Advertisement
สุขภาพ

โรคไตรั่ว FDA อนุมัติ Gazyva ยาตัวแรกของ membranous nephropathy

โรคไตรั่วชนิดนี้มียาตัวแรกสำหรับผู้ใหญ่แล้ว FDA อนุมัติ Gazyva ผลทดลองหายสมบูรณ์ 36% เทียบ 6% แต่ในไทยยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าใช้ได้

โรคไตรั่ว FDA อนุมัติ Gazyva ยาตัวแรกของ membranous nephropathy

ผู้ใหญ่ที่เป็นโรคไตรั่วชนิด primary membranous nephropathy (ภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันทำร้ายหน่วยกรองของไต จนโปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะ) มียาที่ได้รับอนุมัติเฉพาะโรคนี้เป็นตัวแรกแล้ว สำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ (U.S. Food and Drug Administration หรือ FDA) อนุมัติยาฉีด Gazyva (obinutuzumab) ในเดือนพฤศจิกายน 2569 สำหรับผู้ใหญ่ที่เสี่ยงโรคลุกลาม เพื่อชักนำให้โปรตีนในปัสสาวะหาย ส่วนในไทย ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่ายาตัวนี้ขึ้นทะเบียนสำหรับโรคนี้แล้วหรือไม่

ข่าวนี้น่าสนใจสำหรับผู้ที่มีโปรตีนรั่วในปัสสาวะและคนในครอบครัวที่ดูแลผู้ป่วย แต่ตัวเลขที่ออกมาอ่านผิดได้ง่าย ผลทดลองที่ FDA ใช้ประกอบการอนุมัติคือหายสมบูรณ์ 36% เทียบกับ 6% ของยาอีกตัว ซึ่งไม่ได้แปลว่า 36% หายขาดจากโรค

โรคไตรั่วชนิดนี้คืออะไร และโปรตีนรั่วเกี่ยวกับไตอย่างไร

FDA อธิบายว่า primary membranous nephropathy เป็นโรคไตหายาก เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าโจมตี glomeruli (หน่วยกรอง) ของไต หน่วยกรองเหล่านี้เป็นตัวกรองเล็กๆ ที่ทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด เมื่อถูกโจมตี หน่วยกรองจะอักเสบและเสียหาย จนโปรตีนจำนวนมากรั่วออกไปกับปัสสาวะ ซึ่งเป็นที่มาของคำที่คนทั่วไปค้นหาว่าโรคไตรั่วหรือโปรตีนรั่วในปัสสาวะ

ผู้ป่วยอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้หลายอย่าง FDA ระบุไว้ว่ามีไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง บวมมาก อ่อนเพลีย และไตวาย ใครที่พบอาการบวมมากโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือรู้ว่าตัวเองมีโปรตีนรั่วในปัสสาวะ ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะอาการเหล่านี้เกิดได้จากหลายโรค และการจะรู้ว่าเป็นชนิดไหนต้องให้แพทย์เป็นผู้วินิจฉัย

คำว่า primary membranous nephropathy ในข่าวนี้หมายถึงโรคชนิดที่ FDA ระบุไว้ในการอนุมัติ ผู้อ่านที่เคยได้ยินคำว่าไตรั่วจึงควรทราบว่ายาตัวนี้อนุมัติเฉพาะโรคชนิดนี้ในผู้ใหญ่ ไม่ได้ครอบคลุมทุกโรคที่ทำให้โปรตีนรั่วในปัสสาวะ

Gazyva ได้รับอนุมัติสำหรับผู้ใหญ่ที่เสี่ยงโรคลุกลาม

FDA อนุมัติ Gazyva ชนิดฉีด สำหรับผู้ใหญ่ที่เป็น primary membranous nephropathy และเสี่ยงที่โรคจะลุกลาม เป้าหมายของการใช้ยาคือชักนำให้โปรตีนในปัสสาวะหายหรือลดลงจนเข้าสู่ภาวะที่เรียกว่า remission of proteinuria หน่วยงานระบุว่านี่เป็นยาตัวแรกที่ได้รับอนุมัติเฉพาะสำหรับการรักษาผู้ใหญ่ที่เป็นโรคนี้

คำว่าตัวแรกมีความหมายตามที่ FDA เขียนไว้ คือเป็นยาตัวแรกที่อนุมัติเฉพาะโรคนี้ ในการทดลองครั้งนี้ ยาที่ใช้เปรียบเทียบคือ tacrolimus ซึ่ง FDA อธิบายว่าเป็นการรักษาอีกแบบที่บางครั้งใช้นอกฉลาก (off-label) กับโรคนี้ ยาที่ใช้กันมาก่อนจึงยังไม่มียาตัวใดได้รับอนุมัติเฉพาะโรคนี้

Gazyva ไม่ใช่ยาใหม่ทั้งหมด FDA ระบุว่ายานี้เคยได้รับอนุมัติสำหรับมะเร็งบางชนิด ลูปัสไต (active lupus nephritis) และ idiopathic nephrotic syndrome ที่เริ่มในวัยเด็กมาก่อน ส่วนการอนุมัติครั้งนี้ ยาได้รับสถานะ Breakthrough Therapy, Orphan Drug และ Priority Review

ผลทดลองยา Gazyva ในโรคไตรั่วชนิดนี้ / 36 % กลุ่ม Gazyva หายสมบูรณ์ / 6 % กลุ่ม tacrolimus / 142 ผู้ใหญ่ในการทดลอง MAJESTY / 104 สัปดาห์ที่วัดผลหลัก
ผลทดลองระยะ 3 พบโปรตีนรั่วหายสมบูรณ์ 36% ในกลุ่ม Gazyva เทียบกับ 6% ในกลุ่ม tacrolimus

