ลองนึกภาพว่าวันหนึ่งมีข่าวแพร่สะพัดว่า "นักการเมืองคนดังทุจริต" แต่สำนักข่าว A รายงานไม่ครบ สำนักข่าว B เลือกเงียบเพราะกลัวเสียโฆษณา และสำนักข่าว C รายงานผิดข้อเท็จจริงโดยไม่มีการแก้ไข — ในสังคมที่ขาดองค์กรกลางกำหนดมาตรฐาน เหตุการณ์แบบนี้จะวนซ้ำไม่มีวันจบ และประชาชนก็ไม่มีทางรู้ว่าข่าวไหนเชื่อได้ นั่นคือเหตุผลว่าทำไมสมาคมสื่อมวลชนถึงจำเป็นต้องมีอยู่
หน้าที่แท้จริงของสมาคมสื่อมวลชน
สมาคมสื่อมวลชนไม่ใช่บริษัท ไม่ใช่เอเจนซีโฆษณา และไม่ใช่ตัวแทนหารายได้ให้สำนักข่าว บทบาทที่แท้จริงคือการเป็น ผู้กำหนดและรักษามาตรฐานวิชาชีพ ซึ่งครอบคลุมสามเรื่องหลัก
เรื่องแรกคือ ความถูกต้องของข่าว สมาคมต้องกำหนดให้ชัดเจนว่าการรายงานข่าวที่ดีต้องมีการตรวจสอบข้อเท็จจริง อ้างอิงแหล่งที่มา และแก้ไขเมื่อเกิดความผิดพลาด ไม่ใช่ปล่อยให้ข่าวเท็จลอยอยู่บนโลกออนไลน์โดยไม่มีใครรับผิดชอบ
เรื่องที่สองคือ ความเร็วที่ไม่แลกกับความแม่นยำ ในยุคที่ข่าวแข่งกันเป็นวินาที สมาคมต้องช่วยให้สำนักข่าวตระหนักว่า เร็วแต่ผิดนั้นแย่กว่าช้าแต่ถูก พร้อมสร้างกลไกที่ทำให้สำนักข่าวต้องรับผิดชอบต่อความผิดพลาดที่เกิดขึ้น
เรื่องที่สามคือ จริยธรรมในการทำงาน สมาคมต้องวางบรรทัดฐานที่ชัดเจนว่าอะไรทำได้และอะไรทำไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นการรับเงินจากแหล่งข่าวเพื่อให้ข่าวดูดี การเลือกรายงานเฉพาะสิ่งที่ตัวเองได้ประโยชน์ หรือการปิดข่าวเพราะกลัวเสียสปอนเซอร์
ทำไมสมาคมจึงไม่ควรแตะเรื่องรายได้
แต่ละสำนักข่าวมีโมเดลธุรกิจของตัวเอง บางแห่งพึ่งโฆษณา บางแห่งใช้ระบบ subscription บางแห่งจัด event หรือรับงาน content marketing ซึ่งแต่ละที่ก็มีปัญหาและทางออกที่ต่างกันออกไป
สมาคมไม่ควรเข้าไปเป็นตัวกลางในเรื่องนี้ เพราะทันทีที่สมาคมมีผลประโยชน์ร่วมกับแหล่งรายได้ใด มันจะไม่สามารถตรวจสอบแหล่งนั้นได้อีกต่อไป
ลองนึกภาพว่าสมาคมสื่อแห่งหนึ่งรับเงินสนับสนุนจากกลุ่มธุรกิจใหญ่เพื่อ "สร้างรายได้ให้สมาชิก" แล้วต่อมากลุ่มธุรกิจนั้นตกเป็นข่าวฉาว สมาคมนั้นจะกล้าออกมาตรวจสอบหรือกำหนดมาตรฐานการรายงานข่าวเรื่องนี้ได้จริงหรือ? คำตอบคือแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะมันขัดกับผลประโยชน์ที่ตัวเองรับมา และนั่นคือจุดที่สมาคมสูญเสียคุณค่าที่แท้จริงไป
สังคมได้อะไรเมื่อสมาคมสื่อทำหน้าที่ได้จริง
เมื่อสมาคมสื่อทำหน้าที่ได้อย่างครบถ้วน ประชาชนจะมีข่าวที่เชื่อถือได้เป็นฐานในการตัดสินใจ นักการเมืองและภาคธุรกิจรู้ดีว่าหากทำผิดก็จะถูกรายงานอย่างตรงไปตรงมา นักข่าวรุ่นใหม่มีมาตรฐานวิชาชีพที่ชัดเจนให้ยึดถือ และอุตสาหกรรมสื่อโดยรวมยังคงความน่าเชื่อถือในสายตาสาธารณะ
สมาคมที่แข็งแกร่งอาจไม่ได้ทำให้สำนักข่าวรวยขึ้น แต่มันทำให้ข่าวมีคุณค่าพอที่ผู้คนจะยังอยากอ่าน ยังอยากเชื่อถือ และยังให้ความสำคัญในระยะยาว
