ราคาสินค้าไม่ลดตามต้นทุนเป็นความรู้สึกที่หลายคนมีเวลาจ่ายค่าอาหารหรือค่าขนส่ง แต่ตัวเลขทางการล่าสุดชี้ว่าน้ำมันซึ่งเป็นต้นทุนสำคัญของสินค้าหลายประเภทยังสูงกว่าปีก่อน ไม่ได้ถูกลงอย่างที่หลายคนเข้าใจ สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ รายงานเมื่อ 6 ต.ค. 2569 ว่าเงินเฟ้อทั่วไปเดือน ก.ย. 2569 อยู่ที่ 2.82% เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน
ราคาที่เห็นหน้าร้านมาจากต้นทุนหลายส่วน รายงานเงินเฟ้อรายเดือนบอกได้ว่าหมวดไหนแพงขึ้นหรือถูกลง ส่วนข้อสงสัยว่าราคาขึ้นง่ายแต่ลดยาก มีงานวิจัยไทยที่ตรวจเรื่องนี้กับราคาน้ำมัน และพบว่าน้ำมันแต่ละชนิดตอบสนองต่อต้นทุนไม่เหมือนกัน
งานวิจัยไทยเรื่องราคาน้ำมันขึ้นเร็วลดช้า
งานวิจัยชื่อ The Effect of Stock, Government Policy, and Monopoly on Asymmetric Price Transmission in Thailand ทำโดย ไพสรรค์ ปัตตนะกูหะ (Phaisan Pattanakooha) และ พงษ์ษา พรชัยวิเศษกุล (Pongsa Pornchaiwisetgul) จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตีพิมพ์ในวารสาร International Journal of Energy Economics and Policy ปี 2015 (พ.ศ. 2558) ผู้วิจัยใช้ข้อมูลรายเดือนของราคาน้ำมันดิบ West Texas Intermediate ราคาเบนซินไร้สารตะกั่ว ราคาดีเซลหมุนเร็ว รวมถึงข้อมูลกองทุนน้ำมันและปริมาณสต็อกน้ำมันของไทย
คำสำคัญของงานนี้คือ การส่งผ่านราคาแบบไม่สมมาตร หมายถึงราคาขายปลีกตอบสนองต่อต้นทุนที่ขึ้นกับต้นทุนที่ลงไม่เท่ากัน ผลที่พบคือราคาเบนซินมีลักษณะนี้ แต่ราคาดีเซลไม่มี
ผู้วิจัยตรวจต่อว่าอะไรทำให้เกิดความต่างนี้ พบว่ากองทุนน้ำมันไม่ได้ทำให้เกิดความไม่สมมาตรโดยตรง แต่มีผลต่อความเร็วในการปรับราคา คือทำให้เบนซินปรับเร็วขึ้นและดีเซลปรับช้าลง ส่วนต่างการตลาดก็ให้ผลทำนองเดียวกันต่อความเร็ว ขณะที่อำนาจของผู้ประกอบการมีผลทางอ้อมต่อการคงราคา โดยทำให้เบนซินปรับช้าลงและดีเซลปรับเร็วขึ้น ส่วนปริมาณสต็อกน้ำมันไม่มีผลต่อความไม่สมมาตร ผู้วิจัยสรุปว่าความไม่สมมาตรได้รับอิทธิพลหลักจากกองทุนน้ำมันและส่วนต่างการตลาด
งานนี้ศึกษาเฉพาะน้ำมันและใช้ข้อมูลช่วงก่อนปี 2558 จึงอธิบายราคาอาหารหรือค่าขนส่งโดยตรงไม่ได้ และไม่ใช่ภาพของสถานการณ์ปัจจุบัน แต่ช่วยให้เห็นว่าราคาสินค้าในไทยไม่ได้ตอบสนองต่อต้นทุนเป็นแบบเดียวกันทั้งหมด

ราคาสินค้าไม่ลดตามต้นทุน ตอนนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว
ตามตัวเลขที่ สนค. รายงาน ดัชนีราคาผู้บริโภคเดือน ก.ย. 2569 อยู่ที่ 102.93 เทียบกับ 100.11 ของเดือน ก.ย. 2568 เงินเฟ้อทั่วไปจึงอยู่ที่ 2.82% สนค. ระบุว่าราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศยังทรงตัวในระดับสูงกว่าปีก่อน จากความตึงเครียดด้านพลังงานในตะวันออกกลาง ผู้ที่เข้าใจว่าน้ำมันถูกลงแล้วของน่าจะถูกลงตาม จึงควรรู้ว่าต้นทุนด้านพลังงานตอนนี้ยังไม่ได้ลดลง
ฝั่งอาหาร สนค. ระบุว่าอาหารสำเร็จรูปปรับราคาขึ้นเพราะต้นทุนการผลิตสูงขึ้นในหลายด้าน และอาหารสดรวมถึงอาหารสำเร็จรูปได้รับผลจากสภาพอากาศแปรปรวน ดังนั้นเมื่อค่าอาหารตามสั่งแพงขึ้น สาเหตุที่ทางการระบุคือต้นทุนการผลิตและผลผลิตที่ได้รับผลจากอากาศ
สินค้าไม่ได้แพงขึ้นทุกรายการ สนค. รายงานว่าค่ากระแสไฟฟ้า ค่าจ้างเหมาซ่อมแซมบ้าน และเสื้อผ้าบางรายการมีราคาลดลง ค่าไฟฟ้ารอบ ก.ย.ถึง ธ.ค. 2569 อยู่ที่หน่วยละ 3.86 บาท ต่ำกว่ารอบก่อนหน้าที่ 3.95 บาท ส่วนเงินเฟ้อพื้นฐาน ซึ่งไม่รวมอาหารสดและพลังงาน อยู่ที่ 1.50% ต่ำกว่าเงินเฟ้อทั่วไป ซึ่งสะท้อนว่าอาหารสดและพลังงานเป็นแรงดันหลัก สนค. คาดว่าเงินเฟ้อไตรมาส 4 ปี 2569 จะยังเป็นบวกต่อเนื่อง
ราคาหน้าร้านไม่ขยับ ผู้ซื้อสังเกตอะไรได้
การรู้ว่าสินค้าชิ้นไหนราคาค้างทั้งที่ต้นทุนลด ต้องดูต้นทุนของสินค้านั้นโดยเฉพาะ ตัวเลขเงินเฟ้อรวมบอกได้เพียงภาพกว้างว่าหมวดใดขึ้นหรือลง เช่น ถ้าต้นทุนพลังงานยังสูง ค่าขนส่งและอาหารก็มีเหตุให้ราคาไม่ลดลงตามที่คาด
ผู้อ่านตรวจเองได้ด้วยการเทียบราคาสินค้าที่ซื้อประจำกับรายงานเงินเฟ้อรายเดือนของ สนค. ซึ่งแจกแจงหมวดที่ราคาขึ้นและลง ถ้าสินค้าที่ซื้ออยู่ในหมวดที่ สนค. ระบุว่าราคาลดลง เช่น ค่าไฟฟ้า หรือค่าซ่อมแซมบ้าน แต่ราคาหน้าร้านไม่ขยับ นั่นคือจุดที่ควรสังเกตและเปรียบเทียบราคาหลายร้านก่อนตัดสินใจซื้อ
ที่มา: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ รายงานเงินเฟ้อทั่วไปเดือน ก.ย. 2569