ตัวเลข 36% เทียบ 6% หมายถึงโปรตีนรั่วหายสมบูรณ์ ไม่ใช่หายขาด

ตัวเลข 36% เทียบ 6% คือสัดส่วนผู้ป่วยที่โปรตีนรั่วหายสมบูรณ์ตามนิยามของการทดลอง ไม่ใช่อัตราหายขาดจากโรค ข้อมูลที่ FDA ใช้มาจากการทดลอง MAJESTY (NCT04629248) เป็นการทดลองระยะ 3 แบบสุ่มและมีกลุ่มเปรียบเทียบ ทำในหลายศูนย์ ผู้เข้าร่วมเป็นผู้ใหญ่ที่เป็น primary membranous nephropathy จำนวน 142 คน ช่วงการศึกษาหลักยาว 104 สัปดาห์ ผู้เข้าร่วมถูกสุ่มให้ได้ Gazyva หรือ tacrolimus ผลการทดลองนี้เคยตีพิมพ์ในวารสาร New England Journal of Medicine มาก่อนแล้ว

จุดวัดผลหลักคือหายสมบูรณ์ของโปรตีนรั่ว ซึ่งการทดลองนิยามไว้ว่า UPCR (อัตราส่วนโปรตีนต่อครีอาตินินในปัสสาวะ) ไม่เกิน 0.3 g/g โดยค่า eGFR (ค่าประมาณอัตราการกรองของไต) คงที่ วัด ณ สัปดาห์ที่ 104 และผู้ป่วยต้องไม่ได้ใช้ยากู้ ไม่ล้มเหลวในการรักษา และไม่ออกจากการศึกษาก่อนกำหนด ผลคือกลุ่ม Gazyva หายสมบูรณ์ 36% ส่วนกลุ่ม tacrolimus ได้ 6% FDA ระบุว่ากลุ่ม Gazyva สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

ถ้าแปลงเป็นสัดส่วนง่ายๆ ก็คือราว 36 คนในทุก 100 คนของกลุ่ม Gazyva เทียบกับราว 6 คนในทุก 100 คนของกลุ่ม tacrolimus ตัวเลขนี้วัดการหายสมบูรณ์ของโปรตีนรั่วตามนิยามของการทดลอง ไม่ใช่อัตราหายขาดจากโรค และอีกราว 64 คนในทุก 100 คนของกลุ่ม Gazyva ไม่ถึงเกณฑ์หายสมบูรณ์ตามนิยามนี้ในสัปดาห์ที่ 104

ยังมีตัวเลขอีกชุดที่มาจากบริษัทผู้ผลิตคือ Genentech ซึ่งระบุว่าเมื่อนับทั้งหายสมบูรณ์และหายบางส่วนที่สัปดาห์ 104 กลุ่ม Gazyva ได้ 50% เทียบกับ 12.9% ของกลุ่ม tacrolimus ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากบริษัท ควรอ่านแยกจากตัวเลขหลักที่ FDA รายงาน

ข้อจำกัดที่ควรรู้มีหลายข้อ FDA อธิบายว่าการทดลองเป็นแบบเปิดเผยการให้ยา (open-label) การทดลองเทียบ Gazyva กับ tacrolimus เท่านั้น จึงบอกไม่ได้ว่ายานี้ดีกว่ายาตัวอื่นที่ไม่ได้อยู่ในการทดลองหรือไม่ และผลทั้งหมดมาจากผู้ใหญ่ 142 คนตลอดช่วงหลัก 104 สัปดาห์ ผลของแต่ละคนจึงอาจต่างจากภาพรวมได้ ผู้ป่วยที่สงสัยว่าการรักษาของตัวเองเหมาะสมหรือไม่ ควรคุยกับแพทย์ผู้ดูแล ไม่ควรตัดสินใจจากตัวเลขในข่าว

คำเตือนด้านความปลอดภัย และสถานะของยาในไทย

ฉลากของ Gazyva มีคำเตือนในกรอบ (boxed warning) 2 เรื่อง คือ ไวรัสตับอักเสบบีกลับมาทำงาน (hepatitis B virus reactivation) และ PML หรือ progressive multifocal leukoencephalopathy ซึ่ง FDA อธิบายว่าเป็นการติดเชื้อไวรัสในสมองที่หายากและรุนแรง เกิดในผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยในการทดลองกับผู้ป่วยโรคนี้คือปฏิกิริยาขณะให้ยา (infusion-related reactions) และการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน FDA แนะนำให้ดูข้อมูลการสั่งใช้ยาฉบับเต็ม (full prescribing information) สำหรับรายละเอียดด้านความปลอดภัยทั้งหมด

สำหรับในไทย ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่า Gazyva ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) สำหรับโรคนี้หรือไม่ และยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าผู้ป่วยในสิทธิบัตรทอง ประกันสังคม หรือสวัสดิการข้าราชการ จะเบิกค่ายานี้ได้หรือไม่ การอนุมัติครั้งนี้เป็นของ FDA สหรัฐฯ ผู้ป่วยหรือญาติที่อยากทราบว่าใช้ยานี้ในไทยได้หรือไม่ ควรสอบถามแพทย์โรคไตที่ดูแลอยู่ และติดตามประกาศจาก อย. ต่อไป

ก่อนเริ่ม เปลี่ยน หรือหยุดการรักษาใดๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง

ที่มา: สำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ข่าวการอนุมัติยาตัวแรกสำหรับผู้ใหญ่ที่เป็น primary membranous nephropathy และข้อมูลจากบริษัท Genentech ในส่วนตัวเลขหายสมบูรณ์หรือบางส่วน

บทความที่เกี่ยวข้อง