ค่าไฟสาธารณะหรือค่าไฟถนนที่เคยแฝงอยู่ในบิลค่าไฟของผู้ใช้ไฟทั่วไปประมาณ 10 สตางค์ อาจมีคนจ่ายรายใหม่ ร่าง พ.ร.บ.การประกอบกิจการพลังงาน (ฉบับที่ ..) ที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (สำนักงาน กกพ.) เปิดรับฟังความเห็นถึงวันที่ 20 พ.ย. 2569 เสนอให้กองทุนพัฒนาไฟฟ้านำเงินมาจ่ายค่าไฟส่วนนี้แทน
ร่างระบุว่าการจ่ายแบบนี้ต้องไม่เป็นภาระแก่ประชาชนและงบประมาณ แต่ยังมีคำถามว่าเงินกองทุนมาจากไหน เพราะเงินก้อนนี้มาจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้า สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (กฤษฎีกา) จึงห่วงว่าต้นทุนอาจย้อนมาถึงผู้ใช้ไฟอยู่ดี ส่วน JustPow ซึ่งเป็นองค์กรภายนอกมองว่าอาจเป็นเพียงการเปลี่ยนช่องทางจ่าย
ค่าไฟสาธารณะที่เคยอยู่ในบิลบ้านและมติที่ให้แยกออก
ค่าไฟสาธารณะคือค่าไฟของแสงสว่างในที่หรือทางสาธารณะ เช่น ไฟถนน ที่ส่วนราชการและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้ในพื้นที่ที่ดูแล ที่ผ่านมาต้นทุนส่วนนี้ถูกรวมอยู่ในบิลค่าไฟของผู้ใช้ไฟทุกคนประมาณ 10 สตางค์
เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นในเดือน มิ.ย. 2569 ต่อมาเมื่อวันที่ 15 ก.ค. 2569 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติให้แยกต้นทุนค่าไฟสาธารณะ เช่น ไฟถนน ออกจากอัตราค่าไฟของผู้ใช้ไฟทั่วไป

ร่างกฎหมายให้กองทุนพัฒนาไฟฟ้าจ่ายค่าไฟสาธารณะอย่างไร
คณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบหลักการร่างกฎหมายนี้เมื่อวันที่ 8 ก.ย. 2569 ตามที่รองนายกรัฐมนตรีเสนอ สาระหลักคือแก้ไข พ.ร.บ.การประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ให้ใช้กองทุนพัฒนาไฟฟ้าเป็นค่าใช้จ่ายสำหรับไฟฟ้าสาธารณะ ข้อความในร่างระบุว่า 'ที่ส่วนราชการและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้ในการให้แสงสว่างเพื่อความปลอดภัยแก่ประชาชนในที่สาธารณะหรือทางสาธารณะที่อยู่ในความดูแลรับผิดชอบ โดยไม่ให้เป็นภาระแก่ประชาชนและงบประมาณ'
ร่างฉบับเดียวกันยังแก้เรื่องอื่นของ กกพ. ด้วย ได้แก่ ปรับอำนาจหน้าที่ให้เชื่อมโยงกับนโยบายพลังงานแห่งชาติ และให้ กพช. ทำหน้าที่แทน กกพ. เป็นการชั่วคราวถ้า กกพ. เหลือกรรมการปฏิบัติหน้าที่ไม่ถึง 4 คน
กองทุนพัฒนาไฟฟ้าตั้งขึ้นตาม พ.ร.บ.การประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 และรับเงินจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้า
รายงานการเงินของกองทุนสำหรับปีสิ้นสุด 30 ก.ย. 2567 ระบุว่ามีสินทรัพย์รวม 24,644.75 ล้านบาท รายได้รวม 17,748.48 ล้านบาท ส่วนใหญ่มาจากผู้รับใบอนุญาต 17,167.76 ล้านบาท ตัวเลขสินทรัพย์รวมเป็นฐานะของกองทุนทั้งก้อน ไม่ใช่เงินที่จะนำมาจ่ายค่าไฟสาธารณะ และตอนนี้ยังไม่มีตัวเลขจากเอกสารทางการว่ากองทุนจะจ่ายค่าไฟสาธารณะปีละเท่าไร
กฤษฎีกาและ JustPow ห่วงต้นทุนที่อาจวนกลับมา
เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาทำหนังสือเสนอความเห็นประกอบการพิจารณาของ ครม. โดยเห็นว่า ครม. เห็นชอบในหลักการได้ แต่มีข้อสังเกต 3 ข้อ ข้อแรก การแก้วัตถุประสงค์ของกองทุนให้จ่ายค่าไฟสาธารณะเป็นการแก้วัตถุประสงค์ของทุนหมุนเวียนตาม พ.ร.บ.การบริหารทุนหมุนเวียน พ.ศ. 2558 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องเสนอคณะกรรมการนโยบายการบริหารทุนหมุนเวียนพิจารณากลั่นกรองก่อน แล้วเสนอร่างให้ ครม. พิจารณาอีกครั้ง
ข้อที่สอง การให้ กพช. ทำหน้าที่แทน กกพ. ชั่วคราว แม้มีเป้าหมายให้งานต่อเนื่อง แต่อาจไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของกฎหมายที่ต้องการแยกงานนโยบายพลังงาน งานกำกับดูแล และการประกอบกิจการพลังงานออกจากกัน
ข้อที่สามเกี่ยวกับผู้ใช้ไฟโดยตรง เงินกองทุนตามมาตรา 97 เป็นเงินที่ผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้านำส่งเข้ากองทุน ถ้าต้องนำไปจ่ายค่าไฟสาธารณะแทนส่วนราชการและท้องถิ่น ย่อมกระทบต้นทุนของผู้รับใบอนุญาต และอาจส่งผลต่อเนื่องถึงผู้ใช้ไฟ
JustPow ประเมินในทิศทางเดียวกัน โดยตั้งข้อสังเกตว่าเงินกองทุนส่วนหนึ่งมีต้นทุนแฝงอยู่ในค่าไฟของประชาชนผ่านค่าไฟฐานและค่า Ft อยู่แล้ว การเปลี่ยนแหล่งเงินจึงไม่ได้ทำให้ภาระค่าไฟสาธารณะหายไปจากประชาชน แต่เป็นเพียงการเปลี่ยนช่องทางจ่ายเงิน นี่เป็นความเห็นและการประเมินของ JustPow ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่หน่วยงานรัฐยืนยัน
สิ่งที่เปลี่ยนในร่างคือผู้จ่ายค่าไฟถนนตามกฎหมาย จากการรวมอยู่ในบิลผู้ใช้ไฟทั่วไปเป็นกองทุนพัฒนาไฟฟ้า สิ่งที่ยังไม่ชัดคือเงินกองทุนจะวนกลับมาที่ค่าไฟของผู้ใช้ไฟทางอ้อมหรือไม่ และมากน้อยแค่ไหน ยังไม่มีเอกสารทางการที่ให้ตัวเลขเรื่องนี้ จึงยังบอกไม่ได้ว่าค่าไฟจะขึ้นหรือลด
ความคืบหน้าและช่องทางส่งความเห็น
ตอนนี้เป็นเพียงร่างที่เปิดรับฟังความเห็น ยังไม่ผ่านเป็นกฎหมายและยังไม่มีผลบังคับใช้ ตามที่เปิดเผยในการเปิดรับฟังความเห็น ผู้สนใจส่งความเห็นได้ถึงวันที่ 20 พ.ย. 2569 ควรตรวจวันปิดรับความเห็นล่าสุดและช่องทางส่งความเห็นที่ระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th) อีกครั้ง เพราะวันที่อาจเปลี่ยนได้
หลังจากนี้ต้องติดตามว่าร่างจะผ่านคณะกรรมการนโยบายการบริหารทุนหมุนเวียนตามที่กฤษฎีกาเสนอหรือไม่ และกลับเข้า ครม. อีกครั้งเมื่อใด ถ้าอยากให้เรื่องต้นทุนที่วนกลับมาที่ค่าไฟชัดขึ้น เช่น ขอให้เปิดตัวเลขค่าไฟสาธารณะที่กองทุนจะจ่าย ช่วงรับฟังความเห็นนี้คือโอกาสที่จะบอกหน่วยงาน
ที่มา: ร่าง พ.ร.บ.การประกอบกิจการพลังงาน (ฉบับที่ ..) และการเปิดรับฟังความเห็นของสำนักงาน กกพ. มติ กพช. และมติ ครม. หนังสือความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา รายงานการเงินกองทุนพัฒนาไฟฟ้าปีสิ้นสุด 30 ก.ย. 2567 และข้อสังเกตของ JustPow







