Advertisement
เศรษฐกิจ

เงินเฟ้อกับเงินฝืดต่างกันอย่างไร กระทบค่าครองชีพและรายได้แบบไหน

ปรับปรุงล่าสุด:

เงินเฟ้อกับเงินฝืดต่างกันอย่างไร อธิบายตามนิยาม ธปท. พร้อมตัวเลขเงินเฟ้อไทยล่าสุด 2.82% และผลต่อค่าครองชีพ รายได้ และงาน

เงินเฟ้อกับเงินฝืดต่างกันอย่างไร กระทบค่าครองชีพและรายได้แบบไหน

เงินเฟ้อคือภาวะที่ราคาสินค้าและบริการแพงขึ้นต่อเนื่อง ทำให้เงินจำนวนเท่าเดิมซื้อของได้น้อยลง ส่วนเงินฝืดคือภาวะตรงข้าม ที่ราคาสินค้าลดลงเป็นวงกว้างและต่อเนื่อง ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท., Bank of Thailand) ระบุว่าเงินฝืดน่ากังวลกว่าที่คิด เพราะมักมาพร้อมเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ตอนนี้ไทยอยู่ฝั่งเงินเฟ้อ โดยเงินเฟ้อทั่วไปเดือน ก.ย. 2569 เพิ่มขึ้น 2.82% เทียบกับปีก่อน

สองคำนี้ถูกพูดถึงบ่อยเวลาของแพงหรือเวลาเศรษฐกิจซบเซา แต่หลายคนยังแยกไม่ออกว่าอย่างไหนดีหรือร้ายกับตัวเอง บทความนี้อธิบายตามนิยามของ ธปท. และตัวเลขล่าสุดจากกระทรวงพาณิชย์ ให้เห็นว่าแต่ละภาวะกระทบค่าครองชีพ รายได้ และการจ้างงานอย่างไร

เงินเฟ้อทำให้เงินในกระเป๋าซื้อของได้น้อยลง

ธปท. อธิบายว่าเงินเฟ้อเป็นตัวเลขที่บอกว่าราคาสินค้าในประเทศแพงขึ้นมากแค่ไหน ตัวเลขนี้วัดการเปลี่ยนแปลงของราคา ไม่ได้วัดระดับราคา เมื่อเงินเฟ้อสูง ค่าครองชีพจะเพิ่มขึ้น คนที่มีเงินเท่าเดิมจะซื้อของได้น้อยลง ถ้ารายได้ขึ้นช้ากว่าราคาสินค้า ผู้อ่านก็จะรู้สึกว่าเงินเดือนเท่าเดิมแต่ใช้ได้ไม่พอ

เงินเฟ้อเกิดได้จากสองทาง ทางแรกคือเงินเฟ้อจากต้นทุน (cost-push) เมื่อราคาต้นทุนการผลิตและวัตถุดิบปรับสูงขึ้น ผู้ผลิตจึงขึ้นราคาขาย ทางที่สองคือเงินเฟ้อจากอุปสงค์ (demand-pull) เมื่อความต้องการซื้อมีมากเกินกว่ากำลังการผลิต

ธปท. ระบุว่าเงินเฟ้อสูงกระทบกลุ่มผู้มีรายได้น้อยมากกว่ากลุ่มอื่น เพราะค่าอาหารและของจำเป็นเป็นสัดส่วนใหญ่ของรายจ่าย ราคาข้าวแกงหรือผักที่ขยับขึ้นจึงรู้สึกได้ทันที ในทางกลับกัน ธปท. ระบุในบทความของตนว่าเงินเฟ้ออ่อนๆ ไม่เกิน 3% มักสะท้อนเศรษฐกิจที่กำลังขยายตัว ดังนั้นเงินเฟ้อเล็กน้อยไม่ได้แปลว่าเศรษฐกิจแย่

สิ่งที่ธุรกิจและผู้บริโภคคิดล่วงหน้าก็สำคัญ ธปท. เรียกว่าความคาดการณ์เงินเฟ้อ คืออัตราเงินเฟ้อที่ประชาชนคาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต และความคาดการณ์นี้ส่งผลต่อการบริโภค การลงทุน และการกำหนดค่าจ้างของผู้ประกอบการ

เงินฝืดน่ากังวลเพราะเศรษฐกิจชะลอไปด้วย

ธปท. ให้นิยามเงินฝืดว่าเป็นภาวะที่ "ราคาสินค้าที่ลดลงเป็นวงกว้างและต่อเนื่อง" บทความอีกชิ้นของ ธปท. อธิบายเพิ่มว่าเป็น 'ภาวะที่ระดับราคาโดยรวมในประเทศปรับลดลงอย่างต่อเนื่อง พร้อมๆ กับกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่หดตัวลง' ดังนั้นราคาของบางอย่างถูกลงชั่วคราว ไม่ถือว่าเป็นเงินฝืด

ของถูกลงฟังดูดี แต่ ธปท. ชี้ว่าเงินฝืดทำให้คนชะลอการใช้จ่าย เพราะคาดว่าราคาจะลดลงอีก เมื่อขายได้น้อยลง ธุรกิจอาจลดการผลิต การจ้างงาน และการลงทุน เศรษฐกิจก็ยิ่งชะลอ ในช่วงแรกผู้บริโภคอาจซื้อของได้ถูกลง แต่ในระยะยาวการผลิตที่ลดลงจะทำให้คนว่างงานเพิ่มและรายได้ลดลง

