คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเมื่อวันที่ 10 พ.ย. 2569 อนุมัติให้การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) เพิ่มกรอบวงเงินลงทุนทางด่วนพระราม 3 อีก 7,200 ล้านบาท จากเดิม 31,244 ล้านบาท เป็น 38,444 ล้านบาท ส่วนที่เพิ่มคือต้นทุนการกู้ยืมและดอกเบี้ยที่บวมขึ้นเพราะงานก่อสร้างล่าช้า กทพ. แจ้งว่าไม่ได้ขอจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติม แต่จะใช้เงินรายได้ที่ต้องโอนให้กองทุน TFF มาจ่าย
โครงการนี้มีชื่อเต็มว่า โครงการทางพิเศษสายพระราม 3 - ดาวคะนอง - วงแหวนรอบนอกกรุงเทพฯ ด้านตะวันตก เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดว่าเมื่อโครงสร้างพื้นฐานสร้างช้ากว่าแผน ตัวเลขในแผนการเงินก็ขยับตามไปด้วย แม้ส่วนที่เพิ่มจะไม่ได้มาจากงานก่อสร้างใหม่ก็ตาม
ส่วนที่เพิ่มของทางด่วนพระราม 3 คือต้นทุนกู้ยืม ไม่ใช่งานก่อสร้างใหม่
กรอบวงเงินเดิมมาจากมติ ครม. เมื่อวันที่ 6 มิ.ย. 2560 อยู่ที่ 31,244 ล้านบาท เป็นวงเงินค่าก่อสร้าง 30,437 ล้านบาท กรอบใหม่ที่เพิ่งอนุมัติอยู่ที่ 38,444 ล้านบาท เป็นวงเงินค่าก่อสร้าง 37,637 ล้านบาท ผลต่างของทั้งสองบรรทัดเท่ากันพอดีที่ 7,200 ล้านบาท คิดเป็นราว 23% ของกรอบวงเงินเดิม
รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีชี้แจงว่า กรอบค่าก่อสร้างที่ขยับขึ้นมานั้นเป็นเพราะต้นทุนการกู้ยืมเพิ่ม 7,200 ล้านบาท เพื่อให้เพียงพอสำหรับการเบิกจ่ายต้นทุนการกู้ยืมช่วงระหว่างการก่อสร้าง ดังนั้นตัวเลข 37,637 ล้านบาทไม่ได้แปลว่างานก่อสร้างจริงแพงขึ้น 7,200 ล้านบาทจากงานใหม่ แต่เป็นการปรับกรอบให้รองรับต้นทุนกู้ยืมที่ต้องจ่าย
ที่มาของต้นทุนก้อนนี้อยู่ที่กองทุนรวมโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออนาคตประเทศไทย (TFF) โครงการเสนอขอรับการสนับสนุนจากกองทุนนี้มาตั้งแต่ปี 2560 แต่การก่อสร้างจริงล่าช้ากว่ากำหนด ทำให้การจัดเก็บรายได้ไม่เป็นไปตามกรอบเวลา ผลคือเกิดภาระต้นทุนทางการเงินและดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นจากการส่งคืนให้ TFF
ถ้าอ่านแค่พาดหัวว่าวงเงินโครงการเพิ่มขึ้น หลายคนอาจเข้าใจว่าต้องมีงานใหม่หรือราคาวัสดุที่แพงขึ้น แต่ตามที่ ครม. อนุมัติ ส่วนที่เพิ่มทั้งหมดเป็นต้นทุนการกู้ยืมที่เกิดจากความล่าช้า การแยกให้ออกว่าตัวเลขที่เพิ่มคือค่าอะไร จะช่วยให้อ่านข่าวโครงการแบบนี้ได้ถูกต้องขึ้น
ทางด่วนพระราม 3 ไม่ขอเพิ่มงบประมาณ แปลว่าอะไร
สำหรับเงินส่วนที่เพิ่ม 7,200 ล้านบาท กทพ. แจ้งว่าจะใช้เงินรายได้ที่ต้องโอนให้กองทุน TFF เป็นแหล่งเงินในการเบิกจ่ายต้นทุนการกู้ยืม โดยไม่ได้ขอรับการจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติม รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมเป็นผู้แถลงเรื่องนี้หลังการประชุม ครม.
พูดอย่างง่ายๆ คือ กทพ. ไม่ได้ขอเงินงบประมาณก้อนใหม่มาเติมให้โครงการ แต่ใช้รายได้ที่ต้องโอนให้ TFF มาจ่ายส่วนที่เพิ่มขึ้น
ข้อมูลที่เปิดเผยหลังการประชุม ครม. ยังไม่ได้ระบุว่าการใช้รายได้ส่วนนี้มีผลต่อโครงการอื่นของ กทพ. หรือต่อรายได้ที่ส่งรัฐอย่างไร และยังไม่ได้พูดถึงอัตราค่าผ่านทางเลย ผู้อ่านจึงควรแยกให้ออกว่า ข่าวนี้เป็นเรื่องกรอบวงเงินลงทุนและแหล่งเงินจ่ายต้นทุนกู้ยืม ไม่ใช่ข่าวปรับค่าทางด่วน
ครม. ฝากข้อสังเกตถึงโครงการลักษณะเดียวกัน
ที่ประชุม ครม. ตั้งข้อสังเกตและข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปปรับปรุงการทำงาน เพื่อให้ระมัดระวังและรอบคอบมากขึ้นในการบริหารโครงการลักษณะนี้ในอนาคต โดยขอให้คำนึงถึงปัจจัยและภาระต้นทุนทางการเงินต่างๆ ให้ครบถ้วนก่อนเริ่มดำเนินโครงการ
ข้อสังเกตนี้ใช้เป็นกรอบอ่านข่าวโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่ขอเพิ่มวงเงินได้ในครั้งต่อไป มีคำถามสองข้อที่ควรดู ข้อแรกคือส่วนที่เพิ่มเป็นงานก่อสร้างใหม่ หรือเป็นต้นทุนเงินกู้ที่บวมเพราะล่าช้า ข้อสองคือเงินที่เพิ่มมาจากงบประมาณใหม่ หรือจากรายได้ของหน่วยงานเอง เมื่อดูครบสองข้อ จะเห็นว่าตัวเลขที่เพิ่มขึ้นมีที่มาจากอะไรและเงินมาจากแหล่งไหน
ความคืบหน้าล่าสุดและสิ่งที่ต้องติดตามต่อ
กรอบวงเงินใหม่นี้ตั้งขึ้นเพื่อให้ กทพ. เบิกจ่ายค่าก่อสร้างและต้นทุนการกู้ยืมได้ครบ และเปิดให้บริการทางด่วนพระราม 3 ได้ตามเป้าหมายในปี 2570 ข้อมูลที่เปิดเผยระบุเพียงปี ยังไม่มีวัน เดือน หรืออัตราค่าผ่านทาง
สิ่งที่ผู้ใช้ทางและผู้ที่อยู่ตามแนวเส้นทางควรติดตามต่อ คือกำหนดเปิดบริการที่ชัดเจนขึ้นจาก กทพ. และความคืบหน้าของงานก่อสร้างที่จะบอกว่าเป้าปี 2570 ยังเป็นไปได้หรือไม่ ส่วนอัตราค่าผ่านทางยังไม่มีข้อมูลในประกาศที่เปิดเผยออกมา ต้องรอประกาศจาก กทพ. ต่อไป
ที่มา: มติคณะรัฐมนตรี คำแถลงของรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม และคำชี้แจงของรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
