 เดือนจึงยังไม่เข้าเงื่อนไข

อายุเกิน 55 ปี ใช้สิทธิเงินว่างงานได้ไหม

เงื่อนไขของเงินว่างงานคือผู้ประกันตนต้องไม่เป็นผู้มีสิทธิรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ ถ้าใกล้วัยเกษียณหรือเคยรับสิทธิกรณีชราภาพมาก่อน ให้โทรถามสายด่วน 1506 ว่าสิทธิของตัวเองเป็นแบบไหน

ได้งานใหม่ระหว่างรับเงินว่างงาน เกิดอะไรขึ้น

เงินว่างงานมีไว้ให้ผู้ที่ยังว่างงาน และผู้รับสิทธิต้องรายงานตัวอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เมื่อได้งานใหม่ให้แจ้งและสอบถามสายด่วน 1506 ว่าต้องทำอย่างไรกับเงินงวดที่เหลือ ผู้ที่ไม่ได้ว่างงานครบ 180 วันจะได้เงินน้อยกว่ายอดสูงสุด 63,000 บาท

สิ่งที่ผู้ถูกเลิกจ้างทำได้ทันทีคือขอหนังสือเลิกจ้าง ขึ้นทะเบียนว่างงานให้ทันภายใน 30 วัน และคำนวณเงินที่นายจ้างต้องจ่ายไว้เทียบกับตัวเลขที่ได้รับจริง ก่อนเริ่มหรือเปลี่ยนแผนการเงิน ควรปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ที่มา: สำนักงานประกันสังคม (หลักเกณฑ์กรณีว่างงานและประกาศเรื่องเพดานค่าจ้าง) พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กระทรวงแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และอัตราการได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 กฎกระทรวงกำหนดค่าจ้างขั้นสูงที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณเงินสมทบของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 พ.ศ. 2568 กรมการจัดหางาน และกรมสรรพากร