ผู้อ่านจึงควรแยกเงินเฟ้อต่ำออกจากเงินฝืด ธปท. ระบุในหน้าคำถามที่พบบ่อยว่า ปัจจุบันไทยไม่มีความเสี่ยงภาวะเงินฝืด เพราะราคาสินค้าและบริการไม่ได้ลดลงเป็นวงกว้างและต่อเนื่อง และยังมีบางหมวดที่ราคาเพิ่มขึ้น ธปท. อธิบายด้วยว่าช่วงที่เงินเฟ้อไทยอยู่ในระดับต่ำ มาจากราคาน้ำมันโลกที่ลดลง ผลผลิตเกษตรที่ดี มาตรการช่วยค่าครองชีพของรัฐ เช่น อุดหนุนราคาน้ำมันและก๊าซหุงต้ม ลดค่าไฟฟ้า รวมถึงการแข่งขันจากสินค้านำเข้า โดยเฉพาะจากจีน การขยายตัวของ e-commerce และการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ

กรอบเงินเฟ้อ 1-3% ที่ ธปท. ใช้ดูแลเศรษฐกิจ

ธปท. ไม่ได้ตั้งเป้าให้ราคาคงที่ แต่ใช้กรอบเป้าหมายแบบยืดหยุ่นให้เงินเฟ้อทั่วไปอยู่ที่ 1-3% คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) และกระทรวงการคลังกำหนดกรอบนี้ร่วมกัน ให้สอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจ จุดประสงค์คือดูแลเสถียรภาพราคาควบคู่กับการเติบโตของเศรษฐกิจ

กรอบนี้เป็นเป้าหมายระยะปานกลาง ราว 3-5 ปี เพื่อให้ธุรกิจใช้วางแผนการผลิตและการตั้งราคาได้ ธปท. ยอมรับว่าในระยะสั้นเงินเฟ้ออาจหลุดกรอบจากปัจจัยชั่วคราว เช่น ราคาน้ำมันโลก และไม่จำเป็นต้องกังวลถ้ามีแนวโน้มกลับเข้ากรอบ

เงินเฟ้อทั่วไปนับราคาสินค้าและบริการสำหรับผู้บริโภคทุกหมวด ทั้งอาหารและเครื่องดื่ม ที่อยู่อาศัย การขนส่ง และการศึกษา ส่วนเงินเฟ้อพื้นฐานไม่รวมหมวดที่ราคาผันผวนตามฤดูกาลหรือควบคุมได้ยาก เช่น พลังงานและอาหารสด จึงเหมาะดูแนวโน้มราคาในระยะยาว

เงินเฟ้อไทยล่าสุด ตัวเลขที่ควรรู้ / 2.82 เงินเฟ้อทั่วไป ก.ย. (%) / 1-3 กรอบเป้าหมายของ ธปท. (%) / 1.50 เงินเฟ้อพื้นฐาน ก.ย. (%) / 3.07 ราคาหมวดอาหาร (%)
เงินเฟ้อทั่วไปเดือน ก.ย. 2569 อยู่ในกรอบเป้าหมาย 1-3% ของ ธปท.

ตอนนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว

เมื่อวันที่ 6 ต.ค. 2569 สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ รายงานว่าเงินเฟ้อทั่วไปเดือน ก.ย. 2569 เพิ่มขึ้น 2.82% เทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน (อ้างตามรายงานของไทยโพสต์และแนวหน้า) ตัวเลขนี้อยู่ในกรอบ 1-3% ของ ธปท.

ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศยังสูงกว่าปีก่อน จากความขัดแย้งด้านพลังงานในตะวันออกกลาง และอาหารสำเร็จรูปแพงขึ้นตามต้นทุนการผลิต หมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 3.07% โดยไข่ไก่ ไก่สด ผักและผลไม้ปรับราคาขึ้น บางส่วนจากสภาพอากาศ ส่วนเงินเฟ้อพื้นฐานอยู่ที่ 1.50% เร่งจาก 1.44% ในเดือน ส.ค. และเฉลี่ย 9 เดือนแรกของปีเพิ่มขึ้น 1.54%

สนค. คาดว่าเงินเฟ้อไตรมาส 4 จะเป็นบวกต่อเนื่อง จากราคาน้ำมันและอาหาร ส่วนปัจจัยที่ช่วยกดราคา ได้แก่ ค่าไฟงวด ก.ย.-ธ.ค. ที่หน่วยละ 3.86 บาท ต่ำกว่างวดก่อนที่ 3.95 บาท กระทรวงพาณิชย์ปรับคาดการณ์เงินเฟ้อทั้งปี 2569 เป็น 1.8-2.2% ค่ากลาง 2.0% จากเดิม 1.5-2.5%

สำหรับผู้อ่าน ตัวเลขชุดนี้หมายความว่าไทยยังไม่ใกล้เงินฝืด แต่ค่าครองชีพ โดยเฉพาะน้ำมันและอาหาร ยังแพงกว่าปีก่อน สิ่งที่ควรติดตามต่อคือตัวเลขเงินเฟ้อรายเดือนที่ สนค. ประกาศ และราคาพลังงานที่ส่งผลต่อราคาอาหารและค่าขนส่ง

ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย (คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับเงินเฟ้อและกรอบเงินเฟ้อ และบทความคำศัพท์เงินเฟ้อใน Phrasiam) และรายงานดัชนีราคาผู้บริโภคเดือน ก.ย. 2569 ของ สนค. กระทรวงพาณิชย์ (อ้างตามรายงานของไทยโพสต์และแนวหน้า)

บทความที่เกี่ยวข้อง